Bước tiến mới trong hoàn thiện pháp luật đầu tư – quy hoạch – môi trường

Theo đó, với với 89,85% đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Đầu tư (sửa đổi).

Luật Đầu tư (sửa đổi) lần này có những thay đổi căn bản, đột phá về quy trình, thủ tục đầu tư, đặc biệt về thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, thủ tục với nhà đầu tư nước ngoài, quản lý hoạt động đầu tư nước ngoài.

Trình bày tại Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho hay, một trong những nội dung sửa đổi lớn của Luật là về thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư. Dự thảo luật đã thu hẹp và làm rõ phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư.

Theo đó, chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư trong một số lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm như cảng biển, sân bay, viễn thông, xuất bản báo chí, các dự án thực hiện tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.

Về ngành nghề ưu đãi đầu tư, dự thảo Luật đã rà soát, quy định về ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, điều kiện đầu tư kinh doanh đảm bảo theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 68 và Nghị quyết số 198. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã rà soát cắt giảm 38 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi phạm vi của 20 ngành nghề. Đồng thời, Chính phủ sẽ công bố danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh và danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để thực hiện quản lý theo phương thức hậu kiểm.

Luật cũng mở rộng đối tượng áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt (luồng xanh) để cho phép các dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do và khu chức năng trong khu kinh tế được thực hiện thủ tục đầu tư đặc biệt (luồng xanh) mà không hạn chế về ngành, lĩnh vực, trừ một số dự án lớn, quan trọng như sân bay, cảng biển…

Luật này có hiệu lực thi hành từ 1/3/2026. Riêng nội dung Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026. Khoản 3 Điều 50 của Luật này có hiệu lực ngay từ 1/1/2026.

Trước đó, tại các phiên thảo luận, các đại biểu quốc hội đánh giá việc sửa đổi) được xem như một bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm tạo lập môi trường đầu tư- kinh doanh minh bạch, thông thoáng và phù hợp với chuẩn mực điều hành hiện đại. Đây không chỉ là một đạo luật về đầu tư, mà là nền tảng quan trọng cho cách nền kinh tế vận hành trong nhiều năm tới.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) đánh giá cao tinh thần cải cách trong dự thảo, đặc biệt là việc bổ sung ưu đãi đặc biệt và trao quyền nhiều hơn cho cơ chế đầu tư trong các khu công nghiệp, khu kinh tế, cùng với những tiến bộ về thủ tục hành chính.

Với 429/437 đại biểu Quốc hội có mặt biểu quyết tán thành chiếm 90,70% tổng số đại biểu, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn. Trước đó, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý những nội dung lớn của dự thảo luật. Chính phủ đã tiếp thu tối đa ý kiến thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội, ý kiến đại biểu, đồng thời làm rõ định hướng hoàn thiện hệ thống quy hoạch đô thị, nông thôn theo hướng đồng bộ với pháp luật đất đai, quy hoạch và chủ trương phát triển đô thị bền vững.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, việc ban hành luật nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn để thể chế hóa phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, phát triển kinh tế tư nhân, đáp ứng các yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Luật được bố cục gồm 3 Điều: Điều 1 về Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, gồm 37 khoản. Điều 2 Quy định xử lý khó khăn, vướng mắc về việc lập mới, điều chỉnh và phê duyệt quy hoạch phân khu đối với khu vực hình thành đô thị khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp. Điều 3. Điều khoản thi hành

Luật có hiệu lực thi hành từ 01/01/2026.

Tại các phiên thảo luận trước đó, các đại biểu đều nhất trí sự cần thiết sửa đổi dự án luật lần này nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về quy hoạch. Đồng thời,việc  phân cấp độ trong quy hoạch đô thị và nông thôn phải đảm bảo sự rõ ràng và dễ quản lý. Việc loại bỏ phân khu có thể khiến quy hoạch chung trở nên quá tải, phức tạp và thiếu tính khả thi; đồng thời đặt gánh nặng quá lớn lên cấp xã/phường trong bối cảnh năng lực còn hạn chế...

Quốc hội cũng đã tiến hành biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường với 424/431 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 89,64% tổng số đại biểu quốc hội).

Theo Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, về phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, một số đai biểu quốc hội đề nghị bổ sung sửa đổi thêm một số nội dung vướng mắc, bất cập khác ngoài các điểm nghẽn đã được xử lý tại dự án Luật. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, việc xây dựng dự án Luật lần này chỉ tập trung điều chỉnh, khu trú xử lý ba nhóm nội dung chính: về sắp xếp tổ chức bộ máy, về cải cách thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh và xử lý những điểm nghẽn đã chín, đã rõ.

Với các vướng mắc, bất cập khác, Chính phủ thấy rằng cần có thời gian để tổng kết thực tiễn, đánh giá tác động đầy đủ và sẽ đề xuất sửa đổi trong giai đoạn 2026 - 2030. Theo kế hoạch, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ đề xuất sửa đổi bổ sung tổng thể 14 dự án Luật trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo ngay trong năm 2026.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường gồm 17 điều. Luật được ban hành nhằm mục đích thể chế hoá để kịp thời thực hiện chủ trương của Đảng về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy, tổ chức chính quyền 2 cấp; phân quyền, phân cấp; đơn giản hoá thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh; kịp thời xử lý các bất cập, điểm nghẽn do quy định pháp luật, vấn đề phát sinh từ thực tiễn quản lý nhà nước trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, phù hợp với yêu cầu thực tiễn, giải phóng nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.