Bộ trưởng Ngoại giao Winston Peters: Việt Nam là đối tác quan trọng của New Zealand

Nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia và New Zealand từ ngày 9-14/8/2026, Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand Winston Peters đã trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN tại châu Đại Dương, chia sẻ về những bước phát triển nổi bật trong quan hệ song phương, cũng như kỳ vọng đối với chuyến thăm lần này. Dưới đây là nội dung cuộc phỏng vấn:

Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand Winston Peters. Ảnh: TTXVN phát

Phóng viên: Thưa Bộ trưởng, chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến New Zealand diễn ra trong bối cảnh khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và thế giới đang có nhiều biến chuyển sâu sắc. Theo Bộ trưởng, chuyến thăm lần này sẽ góp phần như thế nào vào việc củng cố quan hệ song phương, đặc biệt ở những lĩnh vực có tính bổ trợ giữa hai nước?

Bộ trưởng Ngoại giao Winston Peters: Đây là một chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của một Chủ tịch nước Việt Nam đến New Zealand kể từ năm 2007. Chuyến thăm diễn ra vào thời điểm then chốt trong mối quan hệ hai nước đã được vun đắp qua hơn 50 năm trên các lĩnh vực thương mại, giáo dục, hợp tác phát triển, an ninh và giao lưu nhân dân.

Năm 2025, New Zealand và Việt Nam đã chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Nhiệm vụ trọng tâm tiếp theo rất rõ ràng: biến các cam kết ngoại giao thành hành động cụ thể. Thế mạnh của hai nước mang tính bổ trợ lẫn nhau rất cao. Việt Nam sở hữu quy mô thị trường lớn, tốc độ tăng trưởng nhanh, năng lực sản xuất công nghiệp mạnh mẽ và vị thế khu vực ngày càng gia tăng. Trong khi đó, New Zealand có thế mạnh về nông nghiệp, giáo dục, y tế, khoa học và công nghệ. Sự kết hợp giữa các thế mạnh này mở ra nhiều hơn nữa những cơ hội hợp tác dành cho doanh nghiệp, các cơ quan, tổ chức và người dân hai nước.

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thể hiện rõ tinh thần đó. Chuyến thăm lần này bao gồm các cuộc hội đàm cấp cao giữa lãnh đạo hai nước, các hoạt động kết nối doanh nghiệp và các sự kiện tôn vinh hợp tác giáo dục, văn hóa; qua đó thúc đẩy sâu rộng hợp tác trên các lĩnh vực thương mại - đầu tư, công nghệ, nông nghiệp, quốc phòng và an ninh.

Ở cấp Bộ trưởng Ngoại giao, tôi mong sớm được gặp lại Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung. Chúng tôi đã có cuộc gặp tại Việt Nam vào tháng 11/2025 và rất hân hạnh được đáp lại sự đón tiếp nồng hậu mà phía Việt Nam đã dành cho chúng tôi khi đó. Các nội dung trao đổi giữa hai bên sẽ bao hàm toàn diện quan hệ song phương, tình hình khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và các vấn đề quốc tế cùng quan tâm.

Trong một thế giới ngày càng nhiều biến động, mối quan hệ giữa New Zealand và Việt Nam ngày càng trở nên quan trọng. Hai nước có chung lợi ích trong việc duy trì ổn định khu vực, tự do hóa thương mại, tôn trọng luật pháp quốc tế và bảo vệ một hệ thống dựa trên luật lệ. Chuyến thăm này sẽ góp phần duy trì tính thiết thực của mối quan hệ song phương, tầm nhìn hướng tới tương lai và tập trung vào các kết quả thực chất.

Phóng viên: Theo Bộ trưởng, Việt Nam và New Zealand cần ưu tiên những định hướng hợp tác chiến lược nào trong thời gian tới để Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện không chỉ mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước mà còn đóng góp tích cực cho hợp tác khu vực và quốc tế?

Bộ trưởng Winston Peters: Các ưu tiên của chúng tôi rất rõ ràng. Thương mại và hội nhập kinh tế phải tiếp tục giữ vị trí trung tâm trong Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Kim ngạch thương mại hai chiều đã tăng 72% trong 5 năm qua, đạt 3,41 tỷ NZD (khoảng 2 tỷ USD). Hai nước có thể tiếp tục phát huy kết quả này bằng cách cải thiện khả năng tiếp cận thị trường, giảm các rào cản phi thuế quan và khai thác hiệu quả hơn các hiệp định thương mại tự do như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP) và Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA).

Giáo dục từ lâu đã là một nền tảng của quan hệ và là cầu nối hữu nghị giữa nhân dân hai nước, tạo nên nhiều thế hệ bạn bè, gia đình và đồng nghiệp gắn kết với nhau. Việc Chính phủ New Zealand tăng 56% số lượng học bổng dành cho học sinh, sinh viên Việt Nam, từ bậc trung học phổ thông đến sau đại học, khẳng định cam kết mạnh mẽ của chúng tôi đối với sự phát triển của Việt Nam. Diễn đàn Giáo dục được tổ chức trong khuôn khổ chuyến thăm sẽ kết nối các cơ sở giáo dục hai nước, đồng thời khẳng định New Zealand là đối tác giáo dục chất lượng cao và đổi mới sáng tạo.

Hợp tác quốc phòng và an ninh giữa hai nước cũng đang phát triển tích cực. Hai bên có thể tăng cường phối hợp trong hoạt động gìn giữ hòa bình, nâng cao năng lực nhận thức về tình hình trên biển, rà phá bom mìn, phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, cũng như thúc đẩy chương trình nghị sự về phụ nữ, hòa bình và an ninh (WPS).

Nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu là một lĩnh vực khác mà New Zealand có thể đóng góp kinh nghiệm thực tiễn chuyên sâu. Các dự án do New Zealand hỗ trợ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đã giúp nâng cao thu nhập cho người nông dân và giảm 50% lượng phát thải từ canh tác lúa gạo. Việc mở rộng hợp tác sâu rộng hơn có thể hỗ trợ mục tiêu phát triển ngành lúa gạo phát thải thấp của Việt Nam, đồng thời giúp nông dân chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hai nước cũng cần đẩy mạnh khai thác các cơ hội hợp tác trong nông nghiệp công nghệ cao, y tế, giáo dục, trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế số. Đây là những lĩnh vực sẽ định hình sự thịnh vượng và khả năng tự cường của hai nước trong tương lai.

Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao New Zealand Winston Peters đồng chủ trì Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam - New Zealand lần thứ 2 (Hà Nội, 6/5/2024). Ảnh: An Đăng - TTXVN

Phóng viên: New Zealand luôn coi trọng ASEAN và khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Bộ trưởng đánh giá như thế nào về vai trò của Việt Nam trong chính sách gắn kết khu vực của New Zealand, cũng như những cơ hội để hai nước tăng cường phối hợp chiến lược trong ứng phó với các vấn đề chung của khu vực và thế giới?

Bộ trưởng Winston Peters: Việt Nam là đối tác khu vực quan trọng của New Zealand. Trên cương vị là nước điều phối quan hệ ASEAN – New Zealand, Việt Nam đã hỗ trợ mạnh mẽ cho mối quan hệ giữa New Zealand và ASEAN, đồng thời ủng hộ việc thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện ASEAN – New Zealand vào năm 2025. Điều này có ý nghĩa quan trọng, bởi New Zealand đã là đối tác của ASEAN trong hơn 50 năm qua, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho quan hệ giữa hai bên trong 50 năm tiếp theo.

ASEAN đã và đang góp phần duy trì ổn định khu vực, cung cấp một diễn đàn để các nước cùng giải quyết những vấn đề thực tiễn. Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong việc giúp sự gắn kết của New Zealand với khu vực đáp ứng các ưu tiên của ASEAN, trong đó có Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và phát triển bền vững tại tiểu vùng Mekong.

New Zealand và Việt Nam còn nhiều dư địa để tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực như an ninh hàng hải, phòng, chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia, ứng phó với các mối đe dọa an ninh mạng, AI và công nghệ số, nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai và phát triển nông nghiệp thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hai nước cùng chia sẻ lợi ích chung trong việc bảo vệ thị trường mở, đề cao luật pháp quốc tế và xây dựng một khu vực nơi các quốc gia vừa và nhỏ có quyền bình đẳng như các nước lớn trong việc yêu cầu tôn trọng các quy tắc chung.

Khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương đang trở nên cạnh tranh hơn và khó dự đoán hơn. Chính vì vậy, những quốc gia như New Zealand và Việt Nam cần tăng cường phối hợp, đối thoại thẳng thắn, tôn trọng luật lệ và tập trung vào những lĩnh vực hợp tác thiết thực nhằm tăng cường an ninh và sự thịnh vượng của mỗi nước.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng.