Xung đột tại Trung Đông khiến giá dầu thô có tuần tăng mạnh nhất trong nhiều thập kỷ

Thị trường dầu mỏ thế giới trong tuần qua chứng kiến một trong những đợt biến động mạnh nhất trong nhiều năm, khi xung đột tại Trung Đông làm tê liệt hoạt động vận chuyển năng lượng qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải trung chuyển khoảng 1/5 lượng dầu vận chuyển bằng đường biển của thế giới. Giá dầu tăng vọt trong hầu hết các phiên giao dịch của tuần và khép lại với mức tăng theo tuần mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, với lực đẩy là nguy cơ nguồn cung toàn cầu sẽ bị đình trệ.

Ngay từ đầu tuần, thị trường năng lượng đã phản ứng dữ dội với các diễn biến địa chính trị tại Trung Đông. Trong phiên 2/3, giá dầu Brent có lúc tăng tới 13% lên 82,37 USD/thùng – mức cao nhất kể từ tháng 1/2025 – trước khi chốt phiên ở 77,74 USD/thùng, tăng 6,7%. Giá dầu ngọt nhẹ Mỹ (WTI) cũng tăng 6,3% lên 71,23 USD/thùng sau khi có thời điểm vượt mốc 75 USD/thùng.

Đà tăng mạnh xuất hiện sau khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran kéo theo các biện pháp đáp trả từ Iran, khiến nhiều cơ sở năng lượng trong khu vực phải tạm ngừng hoạt động và làm gián đoạn vận tải tại eo biển Hormuz. Khoảng 150 tàu chở dầu và khí đốt bị mắc kẹt quanh khu vực này, làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Sang phiên 3/3, giá dầu tiếp tục leo thang khi thị trường ngày càng lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Giá dầu Brent ghi nhận mức đóng cửa cao nhất kể từ tháng 1/2025. Giá dầu thô ngọt nhẹ WTI của Mỹ cũng tăng lên mức cao nhất kể từ tháng 6/2025. Nguồn cung dầu mỏ bắt đầu chịu sức ép rõ rệt khi nhiều nhà sản xuất buộc phải cắt giảm sản lượng. Iraq – nhà sản xuất lớn thứ hai của Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) – đã giảm gần 1,5 triệu thùng/ngày do không thể xuất khẩu khi tàu chở dầu né tránh eo biển Hormuz. Một số quốc gia trong khu vực cũng tìm cách chuyển hướng xuất khẩu hoặc tạm dừng hoạt động tại các mỏ khí đốt.

Đến phiên 4-5/3, giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao khi căng thẳng địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Eo biển Hormuz đã bị đóng cửa trong nhiều ngày liên tiếp, khiến dòng chảy dầu mỏ từ Trung Đông – khu vực chiếm gần 1/3 sản lượng toàn cầu – bị gián đoạn nghiêm trọng. Bên cạnh Iraq, các nhà phân tích cảnh báo Kuwait và Các Tiểu vương quốc A-rập Thống nhất (UAE) cũng có thể phải giảm sản lượng nếu tình trạng tắc nghẽn kéo dài. Dù vậy, một số yếu tố cung cầu vẫn phần nào giúp thị trường tránh được cú sốc quá lớn. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết tồn kho dầu thô của nước này tăng 3,5 triệu thùng, cao hơn dự báo của thị trường. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định biến động giá sẽ còn kéo dài cho đến khi hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz được khôi phục.

Đến phiên giao dịch cuối tuần ngày 6/3, thị trường dầu mỏ ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong nhiều thập kỷ khi xung đột bước sang tuần thứ hai và eo biển Hormuz gần như vẫn bị phong tỏa. Khép phiên, giá dầu WTI giao kỳ hạn tăng vọt 12,21%, tương đương 9,89 USD, lên 90,90 USD/thùng. Trong khi đó, giá dầu Brent tăng 8,52%, tương đương 7,28 USD, lên 92,69 USD/thùng. Tính chung cả tuần, dầu thô WTI tăng 35,63%, mức tăng theo tuần lớn nhất trong lịch sử hợp đồng dầu kỳ hạn kể từ khi bắt đầu giao dịch vào năm 1983. Dầu Brent cũng tăng khoảng 28% trong cả tuần, ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 4/2020. Giá xăng trung bình tại Mỹ cũng tăng mạnh, tăng gần 27 xu Mỹ/gallon trong tuần qua tính đến ngày 5/3, lên 3,25 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít).

Theo dữ liệu của công ty phân tích Vortexa, việc hoạt động vận tải qua Hormuz gần như dừng lại đã khiến khoảng 16 triệu thùng dầu bị mắc kẹt trong khu vực Vịnh Ba Tư. Trong bối cảnh không thể xuất khẩu, một số nhà sản xuất bắt đầu cắt giảm sản lượng, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung toàn cầu.

Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực càng làm gia tăng rủi ro cho chuỗi cung ứng dầu mỏ. Nhà máy lọc dầu Bapco Energies tại Bahrain bị tấn công, nhà máy Ras Tanura của Saudi Arabia phải tạm dừng hoạt động, còn tổ hợp sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng LNG Ras Laffan của Qatar tuyên bố tình trạng bất khả kháng. Ngoài ra, một số tàu chở dầu tại Vịnh Ba Tư cũng bị tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái.

Trong bối cảnh đó, ngân hàng Goldman Sachs cho rằng giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng trong thời gian tới nếu dòng chảy dầu qua eo biển này không sớm được khôi phục. Ngân hàng Barclays thậm chí dự báo giá Brent có thể leo lên mốc 120 USD/thùng nếu xung đột kéo dài thêm vài tuần.

Bên cạnh các yếu tố địa chính trị, thị trường cũng theo dõi sát diễn biến nguồn cung tại Mỹ. Theo báo cáo công bố ngày 6/3 của công ty dịch vụ năng lượng Baker Hughes, số giàn khoan dầu và khí đốt tại Mỹ trong tuần qua đã tăng thêm một giàn, lên 551 giàn. Đây là lần đầu tiên số lượng giàn khoan tăng trở lại sau bốn tuần liên tiếp giảm.

Trong đó, số giàn khoan dầu thô tăng thêm 4 giàn, lên 411 giàn – mức cao nhất kể từ đầu tháng 2/2026, còn số giàn khoan khí đốt giảm 2 giàn xuống còn 132 giàn. Tuy nhiên, tổng số giàn khoan vẫn thấp hơn 41 giàn, tương đương giảm khoảng 7% so với cùng kỳ năm trước.

Theo các nhà phân tích, các công ty năng lượng Mỹ thời gian qua vẫn thận trọng trong việc mở rộng sản xuất. Nhiều doanh nghiệp ưu tiên duy trì kỷ luật tài chính, tập trung trả nợ và tăng lợi nhuận cho cổ đông thay vì gia tăng mạnh sản lượng. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) trước đó dự báo sản lượng dầu thô của nước này có thể duy trì ở mức kỷ lục khoảng 13,6 triệu thùng/ngày trong năm 2026, tương đương năm 2025. Tuy nhiên, dự báo này được đưa ra trước khi xung đột Mỹ-Iran bùng phát khiến giá dầu tăng vọt trong thời gian gần đây.