Canada hy vọng trở thành thành viên của Hội nghị Cấp cao Đông Á

Tuy nhiên, Canada là thành viên của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) nhóm họp ở Port Moresby (Papua New Guinea), nơi Thủ tướng Trudeau sẽ có mặt để tham dự.

Canada đang nuôi hy vọng trở thành thành viên của Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) – nhóm 18 quốc gia, gồm 10 nước ASEAN cùng với những nước chủ chốt ở khu vực là Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Nga, New Zealand, Hàn Quốc và Mỹ. 

Theo giới phân tích, Hội nghị Cấp cao Đông Á không chỉ là một diễn đàn có ý nghĩa đối với thương mại, mà còn là nơi bàn thảo về tình hình an ninh của khu vực. Và Canada muốn có một ghế tại bàn thảo luận này.

Giới quan sát dự báo các cuộc thảo luận giữa Canada với các nước khu vực châu Á-Thái Bình Dương sẽ bớt căng hơn hồi năm 2017. Cách đây một năm, 11 quốc gia thành viên của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đang hối hả làm việc để chuyển tới chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump một thông điệp: Mỹ rút khỏi TPP không có nghĩa các nước còn lại không thể tiếp tục cải cách thương mại trên diện rộng để đối trọng với quyền lực kinh tế ngày càng lớn mạnh của Trung Quốc. 

Nhưng các cuộc thảo luận vào phút chót xoay quanh TPP đã tạm ngưng. Đặc biệt, sau đó Thủ tướng Canada vắng mặt trong cuộc họp lãnh đạo các nước TPP khiến các đối tác thương mại nổi giận. Nhưng cuối cùng, ở Đà Nẵng, tháng 11/2017, TPP đã tái sinh, trở thành Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Với việc Canada nằm trong nhóm 6 quốc gia đầu tiên phê chuẩn CPTPP để hiệp định này có hiệu lực vào ngày 30/12/2018, căng thẳng đã tan và 11 quốc gia còn lại của TPP đang hợp sức đối phó với chính sách thương mại ngày càng mang nặng tính bảo hộ của Mỹ.

Carlo Dade, Giám đốc trung tâm thương mại và đầu tư thuộc Canada West Foundation nhận định: Một phần chuyến công du này của Thủ tướng Canada là để cải thiện mối quan hệ với các nước châu Á-Thái Bình Dương. Theo giới chuyên gia, các hội nghị cấp cao của ASEAN và APEC năm nay dường như không có thỏa thuận lớn để bàn thảo, nhưng không phải là không có nghĩa đối với Thủ tướng Trudeau.

Chương trình nghị sự về đa dạng hóa thương mại của Chính phủ Trudeau đòi hỏi không chỉ một đội ngũ các nhà đàm phán thông thái, mà còn cần một “cú huých” ngoại giao mang tính chiến lược. Ông Carlo Dade đánh giá Canada đã chậm chân so với Australia và Mỹ trong việc nhận biết “người chơi” và thị trường.

Tháng trước, Chính phủ Canada đã hoàn tất tham vấn công chúng về khả năng tiến hành đàm phán thương mại toàn diện với khối ASEAN. Các đối tượng liên quan đều phấn khởi về khả năng đạt được các điều khoản thương mại tốt hơn đối với một số mặt hàng và dịch vụ gắn kết tham vọng của Canada tại châu Á như xuất khẩu nông sản, thực phẩm và tài nguyên thiên nhiên. Và các nhà thầu xây dựng của Canada và dịch vụ công nghệ xanh sẽ có thêm các khách hàng mới.

Tuy nhiên, các quốc gia thành viên ASEAN có tiềm năng lớn nhất đối với Canada như Việt Nam, Singapore và Malaysia thì đã nằm trong CPTPP. Còn một số nước khác như Philippines hay Indonesia, nơi sở hữu tiềm năng thị trường lớn, nhưng lại khó có thể thiết lập quan hệ đối tác ở thời điểm này. Đáng chú ý là Myanmar hiện đang bị một số đối tác thương mại chỉ trích về tình trạng ngược đãi người Rohingya. Vì thế, Myanmar khó có thể trở thành một đối tác thương mại ưu tiên trong môi trường chính trị hiện nay.

Theo quan điểm của ông Dale, không giống như Australia có lợi thế gần gũi về địa lý, một hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Canada với ASEAN “mang tính hoài bão hơn là thực tế”. Cũng theo ông Dale, Philippines có thể sẽ tham gia CPTPP, và đây là phương án để tiếp cận tốt hơn với ASEAN, thay vì tiến hành đàm phán FTA với ASEAN. Trong khi đó, Giáo sư Yves Tiberghien thuộc Đại học British Columbia cho rằng nếu hội tụ đủ các doanh nghiệp Canada ủng hộ ý tưởng đàm phán FTA với ASEAN thì có thể cân nhắc phương án này./.