Chuyển đổi sản xuất xanh từ tái chế bao bì sản phẩm nhựa - cao su

Theo đó, ngày càng nhiều doanh nghiệp không còn đứng trước bước ngoặt tăng trưởng phải song hành cùng nhiệm vụ bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, mà còn chủ động tìm hướng đi để giải quyết bài toán này.

Cụ thể ở ngành nhựa, mỗi năm tại Việt Nam phát sinh khoảng 5,64 triệu tấn chất thải nhựa nhưng hiện chỉ có khoảng 11% được thu gom và tái chế hiệu quả. Việc không tái chế hết lượng rác thải nhựa sinh hoạt đang gây lãng phí gần 3 tỷ USD mỗi năm.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp nhựa - cao su cũng đang phải đối mặt với áp lực lớn từ khung chính sách trong nước và quốc tế. Trong đó, Cơ chế Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) đã chính thức vận hành, song hành cùng lộ trình tiến tới dừng hoàn toàn sản xuất, nhập khẩu sản phẩm nhựa dùng một lần, bao bì nhựa khó phân hủy sau ngày 31/12/2030.

Ngành cao su cũng phải đối diện với những rào cản kỹ thuật xanh ngày càng khắt khe như Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR). Hơn thế nữa, những biến động địa chính trị toàn cầu đang đe dọa trực tiếp đến an ninh nguyên liệu hóa dầu của ngành nhựa - cao su.

Do đó, kinh tế tuần hoàn và việc tái sinh nguyên liệu trong nước được xem là giải pháp chiến lược để doanh nghiệp chủ động nguồn cung và giảm thiểu rủi ro. Đặc biệt, quy mô thị trường nhựa tái chế Việt Nam đạt khoảng 280.952 tấn trong năm 2025 và dự báo sẽ tăng trưởng với tốc độ bình quân 9%/năm, vươn tới mức 665.117 tấn vào năm 2035.

Ông Lê Anh – Giám đốc Phát triển bền vững, DUYTAN Group chỉ ra rằng, ngành nhựa Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, nhưng đồng thời đối mặt với nhu cầu cấp thiết về tái chế và kinh tế tuần hoàn. Quy định Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại Việt Nam yêu cầu các nhà sản xuất và nhập khẩu phải tham gia vào việc thu gom, xử lý và tái chế sản phẩm của họ khi kết thúc vòng đời.

Mặt khác, kinh tế tuần hoàn là xu hướng phát triển tất yếu của toàn thế giới nhằm đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Tất cả loại “chất thải” phát sinh từ một quá trình sản xuất đều được xem là nguồn nguyên liệu đầu vào cho các quá trình sản xuất khác. Trong đó, bao bì tái sinh không chỉ là giải pháp bền vững, mà đã trở thành một phần quen thuộc của cuộc sống hàng ngày.

Ông Patinya Silsupadol, Giám đốc Phát triển Bền vững, Tetra Pak Thái Lan và Việt Nam chia sẻ, thông qua kết nối với các cơ quan quản lý, hiệp hội, nhà sản xuất F&B, đơn vị thu gom - tái chế và cộng đồng địa phương, doanh nghiệp có thể thúc đẩy hợp tác đa phương, giúp người dân dễ dàng tham gia vào hệ sinh thái thu gom, tái chế. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho cam kết của doanh nghiệp trong việc thực thi chính sách EPR và đóng góp vào lộ trình chuyển đổi sang nền kinh tế tuần hoàn của Việt Nam.

Để hiện thực hóa những cam kết phát triển bền vững tại Việt Nam, Tetra Pak đã triển khai chương trình “Chung tay tái chế vỏ hộp giấy” (Cartons for Communities) với mục tiêu giúp cộng đồng thuận tiện và dễ dàng tham gia thu gom, tái chế vỏ hộp giấy đựng thực phẩm và đồ uống. Mục tiêu của chương trình là thúc đẩy phân loại rác tại nguồn, mở rộng cơ hội thu hồi vỏ hộp giấy đã qua sử dụng và góp phần đưa các vật liệu trong vỏ hộp tiếp tục tham gia vào vòng đời mới.

Chương trình "Chung tay tái chế vỏ hộp giấy" cũng được xây dựng phù hợp với định hướng của Kế hoạch hành động quốc gia về kinh tế tuần hoàn đến năm 2035 và chính sách EPR. Đồng thời, chương trình được kỳ vọng góp phần phát triển mạng lưới thu gom và tái chế vỏ hộp giấy một cách đồng bộ, hiệu quả và có thể tiếp tục nhân rộng trong tương lai.

Thực tế, tại hơn 40 cửa hàng TH True mart, người tiêu dùng có thể mang bao bì giấy đựng thực phẩm và đồ uống đã qua sử dụng đến bỏ vào thùng thu gom, tham gia các hoạt động trải nghiệm tìm hiểu về quy trình tái chế và nhận những món quà làm từ vật liệu bền vững tương ứng với số lượng bao bì đã đóng góp. Tại 110 cửa hàng Vinamilk đã trang bị hạ tầng thu gom riêng biệt, tổ chức các hoạt động giáo dục, tập huấn cho giáo viên, học sinh, cùng hoạt động đổi thưởng cho người tiêu dùng.

Ở góc độ chuyên gia, Phó giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Kim Oanh, Trưởng Phòng phát triển nghiên cứu khoa học, Trường Đại học Văn Lang cho biết, nhựa – cao su tái chế không còn là gánh nặng môi trường mà là ngành công nghiệp giá trị mới. Chính vì vậy, những giải pháp mà doanh nghiệp có thể bắt đầu ngay hôm nay là rà soát vật liệu, dữ liệu nền và mức độ tuân thủ EPR; kết nối chỗi cung ứng thu gom – tái chế; đón đầu cơ hội từ dòng vốn xanh để đầu tư công nghệ.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Kim Oanh đánh giá, Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển đổi từ “vứt bỏ” sang “tái chế”, từ quản lý rác truyền thống sang kinh tế tuần hoàn. Câu chuyện thành công từ một số quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, Đức,… chính là động lực để doanh nghiệp ngành nhựa – cao su chủ động nắm bắt có hội kinh doanh bền vững.

Về phía địa phương, Thành phố Hồ Chí Minh đang xây dựng danh mục “Nhóm sản phẩm công nghiệp chủ lực và nhóm sản phẩm công nghiệp tiềm năng giai đoạn 2026 - 2030” dành cho sản phẩm công nghiệp mới và sản lượng mới phát sinh. Song song đó, Cổng cơ sở dữ liệu sản phẩm công nghiệp hiện có 403 doanh nghiệp với 1.074 sản phẩm gồm 269 sản phẩm chủ lực và tiềm năng, 335 sản phẩm công nghiệp hỗ trợ tiêu biểu, 470 sản phẩm công nghiệp hỗ trợ.

Theo đại diện Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, trong ngắn hạn ở giai đoạn 2026 – 2027 sẽ vừa là cơ hội vừa là thách thức về rào cản kỹ thuật và tiêu chuẩn cho doanh nghiệp với yêu cầu ngày càng khắt khe về xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường, phát thải các-bon, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR),… đối với nhiều ngành; trong đó có ngành nhựa - cao su, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trong những tháng cuối năm 2026, ngành công thương TP. Hồ Chí Minh cũng tiếp tục phát huy vai trò là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế thành phố, với trọng tâm là hình thành sự liên kết chặt chẽ giữa thị trường, sản xuất và dịch vụ, tạo thêm dư địa tăng trưởng, đồng thời đặt nền tảng cho quá trình phát triển bền vững của thành phố trong giai đoạn tiếp theo.