Bài toán xử lý chung cư cũ ở TP. Hồ Chí Minh - Bài cuối: Tái thiết không gian sống cho đô thị hiện đại

Nhiều chuyên gia kiến nghị, Việt Nam có thể nghiên cứu, áp dụng kinh nghiệm từ các quốc gia như: Nhật Bản, Hàn Quốc trong việc đảm bảo hài hòa lợi ích giữa chính quyền, người dân và doanh nghiệp, tạo ra sự đồng thuận cao. Mô hình của Đức kết hợp giữa bảo tồn kiến trúc với nâng cấp chất lượng sống thay vì tháo dỡ hoàn toàn; một số chung cư có giá trị lịch sử, kiến trúc có thể được cải tạo, nâng cấp để giữ lại nét văn hóa, đồng thời nâng cao chất lượng sống cho cư dân.

Chia sẻ từ mô hình của Ban phát triển nhà ở Singapore (HDB), ông Nguyễn Quốc Bảo cho rằng, chỉ có doanh nghiệp nhà nước mới thực hiện hiệu quả việc cải tạo, xây dựng mới chung cư cũ hiện nay. “Bởi doanh nghiệp có chức năng trực thuộc Ủy ban nhân dân thành phố vừa làm nhiệm vụ chính trị, vừa sản xuất kinh; cùng với nguồn vốn hiện có sẽ thúc đẩy nhanh, hiệu quả quá trình kiểm định, di dời, tái định cư và xây dựng mới chung cư cũ”, ông Bảo lý giải.

*Nâng cao chất lượng sống, chỉnh trang đô thị

Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, chủ trương cải tạo, xây mới chung cư cũ luôn được lãnh đạo Thành phố quan tâm và mới đây đã thông qua Đề án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư cũ bị hư hỏng, xuống cấp với nhiều chính sách mới thu hút sự đồng thuận, đồng ý di dời.

Theo đó, người dân sẽ được bố trí căn hộ tái định cư có diện tích tối thiểu bằng 1-2 lần với căn hộ cũ (căn hộ ở tầng 1) và bằng 1-1,5 lần với những căn hộ ở tầng 2. Trường hợp đã ký hợp đồng bố trí nhà ở tái định cư nhưng người dân không có nhu cầu ở chung cư mới vẫn được chuyển nhượng căn hộ. Trường hợp chưa ký hợp đồng bố trí nhà ở tái định cư, người dân muốn nhận tiền tại thời điểm di dời được thanh toán tiền tương đương với giá trị căn hộ được tái định cư.

Ngoài ra, các chủ đầu tư dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư được thỏa thuận với người dân về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Nhà đầu tư nộp hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư làm chủ đầu tư dự án, kèm theo phương án bồi thường, tái định cư được lập đã được sự thống nhất với các chủ sở hữu nhà chung cư đến cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh nơi có dự án để xem xét, trình UBND cấp tỉnh phê duyệt theo quy định.

Theo ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, đề án được thực hiện theo nguyên tắc bảo đảm hài hòa lợi ích, quyền và nghĩa vụ của người dân, chính quyền và nhà đầu tư theo quy định pháp luật. Lấy lợi ích chung của cộng đồng dân cư với các mục tiêu an sinh xã hội làm chủ đạo.

Ngày 23/9 vừa qua, UBND Thành phố cũng đã triển khai Nghị quyết 17 của HĐND Thành phố về cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đối với chủ đầu tư khi tham gia cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn thành phố. Theo đó, Thành phố yêu cầu Sở Tài chính chủ trì, hướng dẫn Sở Xây dựng - cơ quan được bố trí dự toán kinh phí bằng nguồn vốn chi thường xuyên ngân sách cấp thành phố; giao UBND các phường có chung cư xây dựng trước năm 1994 có trách nhiệm thông tin đến các tổ chức, cá nhân tại vị trí, khu vực có nhà chung cư thuộc diện cải tạo, xây dựng lại.

Đồng thời, giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan căn cứ nội dung nghị quyết trên để tham mưu UBND Thành phố xem xét, giải quyết cho các chủ đầu tư dự án đầu tư cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư theo đúng phạm vi, đối tượng, nội dung, nguyên tắc, phương thức ưu đãi..., hỗ trợ; bảo đảm phù hợp theo các quy định pháp luật hiện hành.

“Việc cải tạo chung cư cũ là nhiệm vụ cấp bách nhưng phức tạp, liên quan đến quyền lợi của hàng chục nghìn hộ dân. Song, với chính sách ưu đãi này sẽ giúp chia sẻ gánh nặng tài chính với doanh nghiệp; đồng thời, bảo đảm tính khả thi của các dự án. Qua đó, sẽ góp phần đẩy nhanh tiến độ cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, tạo bộ mặt đô thị khang trang trong thời gian tới để đáp ứng nhu cầu hội nhập, phát triển”, ông Cường nhấn mạnh.

Để đẩy nhanh tiến độ, UBND Thành phố dự kiến bố trí ngân sách nhà nước để thực hiện một số nhiệm vụ thuộc trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước như kiểm định, đánh giá chất lượng nhà ở; lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch; xây dựng kế hoạch cải tạo và cấp phép đầu tư. Qua đó, Thành phố cũng đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ công tác cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trước năm 1975 theo kết quả kiểm định; đồng thời, hoàn thành việc cải tạo, xây lại các chung cư hư hỏng, xuống cấp, thuộc nhóm cấp D hoặc hết niên hạn sử dụng, được xây dựng trong giai đoạn từ 1975 đến 1994 trước năm 2035.

Việc cải tạo, xây dựng mới chung cư cũ không chỉ là những tòa nhà mới, chung cư hiện đại, tiện nghi, có đầy đủ hạ tầng kỹ thuật gồm hệ thống đường sá, điện nước, công viên, trường học và trạm y tế và xã hội mà còn là sự tái thiết toàn diện không gian sống đô thị hiện đại. Quan trọng hơn, cuộc sống của người dân được cải thiện một cách toàn diện; môi trường sống, hệ thống phòng cháy chữa cháy, an ninh, vệ sinh được đảm bảo, mang lại sự an tâm cho cư dân. Lợi ích mà người dân nhận được là không thể đong đếm.

>>> Bài toán xử lý chung cư cũ ở TP. Hồ Chí Minh- Bài 1: Muốn đi không dễ, ở càng khó

>>> Bài toán xử lý chung cư cũ ở TP. Hồ Chí Minh- Bài 2: Cần cơ chế đặc thù cho "bài toán" chung cư cũ