Ngành thuế và rào cản hiện hữu

Ngành Thuế tháo gỡ vướng mắc trong việc thực hiện hoàn thuế giá trị gia tăng cho người nộp thuế. Ảnh:TTXVN

Để thực hiện mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh đạt mức trung bình của nhóm nước ASEAN 4 như Nghị quyết 19/2017 của Chính phủ đề ra và tiến tới thành lập thêm 1 triệu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả đến năm 2020 như Nghị quyết 35/2016 của Chính phủ về hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, riêng với ngành thuế còn rất nhiều việc phải làm.

Điều này nhằm khắc phục những rào cản, thách thức còn hiện hữu đang gây khó khăn cho doanh nghiệp; đồng thời đem lại sức lan tỏa và tác động tích cực tới các ngành, lĩnh vực khác.

Tại nhiều hội nghị đánh giá cải cách thủ tục hành chính thuế và mức độ hài lòng của doanh nghiệp được tổ chức thường xuyên thời gian qua, đa phần doanh nghiệp đều ghi nhận những tiến bộ đáng kể của ngành thuế trong việc công khai và minh bạch thông tin.

Ông Nguyễn Văn Thời, Chủ tịch HĐQT, Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG và là Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Thái Nguyên cho rằng, ngành thuế là ngành đi đầu và rất tích cực trong cải cách thủ tục hành chính.

Đặc biệt các Chi cục thuế địa phương đã có sự thay đổi rõ rệt về cung cách phục vụ. Qua đó, thể hiện quan điểm, người nộp thuế làm trung tâm của quá trình cải cách, chuyển những phần việc khó khăn và bất lợi phải làm trong quản lý thuế cho cơ quan thuế để dành mọi thuận lợi cho người nộp thuế, ông Thời nhấn mạnh

Đại diện Nhóm nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (WB) và Phòng Thương mại Công nghiệp Việt Nam (VCCI), ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban pháp chế VCCI cho biết, năm 2016, Bộ Tài chính đã bãi bỏ 32 thủ tục hành chính thuế, trong đó có 13 thủ tục hành chính thuộc cấp Cục thuế; 19 thủ tục hành chính thuộc cấp Chi cục thuế và buộc ngành thuế địa phương phải thực hiện.

Không chỉ đơn giản hóa các thủ tục hành chính, việc áp dụng thủ tục thuế điện tử đã giúp rút ngắn thời gian và giảm phát sinh các chi phí không chính thức trong quá trình tuân thủ nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp.

Do đó, tỷ lệ doanh nghiệp gặp phiền hà trong thực hiện các thủ tục hành chính thuế của năm 2016 chỉ còn 41%, giảm đáng kể so với mức 49% của năm 2014.

Hầu hết các doanh nghiệp tham gia những chương trình khảo sát của nhóm nghiên cứu đều cho hay, doanh nghiệp luôn được giải trình về những điểm chưa rõ ràng trong quá trình thanh, kiểm tra. Thái độ của cán bộ thuế đã có nhiều tiến bộ; tác phong, chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng giải quyết công việc đều có sự cải thiện hơn nhiều so với kết quả khảo sát các năm trước đây.

Bên cạnh những điểm đáng ghi nhận, ông Tuấn cho rằng, vẫn còn tới 55% doanh nghiệp gặp vướng mắc khi tìm hiểu thông tin, chính sách pháp luật thuế. Điều đó chứng tỏ ngành thuế vẫn còn nhiều không gian chính sách để cải cách và hoàn thiện.

Bà Đinh Thị Quỳnh Vân, Tổng giám đốc, Công ty PwC Việt Nam cho biết, hiện nay những doanh nghiệp nhỏ thường hoạt động với bộ máy đơn giản; trình độ cán bộ kế toán còn thấp, nên nhiều chính sách thuế quá phức tạp khiến họ không tuân thủ được.

Trong khi đó, các doanh nghiệp lớn có bộ máy nhân sự tốt, hoạt động phức tạp lại cần được quản lý chặt bởi đây là nguồn thu thuế chính. Do đó, Luật Thuế nếu áp dụng chung cho tất cả các đối tượng thì quá phức tạp cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, song lại chưa đủ rộng để quản lý các doanh nghiệp có hoạt động phức tạp.

Chính vì lẽ đó, cần phải xem xét lại việc xây dựng chế độ kế toán và chính sách thuế cho phù hợp với quy mô của các doanh nghiệp. Bà Vân nhấn mạnh: “Cải cách thuế phải đi liền với việc cải tổ chính sách thuế. Chính sách phức tạp thì không thể nào có thủ tục đơn giản được”.

Với góc độ chuyên gia, ông Phạm Sỹ Danh, Chủ tịch Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam cũng chỉ ra những “nút thắt” về chính sách thuế cần được tháo gỡ kịp thời cho doanh nghiệp.

Cụ thể, căn cứ xác định chi phí không được trừ cho mục đích tính thuế thu nhập doanh nghiệp còn hẹp và chưa rõ ràng, khiến nhiều doanh nghiệp có đầy đủ hóa đơn chứng từ cho khoản chi phí, nhưng nếu cơ quan thuế không coi đó là chi phí được trừ thì khoản chi phí này vẫn bị loại khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp.

Hay như thiếu hướng dẫn cụ thể khi xử lý các chi phí liên quan đến hợp đồng dịch vụ, được ký với công ty mẹ của các công ty trong Tập đoàn đa quốc gia, dẫn đến doanh nghiệp mất thời gian để giải trình, nhưng nhiều khi không được cơ quan thuế công nhận là chi phí hợp lý của công ty con ở Việt Nam…

Ông Danh cho biết thêm, sự kết nối thông tin giữa cơ quan thuế và các cơ quan liên quan còn chưa toàn diện như các Sở Tài chính và Cục thuế…, khiến cho doanh nghiệp mất thời gian, chi phí khi phải nộp báo cáo tài chính, kiểm tra hay tra cứu dữ liệu của công ty.

Một số thủ tục hành chính thuế vẫn chưa được công khai và tin học hóa. Như quy trình giải quyết công văn, xin hướng dẫn chính sách thuế cho doanh nghiệp. Các cơ quan thuế hiện chưa có cơ chế cho phép doanh nghiệp được biết thời hạn sẽ trả lời.

Do vậy doanh nghiệp sẽ khó chủ động trong việc kê khai, tính, nộp thuế do chưa biết khi nào sẽ nhận được hướng dẫn của cơ quan thuế. Chi phí cơ hội của doanh nghiệp từ việc chờ đợi công văn trả lời theo đó sẽ tăng cao… ông Danh lưu ý.

Với những kiến nghị và đề xuất từ doanh nghiệp, các Hiệp hội nghề nghiệp và các chuyên gia, ông Cao Anh Tuấn, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Thuế cho rằng, ngành thuế sẽ tiếp tục sửa đổi thể chế chính sách để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp; đồng thời đáp ứng các thông lệ quốc tế.

Tới đây, ngành sẽ tổ chức tổng kết, đánh giá thực hiện Luật Quản lý thuế, từ đó nghiên cứu đề xuất sửa đổi theo hướng bảo đảm thống nhất, đồng bộ với mục tiêu đổi mới cơ chế quản lý thuế theo hướng hiện đại.

Cùng với đó, ngành thuế sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong các khâu quản lý thuế; kết nối với hệ thống thông tin của các Bộ, ngành có liên quan; đồng thời quản lý thuế dựa trên quản lý rủi ro; thực hiện hồ sơ hoàn thuế trước kiểm tra sau.../.

>>> Vinachem trả nợ hộ doanh nghiệp sản xuất phân bón thua lỗ để tái cơ cấu