"Bông hồng đẹp" trong ngành đo mây đếm gió

Nhắc đến chị Vũ Thị Hòa là nhắc đến một hình ảnh được ví như "Bông hồng đẹp" của ngành Khí tượng Thủy văn nói chung và Đài Khí tượng Thủy văn Ninh Bình nói riêng. Người phu nữ sinh năm 1989, quê ở Hiền Khánh, Vụ Bản, tỉnh Nam Định cũ nay là xã Hiền Khánh, tỉnh Ninh Bình đã không ngừng nỗ lực, tận tâm, tận hiến với nhiều sáng tạo, tìm kiếm các giải pháp, sáng kiến nhằm nâng cao chất lượng các bản tin dự báo thủy văn, hải văn.

Với đam mê khoa học trái đất từ nhỏ, thích khám phá các hiện tượng thiên nhiên, mây gió, đất trời, chị đã chọn thi và theo học tại trường Đại học Khoa học Tự nhiên chuyên ngành khí tượng thủy văn. Tốt nghiệp đại học, chi học luôn cao học. Đến năm 2014, chị Hòa được phân công công tác về Đài Khí tượng Thủy văn Nam Định này là Đài Khí tượng Thủy văn Ninh Bình. Trong 12 năm công tác, chị đã có nhiều công trình nghiên cứu, sáng kiến ứng dụng trong thực tế để nâng cao công tác dự báo, cảnh báo thuỷ văn, hải văn phục vụ địa phương.

Sông Đào là con sông nối giữa sông Hồng và sông Đáy, vừa ảnh hưởng của thủy triều, vừa ảnh hưởng của lũ phía thượng lưu sông Hồng và lũ phía sông Đáy nên việc dự báo lũ hết sức phức tạp. Các phương pháp dự báo lũ trước đây mới chỉ dừng lại ở việc dự báo trên các cơ sở lý thuyết, phân tích hình thế thời tiết, xu thế, thống kê nên chỉ dự báo theo tính chất mưa lũ từ phía thượng nguồn sông Hồng và ảnh hưởng của các hồ thủy điện xả lũ chứ chưa tính toán được ảnh hưởng của lũ phía sông Đáy.  Năm 2021, với sáng kiến của mình về việc “Ứng dụng mô hình MIKE 11 mô phỏng mực nước, cải tiến phương pháp cảnh báo, dự báo lũ, ngập lụt sông Đào”, sáng kiến này được ứng dụng đã góp phần nâng cao kết quả dự báo mực nước lũ, ngập lụt.

Năm 2022, chị nhận thấy để chi tiết quá trình ngập lụt đến từng phường, xã, tuyến phố với nội dung bao gồm đầy đủ độ sâu ngập, diện ngập, thời gian xảy ra ngập trên địa bàn tỉnh thì cần áp dụng những phương pháp, công cụ hiện đại. Với sáng kiến: “Xây dựng phương án cảnh báo, dự báo ngập trên địa bàn thành phố Nam Định” trong đó áp dụng công nghệ GIS, tích hợp độ sâu, diện ngập, thời gian ngập từ kết quả điều tra, khảo sát ý kiến người dân sinh sống trong khu vực nghiên cứu lên bản đồ số hoá từ google maps. Từ tháng 11/2023 - 5/2025, chị là chủ nhiệm Đề tài khoa học cấp tỉnh với đề tài: “Nghiên cứu đề xuất hệ thống cảnh báo, dự báo sớm rủi ro do xâm nhập mặn gây ra tại tỉnh Nam Định ”. Kết quả đề tài đã đánh giá được hiện trạng và nguyên nhân xâm nhập mặn, nghiên cứu xây dựng hệ thống cảnh báo, dự báo xâm nhập mặn vùng cửa sông Hồng, sông Ninh Cơ, sông Đáy tỉnh Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình), xác định cấp độ rủi ro thiên tai xâm nhập mặn gây ra, từ đó đề xuất giải pháp phòng, chống, thích ứng giảm nhẹ thiên tai do xâm nhập mặn gây ra trên địa bàn tỉnh.

Ngoài ra, chị cũng là tác giả của sáng kiến: “Mô phỏng quá trình lan truyền chất, xây dựng phương án dự báo, cảnh báo xâm nhập mặn tỉnh Nam Định cũ -nay là tỉnh Ninh Bình”" và báo cáo khoa học công bố trong nước về vấn đề: “Xây dựng hệ thống dự báo, cảnh báo xâm nhập mặn tỉnh Nam Định cũ”, được đăng trong Tạp chí Khí tượng Thuỷ văn số 770, tháng 2/2025.

Chị Vũ Thị Hòa chia sẻ: "Là phụ nữ, với đặc thù của ngành với tên gọi quen thuộc là nghề "đo mây, đếm gió", "đoán ý, đoán bệnh ông trời" là công việc hết sức vất vả khó khăn. Hàng ngày, tôi phải thu thập, kiểm tra số liệu mực nước, nước mưa, phối hợp với các đồng nghiệp thực hiện những bản tin dự báo, cảnh báo thủy văn, hải văn phục vụ công tác dự báo của Đài, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia cũng như phục vụ công tác phòng, chống thiên tai của tỉnh. Các bản tin luôn được theo dõi, cập nhật kịp thời theo quy định, đảm bảo sự liên tục, chính xác, phục vụ sản xuất, cuộc sống nhân dân.

Thông tin kỷ niệm về nghề, chị Hòa bộc bạch: "Kỷ niệm đáng nhớ nhất là túc trực theo dõi diễn biến của siêu bão Yagi khi bão đổ bộ vào đất liền, cả 2 vợ chồng phải trực bão, 2 con nhỏ với một bé  học lớp 3 và một bé mới được 3 tuổi phải tự ở nhà dù gia đình đã chuẩn bị phương án phòng tránh rất kỹ, song mưa, gió mạnh làm làm vỡ cửa kính, nước chảy vào trong nhà nhưng vì công việc, vợ chồng tôi cũng không về được, phải thông tin cho con là ở yên trong phòng. Rất may các cháu bình an. Sau khi bão tan, tôi lại bắt đầu trực lũ. Do ảnh hưởng bão Yagi, nước sông Đào vượt lịch sử, các dự báo viên như tôi cứ 30 phút lại phải làm 1 bản tin dự báo, bản tin đòi hỏi phải dự báo đúng từng cm để phục vụ phòng chống thiên tai. Đó là ký ức trong nghề  không bao giờ quên đối với tôi".

Cùng với đó, với vai trò là người vợ, chị cũng đảm nhận phần chăm sóc con khi hai con nhỏ. Dường như thấu hiểu được sự vất vả của cha mẹ hai con của chị Hòa rất ngoan, cháu lớn học đang học tiểu học năm nào cũng đạt học sinh xuất sắc và đạt giải trong các kỳ thi toán, tiếng Anh của tỉnh. Chồng chị cũng là người công tác trong ngành nên rất thấu hiểu và chia sẻ công việc với chị.

"Sau nhiều năm công tác trong ngành, tôi thấy rằng, ý nghĩa cao quý nhất của nghề dự báo là bảo vệ an toàn cho con người và cuộc sống, đây vừa là áp lực, cũng là hạnh phúc lớn lao. Đối với công việc, tôi cho rằng mình không chỉ là dự báo viên đơn thuần mà phải luôn cố gắng, nỗ lực nghiên cứu khoa học, trong hoạt động nghiệp vụ để góp phần nhỏ cho bé giảm thiểu rủi ro thiên tai, phát triển kinh tế - xã hội của quê hương, đất nước. Mặc dù đã được ngành quan tâm, nhưng hiện nay, chồng tôi vẫn thuộc biên chế của Đài Khí tượng Thủy văn Bắc Bộ, tôi có mong muốn ngành tiếp tục tạo điều kiện điều chuyển công tác của chồng tôi về Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Ninh Bình để thuận tiện hơn trong việc thực hiện nhiệm vụ cũng như chăm sóc con nhỏ", chị Vũ Thị Hòa mong muốn.

Vượt lên tất cả với sự yêu nghề đã tạo động lực cho chị dấn thân, cống hiến. Không kể các ngày lễ, Tết, thứ 7, chủ nhật, khi có bão, lũ và các hiện tượng hải văn nguy hiểm xảy ra, bản thân chị luôn thực hiện tốt việc thu thập số liệu khí tượng thuỷ văn đầy đủ, kịp thời, chính xác. Chất lượng dự báo thủy văn hạn ngắn, hạn vừa, hạn dài, hạn mùa đều đạt kết quả cao, vượt chỉ tiêu đề. Những thành tích của chị Vũ Thị Hòa đã được các cấp, ngành ghi nhận như Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) các năm 2019, 2023, 2024; Giấy khen của Ban Chấp hành công đoàn viên chức tỉnh Nam Định cũ năm 2017, 2018; Giấy khen của Công đoàn Bộ Tài nguyên và  Môi trường  (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) năm 2021, 2022, 2023; Giấy khen của Cục trưởng Cục Khí tượng Thuỷ văn năm 2025, Chiến sỹ thi đua cơ sở các năm 2017, 2018, 2021, 2022, 2024 và 2025...

Nhận xét về dự báo viên Vũ Thị Hòa, Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Ninh Bình Bùi Thị Bích Thủy cho biết: "Là viên chức trẻ, đồng chí Hòa luôn có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc; năng động, sáng tạo; tích cực nghiên cứu trong lĩnh vực khí tượng thuỷ văn, nhất là nghiên cứu trong lĩnh vực dự báo thuỷ văn, hải văn để phục vụ cho công tác phòng chống thiên tai, phát triển kinh tế xã hội tại địa phương. Đồng chí cũng có nhiều Đề tài nghiên cứu khoa học về lĩnh vực dự báo thuỷ văn, kết quả của các đề tài được ứng dụng tại đơn vị, đã góp phần nâng cao chất lượng các bản tin dự báo thuỷ văn. Trong gia đình, đồng chí là người vợ đảm đang, nuôi con khoẻ, dạy con ngoan, luôn giữ "lửa" cho tổ ấm, là người phụ nữ giỏi việc nước, đảm việc nhà".

Theo Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Bắc Bộ Võ Văn Hòa: "Đồng chí Vũ Thị Hòa là tấm gương tiêu biểu cho thế hệ trẻ của ngành Khí tượng Thuỷ văn, luôn luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao".

Mùa Xuân - mùa đâm chồi, nảy lộc của cây lá, là mùa khởi đầu với sự mong cầu về hạnh phúc trong năm. Hình ảnh và công việc của chị Hòa làm tôi bất giác nhớ lại câu nói của Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn Nguyễn Thượng Hiển: "Những “người lính" khí tượng thủy văn bao năm nay vẫn thế, luôn ở “đầu sóng, ngọn gió”, họ làm việc thầm lặng nhưng đầy trách nhiệm bởi đơn giản dù trong bất cứ điều kiện, hoàn cảnh nào thì “sự bình yên và niềm hạnh phúc của nhân dân” chính là “mùa xuân “ đẹp nhất với những người công tác trong ngành khí tượng thủy văn”.