Brexit: Nước Anh có đang cố tình "nghi binh" ?

Anh có đang trì hoãn trong tiến trình đàm phán Brexit? Ảnh: Reuters

Đây là nhận định được đăng trên báo La Libre của Bỉ mới đây trong bài phân tích của tác giả Fabian Zuleeg - Giám đốc Trung tâm Chính sách châu Âu (EPC).

Phải đến tận tuần vừa qua, phía Anh mới công bố một vài quan điểm bằng văn bản, và trên thực tế họ chủ yếu nói về tương lai mối quan hệ Anh-EU chứ không phải về các điều khoản cụ thể của cuộc "ly hôn" như trông đợi của EU.

Một số người cho rằng phía Anh đang cố tình "nghi binh" để không phải "ngả bài" quá nhanh. Tuy nhiên, theo tác giả Fabian Zuleeg, thực ra nguyên nhân của vấn đề liên quan đến tình hình chính trị nội bộ của Anh.

Mặc dù EU nói rằng thời gian đang rất gấp, song liệu Anh có ý thức được điều đó hay không? Tác giả Fabian Zuleeg cho rằng Chính phủ Anh đang thăm dò những kịch bản có thể chấp nhận được đối với cử tri nước họ cũng như đối với các phe phái khác nhau trong liên minh cầm quyền.

Ví dụ, người Anh không thống nhất được về số tiền phải trả cho EU và cũng chưa thể xác định có đạt được một số quyền tiếp cận thị trường châu Âu hay không. Đây không hẳn là chiến lược nhằm cố gắng để đạt được nhiều nhất có thể trong các cuộc đàm phán, mà có vẻ như chính phủ Anh đang gặp một tình huống khó khăn và tế nhị.

Tuần này, các nhà đàm phán của Anh sẽ trình bày vấn đề thanh toán tài chính và vẫn chưa thể cung cấp cho châu Âu được một văn bản viết.

Trên góc độ chiến lược đàm phán, đó là một động thái bị cho là không mang tính xây dựng. EU đã cảnh báo rằng họ sẽ không đề cập đến mối quan hệ tương lai đối với Anh trước khi đạt tiến bộ đầy đủ về các điều khoản của cuộc "ly hôn" theo điều 50 Hiệp ước Lisbon.

Tuy nhiên, theo đảng Bảo thủ Anh, đây là vấn đề đang gây chia rẽ bên trong nước Anh. Tại Anh, những người ủng hộ một Brexit "cứng" ngả theo quan điểm cho rằng Anh không phải trả một đồng nào cho EU vì sự ra đi của họ.

Một số khác cho rằng Anh có trách nhiệm tất toán các tài khoản để có thể đạt được một thỏa thuận thương mại với EU. Số còn lại ủng hộ phương án Anh sẽ chỉ trả một khoản tiền nhỏ hơn nhiều so với mức EU yêu cầu.

Từ chối đàm phán về tương lai quan hệ với Anh khi các điều khoản Brexit chưa rõ ràng, liệu EU có tỏ ra quá cứng rắn hay không? Thực ra lập trường của EU không quá chặt như nhiều người nhận xét. Ví dụ, khi nói về tiến trình hòa bình Bắc Ireland, đương nhiên các bên cần tính đến chế độ hải quan sẽ được áp dụng như thế nào tại biên giới giữa Cộng hòa Ireland và Bắc Ireland.

Khi đề cập đến các vấn đề liên quan đến Điều 50, nhiều người nghĩ ngay đến giai đoạn chuyển tiếp trước khi hình thành một mối quan hệ mới giữa EU và London.

Trên thực tế, phía Anh là người ra đi, vậy về mặt logic, nước Anh phải là bên đề xuất giải pháp cho các vấn đề do cuộc "ly hôn" theo yêu cầu của nước này đặt ra.

Vậy mà các động thái hiện nay của phía Anh cho thấy họ chưa đưa ra được những luận điểm để các cuộc đàm phán về Điều 50 thực sự bắt đầu, thậm chí vẫn còn quá ít để có thể bàn bạc về mối quan hệ trong tương lai với EU.

Với tình trạng tiến độ đàm phán bị kéo chậm lại như hiện nay, các cuộc đàm phán Brexit có thể bị kéo dài quá thời hạn dự kiến là ngày 29/3/2019. Nếu người Anh không sẵn sàng đưa ra các thỏa hiệp, có nguy cơ họ sẽ không đạt được một thỏa thuận.

Hẳn nhiên đây không phải là kịch bản lý tưởng với EU, nhưng nhiều khả năng nó sẽ là thảm họa đối với nước Anh. Ngày mà nước Anh chính thức rời khỏi EU sẽ có những vấn đề nghiêm trọng diễn ra tại các đường biên giới, hàng hóa lưu thông khó khăn, sẽ xảy ra những tranh chấp trong khi hành lang pháp lý vô cùng bấp bênh.

Các giải pháp hợp lý nhất đối với cả 2 bên sẽ là đạt được một thỏa thuận về điều khoản Brexit và sau đó xác định một khoảng thời gian chuyển tiếp, trong thời gian đó EU và London tiếp tục thương lượng để định hình mối quan hệ tương lai.

Có thể khẳng định một điều chắc chắn rằng EU không thể "hy sinh" các nguyên tắc của mình vì một đất nước sẽ sớm rời khỏi liên minh này.

Nếu nước Anh muốn đạt được một giai đoạn chuyển tiếp thì trong thời gian đó, họ sẽ phải chấp nhận những quy tắc cùng các nghĩa vụ như hiện tại.

Và nếu 2 bên có kế hoạch mở rộng các cuộc đàm phán về mặt kỹ thuật để đạt một thỏa thuận về một giai đoạn chuyển tiếp thì điều quan trọng vẫn là phía Anh phải đưa ra quan điểm rõ ràng. Tuy nhiên, nước Anh dường như còn loanh quanh chưa thể xác định được hướng họ muốn đi./.