Ấn Độ trở thành nước sản xuất gạo lớn nhất thế giới

Công nhân vận chuyển gạo tại nhà kho ở Chennai, Ấn Độ. Ảnh: ANI/TTXVN

Theo ước tính lần thứ ba do Bộ Nông nghiệp và Phúc lợi Nông dân Ấn Độ công bố, sản lượng gạo niên vụ 2025-2026 tăng so với mức 150,18 triệu tấn của năm trước. Bộ trưởng Nông nghiệp Shivraj Singh Chouhan cho rằng kết quả này phản ánh năng lực sản xuất ngày càng lớn của nông nghiệp Ấn Độ, đồng thời củng cố vai trò của nước này trong bảo đảm an ninh lương thực trong nước và đóng góp vào nguồn cung toàn cầu.

Không chỉ gạo, tổng sản lượng lương thực của Ấn Độ trong niên vụ kết thúc vào tháng 6/2026 dự kiến đạt 376,56 triệu tấn, tăng khoảng 5% và là mức cao nhất trong lịch sử nước này. Trong đó, sản lượng lúa mì ước đạt kỷ lục 120,65 triệu tấn, ngô đạt 55,09 triệu tấn; nhóm ngũ cốc dinh dưỡng đạt 17,58 triệu tấn; đậu tur đạt 3,592 triệu tấn; đậu gram đạt 12,51 triệu tấn và đậu lăng đạt 1,76 triệu tấn.

Kết quả trên có ý nghĩa kinh tế lớn đối với Ấn Độ, quốc gia có hơn 1,4 tỷ dân và hệ thống phân phối lương thực công cộng quy mô rất lớn. Sản lượng gạo tăng giúp Ấn Độ có thêm dư địa củng cố dự trữ, bình ổn giá lương thực, hỗ trợ thu nhập nông dân và điều hành linh hoạt hơn chính sách xuất khẩu. Tuy nhiên, vụ mùa bội thu cũng đặt ra sức ép mới về thu mua, bảo quản, kho bãi, logistics và tiêu thụ, nhất là trong bối cảnh giá gạo Ấn Độ đã chịu áp lực giảm sau vụ thu hoạch kỷ lục. 

Trên thị trường quốc tế, vị thế của Ấn Độ càng đáng chú ý khi nước này hiện chiếm hơn 40% xuất khẩu gạo toàn cầu và thường xuất khẩu khối lượng lớn hơn tổng lượng xuất khẩu của ba nhà cung cấp tiếp theo là Thái Lan, Việt Nam và Pakistan. Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu gạo của Ấn Độ đạt 8,39 triệu tấn, giảm nhẹ 1,3% so với cùng kỳ do xung đột tại Tây Á làm gián đoạn vận chuyển gạo basmati sang các thị trường vùng Vịnh; riêng xuất khẩu basmati giảm 7% xuống 2,3 triệu tấn, trong khi xuất khẩu gạo non-basmati tăng nhẹ lên 6,09 triệu tấn. 

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, Ấn Độ và Trung Quốc hiện chiếm khoảng 55% sản lượng gạo toàn cầu, trong đó Ấn Độ được dự báo tiếp tục giữ vị trí nước sản xuất gạo lớn nhất thế giới, vượt Trung Quốc năm thứ ba liên tiếp. USDA cũng dự báo thương mại gạo toàn cầu năm 2027 có thể đạt mức kỷ lục 63,1 triệu tấn, trong đó Ấn Độ dẫn đầu với khoảng 25 triệu tấn, tương đương 40% thị phần toàn cầu; Việt Nam và Thái Lan lần lượt là các nhà xuất khẩu lớn tiếp theo.

Dù vậy, triển vọng sản xuất nông nghiệp của Ấn Độ trong niên vụ tới vẫn đối mặt rủi ro đáng kể. Cơ quan khí tượng nước này đã cảnh báo khả năng mưa mùa thấp hơn bình thường do ảnh hưởng của El Nino, hiện tượng thường gắn với lượng mưa thất thường và có thể tác động mạnh đến vụ kharif – vụ gieo trồng chính phụ thuộc vào gió mùa. Chính phủ Ấn Độ vì vậy đang triển khai kế hoạch ứng phó trên toàn quốc, tập trung vào nông nghiệp thích ứng khí hậu, quản lý rủi ro, tài chính nông nghiệp, chuyển đổi số, sản xuất đậu và hạt có dầu. 

Giới quan sát cho rằng việc Ấn Độ trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới sẽ làm tăng ảnh hưởng của Ấn Độ đối với giá cả, nguồn cung và chính sách thương mại lương thực toàn cầu. Với các nước nhập khẩu gạo, đặc biệt tại châu Phi, Trung Đông và Đông Nam Á, nguồn cung từ Ấn Độ tiếp tục là yếu tố then chốt. Tuy nhiên, diễn biến thời tiết, chính sách hạn chế xuất khẩu và rủi ro vận tải tại các tuyến hàng hải trọng yếu vẫn có thể khiến thị trường gạo thế giới biến động mạnh trong thời gian tới.