Bước ngoặt định hình lại thị trường vốn

Đáng chú ý, hoạt động bán ròng kéo dài của khối ngoại tiếp tục tạo áp lực lớn lên thị trường. Trong quý II này, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 48.300 tỷ đồng, nối dài xu hướng rút vốn diễn ra từ đầu năm 2023. Lũy kế 6 tháng đầu năm, giá trị bán ròng đạt khoảng 80.300 tỷ đồng, tương đương 66,4% - mức kỷ lục gần 121.000 tỷ đồng của cả năm 2025. Sang tháng 7, áp lực này vẫn chưa hạ nhiệt khi khối ngoại tiếp tục xả hàng với giá trị lên tới hàng nghìn tỷ đồng.

Các chuyên gia phân tích rằng, dòng vốn ngoại rút khỏi Việt Nam chủ yếu xuất phát từ động thái tái cơ cấu danh mục trên phạm vi toàn cầu, thay vì phản ánh sự suy yếu từ các yếu tố nội tại. Nhóm cổ phiếu ngân hàng, bất động sản và công nghệ là những lĩnh vực chịu ảnh hưởng rõ nét nhất trong giai đoạn vừa qua.

Ở chiều ngược lại, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Thống kê từ VinaCapital cho thấy, lợi nhuận của các doanh nghiệp trên sàn HOSE trong quý I/2026 tăng khoảng 37% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, lợi nhuận quý II được nhiều tổ chức dự báo tiếp tục duy trì mức tăng trưởng kỳ vọng từ 15 - 20%.

Sự phân hóa trái ngược giữa biến động giá cổ phiếu và bức tranh kết quả kinh doanh được giới phân tích đánh giá là hiện tượng khó kéo dài. Ông Đinh Đức Minh, Giám đốc Đầu tư cấp cao VinaCapital nhận định: Về dài hạn, giá cổ phiếu sẽ phản ánh đúng giá trị thực của doanh nghiệp khi các yếu tố bất lợi ngắn hạn dần được hấp thụ vào mặt bằng định giá.

Đồng quan điểm về thách thức ngắn hạn, ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khu vực cao cấp Công ty cổ phần Chứng khoán HD (HDS) cho rằng, mặt bằng lãi suất hiện tại vẫn là rào cản khiến dòng tiền chưa thể bứt phá trở lại. Cùng với đó, thanh khoản suy giảm phản ánh tâm lý thận trọng bao trùm lên cả bên mua lẫn bên bán.

Ông Nguyễn Trọng Đình Tâm nhấn mạnh, trong bối cảnh dòng tiền không còn lan tỏa rộng khắp như trước, thị trường sẽ ưu tiên các doanh nghiệp có nền tảng tăng trưởng thực chất thay vì dựa vào kỳ vọng thuần túy. Những đơn vị duy trì tăng trưởng lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi, kiểm soát tốt chi phí vốn, sở hữu dòng tiền ổn định và còn dư địa mở rộng thị phần sẽ nắm giữ lợi thế lớn trong việc thu hút dòng vốn.

Xét ở góc độ dài hạn, nhiều tổ chức phân tích vẫn duy trì góc nhìn lạc quan đối với thị trường chứng khoán Việt Nam. Theo Công ty cổ phần Chứng khoán SSI (SSI), năm 2026 được xem là năm bản lề cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo khi hàng loạt chương trình cải cách đang được thúc đẩy mạnh mẽ, từ phát triển hạ tầng, cải cách hành chính, hoàn thiện thị trường vốn đến đẩy nhanh tiến trình cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước.

Song song đó, tiến trình nâng hạng thị trường được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt quan trọng. Theo kế hoạch, FTSE Russell dự kiến chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026. SSI ước tính các quỹ đầu tư thụ động có thể giải ngân khoảng 1,4 tỷ USD trong giai đoạn 2026 - 2027 sau khi Việt Nam chính thức được nâng hạng.

Cùng chung nhận định, ông Hoàng Việt Anh, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán LPBank (LPBS) đánh giá: Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội bước sang giai đoạn phát triển mới với nhiều động lực từ việc nâng hạng, dòng vốn đầu tư và làn sóng IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) quy mô lớn. Việc FTSE Russell nâng hạng kết hợp cùng các thương vụ IPO lớn sẽ góp phần mở rộng quy mô, gia tăng chất lượng hàng hóa và nâng cao sức hấp dẫn của thị trường đối với giới đầu tư trong và ngoài nước.

Phiên IPO Tổng công ty Sông Đà. Ảnh: HNX

Tổng Giám đốc LPBS bổ sung, làn sóng IPO kết hợp với tiến trình nâng hạng sẽ từng bước tháo gỡ bài toán thiếu hụt hàng hóa chất lượng vốn tồn tại nhiều năm qua. Bên cạnh kỳ vọng gia tăng dòng vốn ngoại, sự bùng nổ của tầng lớp trung lưu và xu hướng chuyển dịch dòng tiền từ tiết kiệm sang đầu tư sẽ tạo thêm dư địa phát triển dồi dào cho thị trường vốn trong những năm tới.

Theo các chuyên gia, việc nâng hạng không chỉ dừng lại ở câu chuyện thu hút dòng vốn quốc tế, mà còn là động lực thắt chặt tính minh bạch, cải thiện thanh khoản, chất lượng hàng hóa và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Đáng chú ý, việc Bộ Tài chính ban hành cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch cùng mô hình tiếp cận thông qua các nhà môi giới toàn cầu được coi là những bước tiến cải cách mang tính nền tảng, góp phần tháo gỡ rào cản và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ các tổ chức xếp hạng quốc tế.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương khẳng định: Ngành chứng khoán sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, đẩy nhanh tiến trình nâng hạng và hiện đại hóa hạ tầng công nghệ. Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ tăng cường công tác thanh tra, giám sát, tái cấu trúc hệ thống các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, song song với việc mở rộng cơ sở nhà đầu tư và tối giản hóa thủ tục hành chính.