“Chạy nước rút” hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang kê khai

Chỉ còn một tháng trước thời điểm cơ chế thuế khoán chính thức được thay thế bằng phương pháp kê khai, các đơn vị Thuế Cơ sở thuộc Thuế TP. Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn “nước rút” hỗ trợ các hộ kinh doanh trên địa bàn chuyển đổi mô hình quản lý thuế.

Ngành Thuế thành phố đặt mục tiêu hoàn tất 100% việc chuyển đổi trước ngày 20/12/2025, bảo đảm các hộ kinh doanh sẵn sàng vận hành theo phương pháp kê khai từ ngày 1/1/2026, qua đó góp phần nâng cao tính minh bạch và chuẩn hóa hoạt động kinh doanh trên thị trường.

*Hộ kinh doanh còn băn khoăn gì?

Chị Nguyễn Thị Hương Giang, hộ kinh doanh hải sản tại phường Tân Thới Hiệp, cho biết gia đình thường mua hàng trực tiếp từ ngư dân đánh bắt. Tuy nhiên, những người bán này không có hóa đơn đầu vào, trong khi nhà hàng – khách mua lại yêu cầu xuất hóa đơn. Vì vậy, chị lo lắng không biết phải xử lý thế nào khi nguồn hàng không có chứng từ hợp lệ.

Một trường hợp khác, chị Bạch Thị Hảo đặt câu hỏi về nghĩa vụ thuế khi một cá nhân vừa đứng tên hộ kinh doanh, vừa làm việc tại doanh nghiệp và nhận lương. Chị băn khoăn liệu việc kê khai thuế của hai hoạt động có liên quan với nhau hay không, cách tính thuế thu nhập cá nhân ra sao? Tài khoản ngân hàng dùng cho hộ kinh doanh phải đứng tên cá nhân chủ hộ hay đứng tên hộ kinh doanh?

Ngoài ra, nhiều hộ kinh doanh tạp hóa cũng gặp vướng mắc khi quản lý số lượng lớn mặt hàng nhỏ lẻ, thường xuyên thiếu hoặc không có hóa đơn đầu vào.

Đáng chú ý, câu chuyện xử lý hàng tồn kho từ giai đoạn nộp thuế khoán, thường không lưu đủ hóa đơn đầu vào vẫn là vấn đề hộ kinh doanh băn khoăn nhiều nhất. Họ lo ngại khi chuyển sang phương pháp kê khai thuế tính trên doanh thu/chi phí thực sẽ không chứng minh được nguồn gốc số hàng này để xuất bán.

Trong trường hợp này, bà Trần Thị Mai Thảo, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Dịch vụ và Tư vấn Thuế Gia Long hướng dẫn sẽ có giải pháp chuyển tiếp. Cụ thể, đối với hàng hóa tồn trước thời điểm chuyển đổi, hộ kinh doanh được thực hiện kiểm kê thực tế và lập bảng kê (với hàng hóa đảm bảo chất lượng, rõ nguồn gốc) để ghi nhận số dư đầu kỳ trên sổ sách kế toán.

Tuy nhiên, bà Mai Thảo cũng lưu ý với hộ kinh doanh, quy định này chỉ áp dụng cho hàng tồn cũ. Từ ngày 1/1/2026, mọi hàng hóa mua vào bắt buộc phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp.

Đối với trường hợp của chị Hương Giang, đại diện Thuế Cơ sở 12 (thuộc Thuế TP. Hồ Chí Minh) cho biết, trong thực tế kinh doanh, nhiều hộ kinh doanh hải sản mua hàng trực tiếp từ nông dân, ngư dân đánh bắt hoặc nuôi trồng nhưng phía người bán không thể cung cấp hóa đơn. Theo quy định hiện hành, trường hợp này được phép sử dụng Bảng kê mua hàng để làm căn cứ ghi nhận chi phí đầu vào.

Các hộ kinh doanh chỉ cần ghi rõ tên hàng, số lượng, nguồn gốc hàng hoá; căn cước công dân của người bán. Bảng kê mua hàng cũng có thể áp dụng cho một số trường hợp khác, như việc các hộ kinh doanh mua hàng nông sản của bà con nông dân.

Bảng kê này được xem là chứng từ hợp lệ, giúp hộ kinh doanh chứng minh chi phí trong quá trình hạch toán và phục vụ cho việc xuất hóa đơn bán ra. Việc tuân thủ đúng quy định về chứng từ đầu vào không chỉ giúp hộ kinh doanh đảm bảo tính minh bạch mà còn giảm thiểu rủi ro về thuế trong quá trình kiểm tra, đối chiếu của cơ quan chức năng.

*Cao điểm hướng dẫn hộ kinh doanh chuyển đổi

Những trường hợp nêu trên chỉ là một phần trong số nhiều băn khoăn của hộ kinh doanh trước thời điểm chuyển đổi mô hình quản lý thuế mới đã được cơ quan thuế, các đơn vị tư vấn và nhà cung cấp giải pháp hỗ trợ tiếp nhận. Việc còn nhiều hộ kinh doanh băn khoăn trước thời điểm chuyển đổi cũng là lý do các đơn vị Thuế cơ sở trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh tổ chức hội nghị tuyên truyền, các cuộc đối thoại nhằm tháo gỡ vướng mắc cho các hộ kinh doanh.

Tại hội nghị đối thoại do Thuế Cơ sở 12 (thuộc Thuế TP. Hồ Chí Minh) vừa tổ chức, các bên đã tập trung giải đáp, tháo gỡ khó khăn cho hộ kinh doanh trên địa bàn trong quá trình chuyển đổi từ phương pháp khoán sang phương pháp kê khai.

Theo ông Giang Văn Hiển, Phó Trưởng Thuế TP. Hồ Chí Minh, qua các hội nghị tuyên truyền và hướng dẫn thực hiện chính sách, ngành thuế đã ghi nhận nhiều băn khoăn và vướng mắc từ các hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi.

“Việc chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai mang lại lợi ích rõ rệt, đặc biệt là tính minh bạch, công bằng và chính xác. Thuế sẽ được xác định dựa trên doanh thu thực tế thay vì ấn định theo ước lượng, qua đó tránh thiệt thòi cho những hộ kinh doanh chấp hành tốt, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn”, ông Hiển nhấn mạnh.

Tại Thuế Cơ sở 12, đơn vị này hiện đang quản lý các địa bàn gồm phường Đông Hưng Thuận, Trung Mỹ Tây, Tân Thới Hiệp, Thới An, An Phú Đông và các xã Hóc Môn, Bà Điểm, Xuân Thới Sơn, Đông Thạnh. Từ ngày 10/11 đến ngày 27/11/2025, Thuế cơ sở 12 đã tổ chức 20 hội nghị tuyên truyền chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán. Tại đây, các thắc mắc của các hộ kinh doanh đã được cơ quan thuế, các đơn vị tư vấn thuế và các đơn vị cung cấp giải pháp hỗ trợ giải đáp.

Tuy vậy, lãnh đạo Thuế Cơ Sở 12 cho biết, người nộp thuế tham dự hội nghị còn chưa đầy đủ. Tính đến ngày 26/11, đơn vị này đã vận động chuyển đổi được 7.277 hộ trên tổng số 14.169 hộ khoán thuộc diện cần chuyển đổi, đạt tỷ lệ trên 51%.

Theo ông Trần Minh Nhã, Trưởng Thuế Cơ sở 12, Thuế TP. Hồ Chí Minh, do chưa có quy định chính thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi chuyển từ hộ khoán sang hộ kê khai, cụ thể: quy định về hàng tồn khi chuyển đổi, quy định ngưỡng miễn thuế... nên gây khó khăn trong việc hướng dẫn người nộp thuế khi tuyên truyền.

Do đó, Thuế Cơ sở 12 đề xuất cơ quan Thuế TP. Hồ Chí Minh kiến nghị Cục Thuế sớm có những quy định hướng dẫn quản lý thuế đối với hộ cá nhân kinh doanh khi chuyển đổi từ hộ khoán sang hộ kê khai để Thuế cơ sở có căn cứ pháp lý hướng dẫn người nộp thuế khi thực hiện.

Dù còn nhiều khó khăn, tuy nhiên đơn vị này đặt mục tiêu đến ngày 20/12/2025 sẽ hoàn thành nhiệm vụ chuyển đổi 100% hộ kinh doanh nộp thuế khoán sang phương pháp kê khai theo chỉ đạo của Thuế TP. Hồ Chí Minh. Để đạt mục tiêu này, lãnh đạo Thuế Cơ sở 12 cho biết đơn vị đang đồng thời triển khai nhiều giải pháp trọng tâm.

Cụ thể, các Tổ quản lý hỗ trợ cá nhân, hộ kinh doanh sẽ tiếp tục trực tiếp đến từng hộ để tuyên truyền, giúp người nộp thuế hiểu rõ việc chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai là quy định bắt buộc và phải thực hiện từ ngày 01/01/2026.

Đơn vị này cũng tăng cường phối hợp với các phòng, trung tâm chức năng, ban quản lý chợ, khu phố, ấp để mở rộng công tác truyền thông về mô hình quản lý thuế mới, trong bối cảnh thuế khoán sẽ chính thức được bãi bỏ từ đầu năm 2026.

Bên cạnh đó, Thuế Cơ sở 12 sẽ làm việc cùng UBND 9 phường, xã thuộc địa bàn quản lý để tổ chức các buổi hướng dẫn trực tiếp tại Ban điều hành khu phố và Ban nhân dân ấp, hỗ trợ hộ kinh doanh hoàn tất thủ tục chuyển đổi. Song song với đó, đơn vị tiếp tục phối hợp với các đại lý thuế, đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ và hệ thống ngân hàng nhằm tăng cường hỗ trợ người nộp thuế trong quá trình chuyển từ hộ khoán sang hộ kê khai hoặc chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.