Câu chuyện nhìn từ dự án Johor-Singapore

Nhiều công ty đang cân nhắc việc không rời đi hoặc hình thành quan hệ đối tác với các công ty địa phương. 

Việc thành lập JS-SEZ đầu năm 2025 được hoan nghênh vì các dự án cơ sở hạ tầng lớn như Hệ thống đường sắt nhanh (RTS Link) và Đường sắt đôi điện khí hóa Gemas-Johor Baru dự kiến đều hoàn thành trong năm 2026, đem lại sự thuận tiện cho hoạt động đi lại giữa một trong những bang trọng điểm của Malaysia và Singapore. Theo thỏa thuận JS-SEZ, Malaysia và Singapore sẽ hợp tác thúc đẩy đầu tư vào 11 lĩnh vực gồm: sản xuất, dịch vụ hậu cần, an ninh lương thực, du lịch, năng lượng, kinh tế số, kinh tế xanh, dịch vụ tài chính, dịch vụ kinh doanh, giáo dục và y tế. 

JS-SEZ có diện tích khoảng 3.588 km2, gấp khoảng bốn lần Singapore, trải rộng trên sáu quận của bang Johor là Johor Baru, Iskandar Puteri, Pasir Gudang, Pontian, Kulai và Kota Tinggi. Các nhà hoạch định phát triển JS-SEZ đặt mục tiêu thu hút 50-100 dự án lớn trong 5-10 năm đầu tiên, tạo ra 20.000 việc làm có tay nghề cao, với mỗi khoản đầu tư lý tưởng phải vượt 200 triệu ringgit (44,79 triệu USD). Một số ưu đãi đang được thực hiện để thu hút các công ty đa quốc gia thành lập văn phòng tại đây. Ngày 18/2, bang Johor đã thành lập Trung tâm hỗ trợ đầu tư Malaysia Johor (IMFC-J) tại Forest City. Các cơ quan như Cơ quan Phát triển Đầu tư Malaysia, Cơ quan Phát triển Khu vực Iskandar, Invest Johor và Tổng công ty Johor đang tích cực quảng bá khu vực này.

Bất chấp động lực tích cực, vẫn còn nhiều câu hỏi về lộ trình nhằm đảm bảo dự án JS-SEZ không vô ích. Những lo ngại bao gồm tương lai của các dự án phát triển hiện nay tại Iskandar Malaysia, chi phí sinh hoạt tăng cao tại bang Johor, khả năng tăng lương và các nhà đầu tư tập trung vào dự án nhà cao tầng gần trung tâm thành phố để thu hút người mua nước ngoài.

Một số nhà phát triển địa phương cho biết giá đất tăng đáng kể ở Johor, đặc biệt tại khu vực thành phố do có nhiều người mua là người nước ngoài. Dự án phát triển được công bố gần đây nhất là Khu phức hợp Bukit Chagar - bao gồm một trung tâm mua sắm, bốn tòa tháp, một khách sạn, các căn hộ cho thuê, một trung tâm chăm sóc sức khỏe và các cơ sở giáo dục.

Dự án này trị giá 2,6 tỷ ringgit (650 triệu USD), vị trí ở ga cuối của RTS Link là Johor Baru, sẽ kết nối với ga Woodlands North của Singapore. Ngoài ra, Tập đoàn công nghệ Gold Peak của Hong Kong (Trung Quốc) - công ty hàng đầu thế giới về công nghệ pin và giải pháp lưu trữ năng lượng - đang có kế hoạch xây dựng cơ sở sản xuất và cơ sở nghiên cứu & phát triển trị giá 670 triệu ringgit. Hơn nữa, việc Chính phủ Malaysia lắp đặt thêm nhiều cổng tự động và máy quét mã QR tại các điểm thông quan đang góp phần giảm bớt tình trạng tắc nghẽn tại biên giới với Singapore.

Tuy nhiên, để đủ chỗ cho lượng lớn người và xe từ các nẻo đường đổ về, các nhà hoạch định phải giải quyết được bài toán cơ sở hạ tầng giao thông, đường rộng hơn và bãi đỗ xe lớn hơn. Khi tuyến RTS Link hoàn thành, sẽ có ít nhất 10.000 người đến Johor Baru mỗi giờ. Họ sẽ di chuyển trong thành phố bằng cách nào? 

JS-SEZ cũng cho phép các nhà đầu tư vận chuyển hàng hóa qua ba cảng chính là cảng Tanjung Pelepas, cảng Johor và cảng Tanjung Langsat. Sân bay quốc tế Senai cũng là một phần của kế hoạch lớn này. Trong khi Johor có các trung tâm hàng không và hàng hải, liệu các tuyến đường chính nối chúng lại với nhau - như Jalan Skudai, Jalan Tebrau, đường cao tốc Pasir Gudang và đường liên kết phía Đông - có thể xử lý được lưu lượng giao thông tăng thêm khi chúng đã quá tải vào các giờ cao điểm hằng ngày hay không? 

Bên cạnh việc xây dựng thêm nhiều tuyến đường để giảm tải mật độ giao thông, việc triển khai hệ thống đường sắt nhanh tự động cũng rất cấp thiết. Điều quan trọng là phải cải thiện kết nối giữa dự án RTS Link và trung tâm giao thông Kempas.

Ngoài ra, cần đảm bảo đủ nguồn nước và điện để phục vụ các nhà đầu tư mới. Tại Johor hiện có 20 trung tâm dữ liệu đang hoạt động và 40 trung tâm khác đang trong quá trình xây dựng. Câu hỏi đặt ra là liệu Johor có thể duy trì nhu cầu cao này trong dài hạn hay không, đặc biệt khi phải tiếp tục cung cấp 250 triệu gallon nước mỗi ngày cho Singapore.

Nguồn nhân lực là một yếu tố khác cần xem xét. Các học viện kỹ thuật cần cập nhật chương trình giảng dạy để đào tạo ra những sinh viên thành thạo về trí tuệ nhân tạo và các công nghệ tiên tiến khác, có thể đáp ứng nhu cầu tuyển dụng trong tương lai. Bên cạnh đó, Chính phủ Malaysia cũng nên đưa ra kế hoạch giúp người dân ứng phó với chi phí sinh hoạt tăng cao.

Thông tin về JS-SEZ cũng cần được truyền đạt tốt hơn tới công chúng thông qua các bản tin cập nhật thường xuyên trên các phương tiện truyền thông đại chúng. Nếu giải quyết được những thách thức nêu trên, JS-SEZ sẽ giúp phát huy được cơ hội hợp tác giữa Singapore và Johor, với việc Johor cung cấp đất đai và tài nguyên để bổ sung cho sự phát triển của nước láng giềng.