2026 - chu kỳ điều chỉnh mới của kinh tế Trung Quốc

Ô tô được sản xuất tại nhà máy ở tỉnh Hà Nam, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng của kinh tế Trung Quốc, khi nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đối mặt với bài toán cân bằng giữa ổn định tăng trưởng, kích cầu trong nước và duy trì năng lực sản xuất trong một môi trường thương mại toàn cầu nhiều thách thức.

Nỗ lực tìm kiếm điểm cân bằng

Trong ba năm qua, Trung Quốc luôn kiên trì với mục tiêu tăng trưởng GDP quanh mức 5%. Đến cuối năm 2025, nền kinh tế này vẫn giữ vững lộ trình khi đạt mức tăng trưởng 5,2% trong giai đoạn từ tháng 1-9/2025. Tuy nhiên, mục tiêu cho năm 2026 vẫn còn là một ẩn số và sẽ chỉ được chính thức công bố tại Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc vào tháng 3 tới. Phân tích về triển vọng này, chuyên gia kinh tế cao cấp về châu Á Zhennan Li tại công ty quản lý tài sản Pictet Wealth Management, dự báo Trung Quốc có thể đưa ra biên độ tăng trưởng từ 4,5-5% nhằm đảm bảo tính khả thi với lộ trình nhân đôi thu nhập vào năm 2035. Đồng quan điểm này, khảo sát từ hãng tin Nikkei dự báo GDP thực tế của nước này sẽ ở mức 4,5% trong năm 2026. Đây cũng là năm khởi đầu của Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, giai đoạn mà Chính phủ Trung Quốc đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng trong phạm vi hợp lý và nâng cao tỷ lệ tiêu dùng hộ gia đình dù chưa xác định các con số cụ thể.

Trọng tâm của bài toán tăng trưởng nằm ở khả năng vực dậy thị trường bất động sản khi doanh số bán hàng được dự báo sẽ tiếp tục suy giảm. Một ước tính cho thấy lượng tồn kho nhà ở mới vào tháng 11 năm trước đã chạm mốc kỷ lục, tương đương 27,4 tháng bán hàng, buộc tập đoàn bất động sản China Vanke phải tiến hành đàm phán gia hạn thanh toán nợ trái phiếu. Đồng thời, niềm tin của người tiêu dùng vẫn chưa cải thiện đáng kể. Để giải quyết tình trạng này, Chính phủ Trung Quốc đã xác định thúc đẩy tiêu dùng là ưu tiên hàng đầu, song kỳ vọng về một gói kích thích quy mô lớn hiện vẫn không cao. Hồi tháng 12/2025, các nhà lãnh đạo quốc gia này đã thống nhất tiếp tục thực hiện chính sách tài khóa chủ động và chính sách tiền tệ nới lỏng vừa phải. Chuyên gia về Trung Quốc tại tập đoàn tài chính Macquarie, Larry Hu, đánh giá giới hoạch định chính sách hiện chưa thấy sự cấp thiết phải gia tăng cường độ kích thích kinh tế.

Cụ thể, Bộ Tài chính Trung Quốc thông báo phân bổ 62,5 tỷ NDT từ nguồn phát hành trái phiếu chính phủ để hỗ trợ lĩnh vực tiêu dùng, một con số thấp hơn so với năm 2025. Trong bối cảnh đó, các biện pháp hỗ trợ trực tiếp như trợ cấp chăm sóc trẻ em đang được triển khai, cùng với kỳ vọng ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục hạ lãi suất để kích cầu. Những động thái này cho thấy Trung Quốc đang kiên trì với các gói kích thích có mục tiêu hơn là các biện pháp diện rộng.

Thế khó của cỗ máy xuất khẩu

Quang cảnh cảng hàng hóa ở Thiên Tân, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Trên lĩnh vực đối ngoại, cỗ máy xuất khẩu của Trung Quốc đã thể hiện sức chống chịu đáng kể với mức thặng dư thương mại đạt kỷ lục 1.000 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 1-11/2025. Việc đẩy mạnh xuất khẩu sang châu Âu, Đông Nam Á và châu Phi đã bù đắp cho sự sụt giảm tại thị trường Mỹ. Theo phân tích từ ngân hàng HSBC, khả năng cạnh tranh về giá là lợi thế cốt lõi khi giá xuất khẩu hàng hóa Trung Quốc đã giảm hơn 20% trong hơn hai năm qua. Tuy nhiên, sự bền vững của dòng chảy thương mại này đang bị đe dọa bởi làn sóng bảo hộ mới. Kể từ tháng 1, Mexico (Mê-hi-cô) đã áp thuế tới 50% đối với xe hơi nhập khẩu từ các quốc gia không có hiệp định thương mại, trong đó có Trung Quốc. Trước đó, trên tờ báo Financial Times, Tổng thống Pháp đã cảnh báo rằng châu Âu sẽ buộc phải áp dụng các biện pháp bảo hộ nếu Trung Quốc không xử lý được tình trạng mất cân bằng nội tại.

Mặc dù chuyến thăm Trung Quốc dự kiến vào tháng 4 tới của Tổng thống Donald Trump có thể mang lại cơ hội hạ nhiệt căng thẳng với Mỹ, nhưng các xung đột thương mại toàn cầu vẫn khiến ngân hàng đầu tư J.P. Morgan dự báo tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc sẽ chậm lại trong năm 2026. Để đối phó với tình trạng giảm phát và cạnh tranh giá quá mức, Trung Quốc đã triển khai một số giải pháp. Dẫu vậy, nước này vẫn không có dấu hiệu thu hẹp năng lực sản xuất. Trung Quốc thành lập ba quỹ đầu tư nhà nước với tổng vốn 150 tỷ NDT để tập trung vào các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và năng lượng. Tuy nhiên, các nhà kinh tế tại ngân hàng Societe Generale nghi ngại về khả năng cắt giảm công suất ở các ngành hạ nguồn do sự chi phối mạnh mẽ của khối doanh nghiệp tư nhân.

Vấn đề đáng ngại nhất trong cấu trúc kinh tế hiện nay là đà sụt giảm của đầu tư tài sản cố định, vốn đã ghi nhận mức giảm 2,6% trong năm 2025 – lần sụt giảm đầu tiên kể từ năm 1989. Lĩnh vực bất động sản lao dốc 16% cùng với tăng trưởng tín dụng thấp kỷ lục đã phản ánh nhu cầu vốn rất yếu của xã hội. Trước tình hình này, giới chức Trung Quốc đã cam kết chặn đà giảm đầu tư bằng cách chuyển hướng dòng vốn vào hạ tầng tiêu dùng như trạm sạc xe điện và các dịch vụ an sinh xã hội. Ngân hàng Phát triển Trung Quốc và các định chế tài chính nhà nước khác cũng đã triển khai công cụ tài chính trị giá 500 tỷ NDT để hỗ trợ hoạt động xây dựng, với khả năng sẽ có thêm các đợt huy động vốn mới.

Trong thông điệp đầu năm mới, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đã không trực tiếp đề cập đến các khó khăn của thị trường bất động sản hay niềm tin tiêu dùng, thay vào đó ông nhấn mạnh vào những bước tiến đột phá trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và chip nội địa. Điều này cho thấy chiến lược ưu tiên phát triển công nghệ cao vẫn là mục tiêu xuyên suốt, bất chấp những cơn gió ngược từ thị trường truyền thống và môi trường thương mại quốc tế.

Tóm lại, kinh tế Trung Quốc năm 2026 sẽ là một năm đầy thử thách, nơi các biện pháp kích thích có mục tiêu và khả năng thích ứng với các rào cản địa chính trị sẽ quyết định khả năng duy trì đà tăng trưởng bền vững.