Xoài cát Tân Hòa: Trái ngọt từ tư duy làm nông nghiệp mới

Địa phương đang xây dựng định hướng phát triển xoài cát Tân Hòa trở thành sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, từng bước hình thành nhãn hiệu, thương hiệu và chuỗi giá trị ngành hàng.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tân Hòa Lê Hoàng Xuyên cho biết địa phương xác định xoài cát Hòa Lộc là một trong những sản phẩm có lợi thế đặc biệt. Sau khi hợp nhất, địa phương đã đưa phát triển kinh tế nông nghiệp gắn với chuỗi giá trị ngành hàng vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025-2030.

Theo ông Lê Hoàng Xuyên, xã dự kiến xây dựng đề án phát triển nhãn hiệu xoài cát Tân Hòa giai đoạn 2027-2030, trình HĐND xã xem xét vào cuối năm 2026. Đề án sẽ tập trung nguồn lực từ khâu kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu, nhãn mác, bao bì, kiểm soát chất lượng đến tổ chức sản xuất và tiêu thụ; từng bước hình thành nhãn hiệu, tiến tới xây dựng thương hiệu xoài cát Tân Hòa.

Hiện xã có khoảng 461 ha xoài các loại, trong đó xoài cát Hòa Lộc khoảng 300 ha, diện tích đang cho trái khoảng 276 ha, sản lượng gần 2.200 tấn/năm. Xoài cát Hòa Lộc được trồng tập trung tại các ấp Tân Thuận, Hai Ngàn, Năm Ngàn, Tám Ngàn và một số khu vực khác. Nhiều vườn xoài có tuổi từ 10 - 25 năm, trong đó có những cây được người dân chăm sóc hàng chục năm.

Nông dân Trần Văn Quang ở ấp Hai Ngàn, có hơn 30 năm gắn bó với cây xoài, hiện canh tác 1 ha. Ông cho biết sản xuất xoài mùa nghịch tuy khó xử lý cho trái nhưng giá bán thường cao hơn. Với hai vụ trái, một ha có thể đạt hơn 10 tấn. Có thời điểm giá xoài bình quân khoảng 40.000 đồng/kg, doanh thu đạt khoảng 300 triệu đồng/ha; sau khi trừ chi phí, lợi nhuận khoảng 100 triệu đồng.

Theo ông Trần Văn Quang, trồng xoài cho thu nhập cao hơn nhiều lần so với trồng lúa, nhưng người dân cũng đối mặt với không ít khó khăn do thời tiết thay đổi, sâu bệnh và giá cả thị trường. Khi vào mùa thu hoạch rộ, nếu phụ thuộc vào thương lái, giá xoài có thể giảm mạnh. Vì vậy, nông dân kỳ vọng việc xây dựng nhãn hiệu và thương hiệu xoài cát Tân Hòa sẽ giúp sản phẩm có thị trường ổn định hơn, hạn chế tình trạng bị ép giá.

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Hâu, cựu giảng viên cao cấp Trường Đại học Cần Thơ nhận định quy trình canh tác xoài của người dân Tân Hòa cơ bản đã tốt, nhưng cần tiếp tục hoàn thiện quy trình kỹ thuật để chất lượng trái ổn định, đồng đều hơn giữa các vườn và các vụ sản xuất.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Hâu, xây dựng thương hiệu không chỉ là đặt tên, thiết kế bao bì mà phải bắt đầu từ chất lượng sản phẩm. Khi người tiêu dùng nhận biết được nguồn gốc và chất lượng ổn định của xoài cát Tân Hòa, thương hiệu mới có thể phát triển bền vững. Trong đó, tiêu thụ tại thị trường nội địa là hướng đi quan trọng, giúp nông dân chủ động hơn trước những biến động của thị trường xuất khẩu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Hồng Tú, Phó Giám đốc Cơ sở Hậu Giang, Trường Đại học Cần Thơ cho rằng cần tổ chức lại sản xuất, tăng cường liên kết giữa nông dân, tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp. Đây là nền tảng để hình thành vùng nguyên liệu tập trung, kiểm soát chất lượng và xây dựng chuỗi giá trị cho sản phẩm.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Võ Hồng Tú, chính quyền cần chuyển trọng tâm từ hỗ trợ từng hoạt động rời rạc sang đầu tư hạ tầng chung của chuỗi như dữ liệu vùng, năng lực tổ chức, kiểm nghiệm, giao thông nội vùng phù hợp, kết nối thị trường và cơ chế giám sát, hỗ trợ tem, chứng nhận hoặc xúc tiến nên có thời hạn và điều kiện đồng tài trợ để tạo tự chủ. Đối với hợp tác xã, cần lựa chọn quy mô kinh doanh phù hợp năng lực, ưu tiên chất lượng và dòng tiền trước khi mở rộng. Đối với doanh nghiệp, cần coi nông hộ và hợp tác xã là đối tác cung ứng dài hạn, chia sẻ tiêu chuẩn, dự báo và phản hồi thay vì chỉ thu mua theo thời điểm.

Từ những vườn xoài được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ, Tân Hòa đang tạo cơ hội đưa cây xoài từ một sản phẩm nông nghiệp quen thuộc trở thành ngành hàng đặc trưng của địa phương. Câu chuyện về xoài cát Tân Hòa vì thế không chỉ là câu chuyện của một loại trái cây, mà còn là câu chuyện về người nông dân, về chất lượng, thương hiệu, là khát vọng nâng cao giá trị nông sản Cần Thơ.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, xã Tân Hòa dự kiến tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật, xây dựng tổ hợp tác, hợp tác xã và từng bước hoàn thiện các điều kiện về vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, nhãn mác và thị trường tiêu thụ, hướng đến phát triển bền vững ngành hàng xoài cát Tân Hòa giai đoạn 2027-2030.