Bộ Công Thương thông tin về điện mặt trời mái nhà và giá điện theo giờ

Bộ Công Thương đang nghiên cứu áp dụng giá điện theo giờ (cao điểm, bình thường, thấp điểm) đối với một số khách hàng sinh hoạt có mức tiêu thụ lớn khi đáp ứng đủ điều kiện hạ tầng; đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế phát triển điện mặt trời mái nhà, hệ thống lưu trữ năng lượng và thị trường điện cạnh tranh nhằm bảo đảm vận hành hệ thống điện an toàn, hiệu quả.

Đây là những nội dung được Bộ Công Thương thông tin tại họp báo thường kỳ quý II/2026, diễn ra chiều 7/7 tại Hà Nội.

Bộ Công Thương tổ chức họp báo thường kỳ quý II/2026, chiều 7/7 tại Hà Nội. Ảnh: Bnews/vnanet.vn.

Tại họp báo, bà Mai Thị Thu Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng cao và thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, Bộ Công Thương đã chủ động điều hành, bảo đảm cung ứng đầy đủ điện, xăng dầu và các nguồn năng lượng thiết yếu phục vụ sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân.

Theo bà Hiền, hệ thống điện quốc gia được vận hành an toàn, ổn định; sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu đạt khoảng 171,07 tỷ kWh, tăng 9,57% so với cùng kỳ năm trước, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Tại họp báo, nhiều câu hỏi của các cơ quan báo chí tập trung vào lĩnh vực điện; trong đó có cơ chế hỗ trợ điện mặt trời mái nhà, phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng, điều chỉnh giờ cao điểm - thấp điểm, lộ trình phát triển thị trường điện cạnh tranh và nguyên nhân hóa đơn tiền điện tăng cao trong thời gian gần đây.

Trả lời câu hỏi về cơ chế hỗ trợ điện mặt trời mái nhà, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, Bộ Công Thương được Chính phủ giao xây dựng quyết định ban hành cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà.

Hê thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ tại nhà hộ dân Phường Tân Thành, tỉnh Cà Mau. Ảnh: Tuấn Phi - TTXVN

Theo dự thảo, hộ dân đầu tư hệ thống điện mặt trời mái nhà sẽ được hỗ trợ một phần kinh phí đầu tư từ ngân sách nhà nước, đồng thời được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để lắp đặt hệ thống.

Tuy nhiên, sau khi dự thảo được trình Chính phủ, Bộ Công Thương đã tổ chức lấy ý kiến Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước cùng các bộ, ngành liên quan. Bộ Tài chính cho biết ngân sách nhà nước hiện chưa thể bố trí nguồn để hỗ trợ, trong khi cơ chế cho vay cũng chưa được thống nhất do còn cân nhắc giữa ngân hàng thương mại và Ngân hàng Chính sách xã hội. Vì vậy, quyết định về cơ chế hỗ trợ này đến nay vẫn chưa được ban hành.

Dù vậy, theo ông Hùng, vừa qua, Chính phủ đã ban hành Chính phủ đã ban hành Nghị định 243/2026/NĐ-CP (sửa đổi các nghị định về mua bán điện trực tiếp và năng lượng tái tạo) nhằm mở rộng cơ chế phát triển; trong đó bổ sung một số chính sách nhằm khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà để các địa phương và người dân có thể triển khai theo quy định mới.

Liên quan đến đề xuất của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đầu tư thêm khoảng 1.700 MW hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), ông Hùng cho biết theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030 toàn hệ thống cần phát triển khoảng 10.000-16.000 MW hệ thống lưu trữ năng lượng.

Bộ Công Thương đã phân bổ chỉ tiêu phát triển hệ thống lưu trữ cho các địa phương và EVN. Hiện Tổng công ty Điện lực miền Bắc và Tổng công ty Điện lực Hà Nội đang triển khai đầu tư, lắp đặt hệ thống lưu trữ này.

Theo tính toán cân đối của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), khu vực miền Trung và miền Nam hiện chưa có nhu cầu cấp thiết về hệ thống lưu trữ do khả năng cung ứng điện vẫn đáp ứng nhu cầu phụ tải. Trong khi đó, miền Bắc tiếp tục là khu vực có phụ tải tăng cao và khả năng cung cấp điện còn hạn chế, đặc biệt trong các đợt nắng nóng.

Ông Hùng cho biết hệ thống lưu trữ sẽ được tính toán như một loại dịch vụ phụ trợ nhằm bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện và duy trì nguồn dự phòng trong các thời điểm phụ tải cao. Đồng thời, đối với các dự án điện mặt trời tập trung đã có trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, yêu cầu bắt buộc là phải bố trí hệ thống lưu trữ với quy mô tối thiểu bằng 10% công suất trong thời gian hai giờ.

Về điều chỉnh giờ cao điểm - thấp điểm, ông Hùng cho biết trước đây hệ thống điện được tính theo hai khung giờ cao điểm gồm buổi trưa và buổi tối. Tuy nhiên, khi nguồn điện mặt trời phát triển mạnh, lượng điện phát vào buổi trưa tăng đáng kể, làm giảm áp lực phụ tải trong khoảng thời gian này. Vì vậy, giờ cao điểm hiện chỉ còn tập trung vào buổi tối.

Hiện việc áp dụng giá điện theo giờ cao điểm - thấp điểm chưa áp dụng đối với khách hàng sử dụng điện sinh hoạt. Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu sửa đổi Luật Điện lực, Bộ Công Thương đang tính toán khả năng áp dụng đối với nhóm khách hàng sinh hoạt có mức tiêu thụ điện lớn và có khả năng chuyển dịch nhu cầu sử dụng sang giờ thấp điểm.

Theo ông Hùng, để thực hiện cơ chế này cần đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện như hệ thống công tơ có khả năng đo đếm theo ba khung thời gian, hạ tầng kỹ thuật truyền dữ liệu cũng như đánh giá đầy đủ tác động đối với người dân và toàn xã hội trước khi quyết định thời điểm áp dụng.

Đối với lộ trình phát triển thị trường điện, ông Hùng cho biết Việt Nam hiện đang ở giai đoạn thị trường phát điện cạnh tranh và chuyển sang thị trường bán buôn điện cạnh tranh. Hiện nay, hoạt động mua bán điện vẫn chủ yếu thông qua Công ty Mua bán điện (EPTC) thuộc EVN và một số  Tổng công ty điện lực thuộc EVN.

Theo lộ trình phát triển thị trường điện, khi thị trường bán buôn điện cạnh tranh được triển khai đầy đủ sẽ có thêm nhiều doanh nghiệp tham gia mua bán điện cạnh tranh, không chỉ các đơn vị thuộc EVN mà còn có thể là các doanh nghiệp thuộc các tập đoàn năng lượng khác hoặc doanh nghiệp tư nhân đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.

Đối với nhóm kinh doanh dịch vụ như nhà hàng, khách sạn sử dụng nhiều thiết bị làm lạnh vào ban ngày cũng có thể được hưởng lợi từ việc điều chỉnh này. Bộ Công Thương khuyến khích các khách hàng sử dụng điện lớn chủ động chuyển dịch hoạt động sang giờ thấp điểm để giảm chi phí và góp phần giảm áp lực vận hành hệ thống điện trong giờ cao điểm.

Liên quan đến phản ánh hóa đơn tiền điện sinh hoạt tăng cao trong tháng 6, ông Hùng cho rằng nguyên nhân chủ yếu là thời tiết nắng nóng khiến nhu cầu sử dụng điều hòa và các thiết bị làm mát tăng mạnh.

Bên cạnh đó, biểu giá điện sinh hoạt hiện được áp dụng theo bậc thang lũy tiến nên khi sản lượng điện tăng lên các bậc cao hơn thì đơn giá cũng tăng theo, dẫn đến hóa đơn tiền điện tăng. Vì vậy, người dân cần sử dụng điện hợp lý để hạn chế sản lượng tiêu thụ ở các bậc giá cao.