Chanh không hạt "gõ cửa" thị trường thế giới

Chanh không hạt Mỹ Long là một trong những loại cây trồng nổi tiếng của xã Mỹ Hiệp (tỉnh Đồng Tháp). Những năm qua, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Long từng bước nâng cao giá trị kinh tế của quả chanh không hạt lên gấp 3 - 4 lần so với lối canh tác truyền thống thông qua việc xuất khẩu và chế biến sâu.

Nâng giá trị kinh tế cho quả chanh không hạt Mỹ Long

Theo Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Long, từ năm 2007, một số nông dân xã Mỹ Long (nay là xã Mỹ Hiệp) bắt đầu trồng thử nghiệm giống chanh không hạt và dần dần phát triển, gắn với "thương hiệu" chanh không hạt Mỹ Long. Loại chanh này có vị chua thanh, thơm nhẹ, tép nhiều nước, đặc biệt là không có hạt, đây là ưu điểm nổi bật đối với cả người tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Với thời gian từ khi trồng đến thu hoạch tương đối ngắn, năng suất cao, khả năng cho quả quanh năm và đầu ra tiềm năng, cây chanh không hạt phát triển thành vùng chuyên canh tại xã Mỹ Hiệp.

Tuy nhiên, trước đây, đầu ra của chanh không hạt không ổn định, giá bán biến động theo mùa vụ. Để thoát cảnh bị động trong tiêu thụ, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Long có sự thay đổi, thay vì sản xuất nhỏ lẻ, manh mún như trước, Hợp tác xã đã xây dựng vùng chanh nguyên liệu tập trung theo tiêu chuẩn GlobalGAP (thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu). Nông dân trồng, chăm sóc, thu hoạch chanh theo cùng quy trình kỹ thuật, đảm bảo chất lượng, đáp ứng yêu cầu của đối tác để xuất khẩu.

Ông Lê Văn Nam, Thành viên Hội đồng quản trị Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Long cho biết, trên địa bàn xã có thế mạnh về cây ăn quả như sầu riêng, mít, ổi, chanh không hạt… Riêng diện tích trồng chanh không hạt hơn 60ha, trong đó có khoảng 30ha (của hơn 30 hộ) đã được hợp tác xã liên kết, bao tiêu khi thu hoạch. Hợp tác xã từng bước nâng cao giá trị kinh tế của quả chanh không hạt thông qua việc xuất khẩu và chế biến sâu. Nhờ đó, giá trị kinh tế của quả chanh không hạt nâng lên gấp 3 - 4 lần so với việc chỉ bán quả chanh tươi như trước đây.

Để nâng cao chất lượng quả chanh không hạt, đáp ứng yêu cầu phục vụ xuất khẩu, Hợp tác xã tuyên truyền, vận động nhà vườn trồng chanh canh tác theo tiêu chuẩn GlobalGAP, sản xuất hữu cơ; phối hợp với đơn vị chuyên môn tổ chức những lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật tiên tiến cho nông dân. Chanh không hạt của Hợp tác xã đã xuất khẩu ổn định sang thị trường Châu Âu (Hà Lan) suốt 6 năm qua, điển hình như năm 2024 xuất khẩu khoảng 130 tấn chanh tươi. Dự kiến năm 2025, chanh không hạt Mỹ Long cũng xuất khẩu sang Hà Lan từ 130 tấn trở lên.

Trồng chanh để xuất khẩu phải tuân thủ quy trình canh tác sạch, cũng như những quy định của đối tác. Nhưng bù lại, nếu chanh đáp ứng các tiêu chuẩn về kích thước quả, màu sắc, không tồn dư thuốc bảo vệ thực vật… thì doanh nghiệp thu mua với giá cao hơn giá thị trường vài nghìn đồng mỗi kilogam, không còn cảnh "được mùa, mất giá" như trước và đảm bảo nông dân có lãi.

Ông Võ Văn Nghiệp ở ấp Mỹ Long 3, xã Mỹ Hiệp cho hay, ông trồng 1,2ha chanh không hạt, áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, trung bình mỗi năm thu hoạch hơn 50 tấn. Ông đã gắn bó với loại cây trồng này nhiều năm qua vì hợp tác xã hỗ trợ liên kết tiêu thụ với doanh nghiệp để xuất khẩu nên đầu ra ổn định, giá bán cao hơn. Khoảng 80% sản lượng chanh của ông được công ty mua để xuất khẩu; sản lượng còn lại thì hợp tác xã thu mua, cung cấp chanh tươi cho trị trường trong nước và sản xuất các sản phẩm từ chanh nguyên liệu.

Hướng đến chế biến sâu

Doanh nghiệp thu mua chanh không hạt loại 1 xuất khẩu sang Hà Lan. Còn chanh loại 2, loại 3 thì tiêu thụ trong nước thông qua các siêu thị, chợ truyền thống. Cùng với đó, Hợp tác xã còn nghiên cứu, sản xuất, đưa ra thị trường một số sản phẩm chế biến sâu từ quả chanh như: nước cốt chanh mật ong, xà phòng chanh; đang nghiên cứu sản xuất tinh dầu chanh từ bã vỏ chanh. Đặc biệt, sản phẩm nước cốt chanh mật ong của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Long đã đạt chuẩn OCOP 4 sao; tiêu thụ mỗi tháng từ 2.000 - 2.500 chai (loại 200ml/chai), doanh thu trung bình 130 triệu đồng/tháng.

Ông Lê Văn Nam, Thành viên Hội đồng quản trị Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Long cho biết thêm, sau khi sản xuất nước cốt chanh mật ong sẽ thải ra môi trường khối lượng lớn bã vỏ chanh. Với mong muốn giảm thiểu ô nhiễm môi trường và tận dụng tối đa giá trị kinh tế từ quả chanh, từ sự giúp đỡ của các ngành và đơn vị chuyên môn về khoa học công nghệ, hợp tác xã đang nghiên cứu sản xuất phân hữu cơ từ bã vỏ chanh để bón lại cho vườn chanh nói riêng và cây ăn quả nói chung.

Ông Phạm Bá Khiểm ở ấp Mỹ Long 1, xã Mỹ Hiệp phấn khởi chia sẻ, ông chọn trồng chanh không hạt vì tình hình tiêu thụ dễ dàng, an tâm về đầu ra. Ban đầu, ông được các thành viên trong hợp tác xã chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn kỹ thuật canh tác. Nhờ đó, vườn chanh không hạt trên 2 năm tuổi (rộng hơn 1,1ha) của gia đình ông phát triển tốt và bắt đầu cho quả. Bước dầu, thu hoạch hơn 10 tấn, trong đó, bán cho doanh nghiệp xuất khẩu sang Hà Lan khoảng 4 tấn, giá từ 11.500 - 13.500 đồng/kg, sau khi trừ chi phí sản xuất, còn lãi trung bình 6.500 đồng/kg. Giờ đây, quả chanh sau khi thu hoạch đều sử dụng 100%, nâng cao giá trị kinh tế.

Gần đây, Đoàn công tác của Tỉnh ủy Đồng Tháp do bà Nguyễn Hải Trâm, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy làm Trưởng đoàn đến thăm mô hình kinh tế tuần hoàn trong sản xuất chanh không hạt của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Long. Bà Nguyễn Hải Trâm ghi nhận và đánh giá cao tinh thần chủ động, sáng tạo của Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Long trong việc mạnh dạn chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp tuần hoàn, nông nghiệp thông minh.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Đồng Tháp Nguyễn Hải Trâm nhấn mạnh, mô hình nói trên phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái của tỉnh Đồng Tháp, vừa giúp nâng cao giá trị sản phẩm, vừa góp phần bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế tập thể bền vững. Các sở, ngành chức năng cần tiếp tục quan tâm hỗ trợ hợp tác xã về vốn, khoa học, kỹ thuật, xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường tiêu thụ, nhằm nhân rộng mô hình này ra nhiều địa phương khác.

Theo ông Lê Văn Nam, Thành viên Hội đồng quản trị Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Mỹ Long, quá trình canh tác chanh không hạt áp dụng quy trình sản xuất khép kín giúp giảm chi phí đầu vào, bảo vệ môi trường và tạo ra sản phẩm nông nghiệp an toàn, đáp ứng nhu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu và thị trường trong nước. Ngoài ra, Hợp tác xã còn chủ động liên kết tiêu thụ sản phẩm, mở rộng đầu ra, từng bước nâng cao thu nhập cho xã viên. Thời gian tới, với sự hỗ trợ của Nhà nước, Hợp tác xã sẽ phát triển diện tích trồng chanh không hạt lên khoảng 100ha.