Ngành Khí tượng Thủy văn tăng tốc số hóa

Sáng 13/1, Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức cuộc họp báo cáo kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm 2026. Cuộc họp được tổ chức theo hình thức trực tiếp tại Hà Nội và trực tuyến với các Đài khí tượng thủy văn khu vực.

Phát biểu chỉ đạo cuộc họp, Thứ trưởng Lê Công Thành ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của ngành Khí tượng Thủy văn trong bối cảnh còn nhiều khó khăn về nhân lực và điều kiện triển khai nhiệm vụ. Thứ trưởng cho rằng, việc tinh gọn nhân sự, nếu được tổ chức hợp lý, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho công tác sắp xếp bộ máy, đồng thời giảm áp lực trong quản lý lao động.

"Cần đổi mới tư duy trong công tác tổ chức cán bộ theo hướng thực chất, gắn với đặc thù chuyên môn; đồng thời khẳng định chuyển đổi số là nhiệm vụ mang tính sống còn của ngành, cần được triển khai đồng bộ từ quan trắc, quản lý dữ liệu đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nhằm từng bước thay thế sức người và nâng cao hiệu quả vận hành", Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh.

Thứ trưởng Lê Công Thành yêu cầu Cục Khí tượng Thủy văn tiếp tục khẳng định vai trò, vị thế của ngành thông qua việc tăng cường công tác truyền thông, chủ động báo cáo, tham mưu và đề xuất với lãnh đạo Bộ các cơ chế, chính sách phù hợp; phải phân định rõ ràng giữa nhiệm vụ chính trị, công ích và hoạt động dịch vụ, bảo đảm minh bạch, đúng quy định pháp luật, qua đó bảo vệ đội ngũ cán bộ và giữ vững mô hình tổ chức của Cục. Đồng thời, các đơn vị thuộc Cục nâng cao tinh thần chủ động, phát huy trách nhiệm phục vụ nhân dân, thích ứng với yêu cầu đổi mới, tinh gọn bộ máy và bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao trong cung cấp thông tin, dịch vụ khí tượng thủy văn.

Báo cáo tại cuộc họp, Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn Nguyễn Thượng Hiền đã báo cáo khái quát các nhiệm vụ trọng tâm sẽ triển khai trong thời gian tới, tập trung trên nhiều lĩnh vực công tác chuyên môn, quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện.

Về công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và kiểm tra thi hành pháp luật, Cục tiếp tục hoàn thiện các văn bản quan trọng, trong đó có Nghị định thay thế Nghị định số 155/2024/NĐ-CP, ngày 10/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khí tượng thủy văn, dự kiến trình ban hành trong tháng 3/2026; đồng thời xây dựng Thông tư ban hành Khung kiến trúc, khung quản trị và quản lý dữ liệu khí tượng thủy văn, trình ban hành vào tháng 11/2026. Song song với đó, Cục tăng cường công tác kiểm tra việc chấp hành pháp luật về khí tượng thủy văn tại khoảng 5 tỉnh, thành phố theo chủ trương của Bộ.

Trong công tác tổ chức cán bộ, Cục tiếp tục nghiên cứu sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền; xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa ngành khí tượng thủy văn đến năm 2030, tầm nhìn 2050; đồng thời xây dựng, trình phê duyệt và triển khai Đề án xét thăng hạng viên chức trong toàn Cục.

Đối với công tác quản lý mạng lưới trạm khí tượng thủy văn, Cục tập trung triển khai hiệu quả Đề án “Hiện đại hóa ngành khí tượng thủy văn đến năm 2025 và thời kỳ 2026 - 2030”, gắn với thực hiện Quy hoạch mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2050. Trọng tâm là nâng cấp, hiện đại hóa các trạm quan trắc thông qua Dự án “Phát triển, hiện đại hóa mạng lưới quan trắc khí tượng thủy văn  giai đoạn 2026 - 2030” và Dự án “Tăng cường năng lực quan trắc khí tượng trên cao phục vụ phòng, chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam” (Phần Lan 4). Cục cũng tiến hành rà soát, đánh giá hiện trạng máy móc, thiết bị quan trắc; nghiên cứu phương án quản lý, giám sát các công trình phải quan trắc khí tượng thủy văn theo quy định; xây dựng hệ thống quản lý, giám sát tập trung toàn bộ mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia và nghiên cứu ứng dụng số hóa sổ quan trắc, chuyển đổi số trong công tác quan trắc. Đồng thời rà soát sự phù hợp của hoạt động quan trắc môi trường không khí và nước để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh chức năng quản lý.

Về công tác quản lý dự báo, thông tin và dữ liệu khí tượng thủy văn, Cục chỉ đạo các đơn vị thực hiện dự báo thời tiết, thủy văn chi tiết đến cấp xã trên phạm vi cả nước; cung cấp kịp thời các bản tin dự báo, cảnh báo thiên tai phục vụ công tác chỉ đạo, phòng chống và giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Cục Khí tượng Thủy văn cũng xây dựng Quy chế trực ban phòng, chống thiên tai; rà soát, điều chỉnh việc phân công, phân cấp trong vận hành liên hồ chứa; xây dựng kế hoạch chuyển đổi số; hoàn thiện các quy định kỹ thuật liên quan đến dự báo, cảnh báo và truyền tin thiên tai; phối hợp hoàn thiện Dự án Cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường giai đoạn 1.

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ và hợp tác quốc tế, Cục Khí tượng Thủy văn tiếp tục đề xuất các chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp bộ, cấp quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; triển khai xây dựng các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) trong lĩnh vực công trình quan trắc khí tượng thủy văn. Bên cạnh đó, Cục thực hiện các nhiệm vụ hợp tác quốc tế theo phân công của Bộ, tham dự Khóa họp thường niên lần thứ 58 của Ủy ban Bão, đón tiếp và làm việc với các đối tác quốc tế, triển khai vai trò đầu mối trong các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế liên quan đến khí tượng thủy văn và biến đổi khí hậu...

Cục trưởng Nguyễn Thượng Hiền cũng nêu rõ nhiệm vụ cụ thể của một số đơn vị trực thuộc Cục, trong đó Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia tiếp tục theo dõi, dự báo, cảnh báo kịp thời các hiện tượng thời tiết nguy hiểm; nâng cao chất lượng dự báo mưa, lũ, bão; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và vận hành hiệu quả các hệ thống cảnh báo sớm. Các đơn vị kỹ thuật, thông tin dữ liệu, điều tra khảo sát và các Đài Khí tượng thủy văn khu vực tập trung triển khai nhiệm vụ chuyên môn, dự án đầu tư, ứng dụng công nghệ mới, phục vụ hiệu quả công tác dự báo, cảnh báo thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.

Theo ông Võ Văn Hòa, Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Bắc Bộ, sau khi thực hiện sáp nhập trong năm 2025, tư tưởng của đội ngũ lãnh đạo cùng cán bộ, viên chức và người lao động cơ bản ổn định, từng bước đi vào nề nếp. Hiện nay, đơn vị vẫn tạm thời áp dụng hình thức làm việc từ xa đối với một số bộ phận do nhiều cán bộ cần thêm thời gian sắp xếp đời sống gia đình sau sáp nhập; việc này được triển khai theo lộ trình phù hợp để bảo đảm sự thích nghi và ổn định lâu dài.

Mặc dù triển khai làm việc từ xa, Đài vẫn bảo đảm đầy đủ khối lượng công việc và chất lượng các bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn phục vụ địa phương, đặc biệt trong các thời điểm diễn biến thiên tai phức tạp.

Đối với mạng lưới hoạt động, Đài Khí tượng thủy văn Bắc Bộ duy trì thường xuyên tại ba khu vực trọng điểm gồm Hải Phòng, Phú Thọ và trụ sở chính; đồng thời bố trí phương tiện, lực lượng trực sẵn sàng để kịp thời xử lý các sự cố kỹ thuật phát sinh.

Tại cuộc họp, các đại biểu tham dự cũng đã trao đổi, chia sẻ về những công việc trong thời gian tới của các đơn vị ...