Cắt giảm thủ tục nhưng không buông lỏng an toàn lao động

Chiều 21/10, thảo luận tại Tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động, cùng các dự án luật liên quan đến một số lĩnh vực khác, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu cắt giảm thủ tục hành chính gắn với tăng cường hậu kiểm thực chất, không buông lỏng an toàn lao động.

Chủ tịch Quốc hội đồng thời đề nghị làm rõ đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội trên nền tảng số, hoàn thiện cơ chế quản lý và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động.

Thảo luận tại tổ, Chủ tịch Quốc hội đánh giá việc khám sức khỏe cho người lao động trước khi đi làm cũng có nơi còn sơ sài, chưa phát hiện được đầy đủ các bệnh có nguy cơ lây nhiễm hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động và cộng đồng. Lực lượng thanh tra trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động còn mỏng, chế tài chưa đủ sức răn đe.

Đối với việc huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động quy định tại Điều 14 của dự án Luật, Chủ tịch Quốc hội tán thành cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh và nhất trí với đề xuất của cơ quan thẩm tra về việc bổ sung tại Điều 12 hành vi nghiêm cấm huấn luyện không bảo đảm chất lượng; đồng thời đề nghị kiểm soát chất lượng huấn luyện bằng chuẩn đầu ra, gắn trách nhiệm của tổ chức huấn luyện với hậu kiểm thực chất.

Đối với máy, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động tại Điều 28, Điều 30, Chủ tịch Quốc hội cho rằng đây là khâu then chốt để phòng ngừa tai nạn nghiêm trọng, nên đề nghị luật hóa nguyên tắc quản lý bằng dữ liệu; giao Chính phủ xây dựng cơ sở dữ liệu có mã định danh để theo dõi toàn bộ vòng đời thiết bị, từ kiểm định, khai báo, sử dụng đến thanh lý; bảo đảm kết nối, liên thông giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương, tạo nền tảng cho hậu kiểm.

Về khai báo, điều tra tai nạn lao động tại các Điều 34, Điều 35, Chủ tịch Quốc hội lưu ý tình trạng che giấu, không khai báo tai nạn lao động, nhất là tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa; đồng thời đề nghị cần hoàn thiện cơ chế phát hiện, báo tin, tiếp nhận và xử lý thông tin; bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi cản trở người lao động cung cấp thông tin, phối hợp xử lý tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, cần phân định trách nhiệm điều tra, thống kê tai nạn lao động giữa cấp tỉnh và cấp xã, không để khoảng trống. Cấp tỉnh cần có cơ chế hỗ trợ cấp xã, nhất là khi lực lượng và năng lực cán bộ ở cơ sở còn hạn chế.

Về xử lý vi phạm và bảo đảm an toàn lao động trong khu vực phi chính thức, Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát chế tài xử phạt đối với hành vi cố ý vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng; dù khu vực phi chính thức chưa phải trọng tâm trong sửa đổi Luật lần này, song Chính phủ vẫn cần phải có chính sách hỗ trợ huấn luyện, kiểm định an toàn, vệ sinh lao động cho các làng nghề, hợp tác xã, người kinh doanh và lao động tự do.

* Làm rõ đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội trên nền tảng số

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tán thành chủ trương mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội đối với lao động trên nền tảng số tại khoản 6 Điều 2 theo tinh thần Nghị quyết số 28 của Trung ương.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội đề nghị thực hiện đầy đủ Kết luận số 276 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xác định rõ đối tượng và thời điểm áp dụng; nghiên cứu lộ trình phù hợp, có thể từ năm 2028, đủ thời gian để hoàn thiện pháp luật lao động và kết nối dữ liệu giữa cơ quan bảo hiểm xã hội với các nền tảng số.

Trường hợp chưa đủ cơ sở và chưa đạt được sự đồng thuận thì cần cân nhắc giữ quy định hiện hành bởi khoản 6 Điều 2 đã cho phép Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định.

Đối với kiến nghị xem xét các ngân hàng có vốn doanh nghiệp nhà nước chi phối từ 50% vốn điều lệ, kể cả các tổ chức có nhiệm vụ đặc thù, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần nghiên cứu đầy đủ trong tổng thể chính sách, không nên thiết kế cơ chế riêng cho bất kỳ ngân hàng cụ thể nào ngay trong Luật.

Việc lựa chọn ngân hàng làm đối tác thực hiện phải do cơ quan có thẩm quyền xem xét trên cơ sở các tiêu chí thống nhất. Nhiệm vụ đặc thù có thể là một yếu tố cần tính đến, nhưng không thể thay thế các chuẩn mực về chất lượng và an toàn, càng không mặc nhiên tạo quyền được nhận tiền từ Quỹ.

Ngược lại, cũng không nên loại trừ một cách cơ học các tổ chức tín dụng chỉ vì có cơ cấu sở hữu khác với nhóm hiện hành, nếu các tổ chức đó đáp ứng đầy đủ những tiêu chuẩn khách quan và thống nhất do pháp luật quy định.

Việc mở rộng danh mục đầu tư, theo Chủ tịch Quốc hội, phải thực sự làm giảm rủi ro, không chuyển từ rủi ro này sang rủi ro khác. Phải nâng hiệu quả quỹ, khơi thông, sử dụng hiệu quả nguồn lực là cần thiết, nhưng tuyệt đối không được đảo lộn thứ tự ưu tiên.

Do đó, Luật cần quy định rõ các nguyên tắc và tiêu chí cốt lõi; giao Chính phủ quy định bộ tiêu chí định lượng, giới hạn đầu tư, cơ chế phân tán rủi ro, lựa chọn đối tác và trách nhiệm quản trị. Đồng thời, cần xác định rõ vốn nhà nước, vốn doanh nghiệp nhà nước, tránh cách hiểu khác nhau hoặc tính trùng.

* Không để lực lượng lao động mới đứng ngoài pháp luật

Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động, Luật Lưu trữ, Luật Bình đẳng giới, Luật Hoạt động chữ thập đỏ và Luật Việc làm, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, việc bỏ chứng chỉ hành nghề lưu trữ là hợp lý. Tuy nhiên, tài liệu lưu trữ chứa nhiều thông tin quan trọng, nhạy cảm nên cần kế thừa các điều kiện về nhân thân và quy định rõ những trường hợp không được kinh doanh dịch vụ lưu trữ.

Đối với hoạt động chữ thập đỏ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tách bạch quản lý nhà nước về hoạt động nhân đạo với quản lý tổ chức hội, nhất là cơ chế công khai, minh bạch các nguồn lực hỗ trợ.

Theo Chủ tịch Quốc hội, lao động trên nền tảng số đang phát triển nhanh, nhất là tại các thành phố lớn, trong khi pháp luật hiện hành chưa bao quát đầy đủ nhóm này. Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ xây dựng khung quản lý đồng bộ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động; đồng thời thể chế hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về hỗ trợ việc làm cho người khuyết tật.

Đối với quy định chuyển tiếp, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, doanh nghiệp đã được cấp giấy phép còn hiệu lực thì không phải thực hiện thông báo lại, tránh phát sinh thủ tục mới ngay trong một đạo luật có mục tiêu cắt giảm thủ tục hành chính.

Chủ tịch Quốc hội cũng tán thành đề xuất bổ sung Ngày Văn hóa Việt Nam 21/11 hàng năm là ngày nghỉ hưởng nguyên lương. Đây không chỉ là việc bổ sung một ngày nghỉ mà còn là thông điệp khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh của dân tộc; đây là một quyết định có ý nghĩa, thể hiện sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với văn hóa.