Chủ động bám sát thị trường để xây dựng phương án xuất khẩu gạo phù hợp

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, sau khi nhận được văn bản số 08/SQ/TV/2023 ngày 27 tháng 3 năm 2023 của Thương vụ Việt Nam tại Indonesia về việc nhập khẩu gạo dự trữ quốc gia của nước này trong năm 2023, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu gạo chủ động theo dõi sát tình hình thị trường, đánh giá đầy đủ rủi ro để xây dựng phương án giao dịch phù hợp.

Thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam chủ yếu là châu Á (chiếm hơn 50%), tiếp theo là châu Phi và châu Mỹ. Ảnh: Thu Hiền - TTXVN

Theo Cục Xuất nhập khẩu, Indonesia là một trong những thị trường nhập khẩu gạo truyền thống, trọng điểm của Việt Nam. Thời gian qua, các thông tin về động thái chính sách và tình hình sản xuất, thị trường gạo của Indonesia có thể sẽ phần nào tạo ra tác động tới hoạt động xuất khẩu gạo của thương nhân Việt Nam vào thị trường này.

Thống kê của cơ quan Hải quan, trong 2 tháng đầu năm 2023, Indonesia là thị trường xuất khẩu gạo lớn thứ 3 của Việt Nam sau Philipines và Trung Quốc. Lượng gạo xuất khẩu trong 2 tháng đầu năm 2023 đạt 143.786 tấn, tương đương 67,31 triệu USD, giá bình quân 468 USD/tấn, tăng mạnh 33,732% về lượng và tăng 30,355% kim ngạch nhưng giảm 10% về giá so với cùng kỳ năm 2022, chiếm 16% trong tổng lượng và chiếm 14,3% trong tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của cả nước.

Về phía thị trường Indonesia, Chính phủ Indonesia mới đây đã thông báo một số thông tin liên quan đến dự trữ gạo quốc gia trong năm 2023.

Cụ thể, theo thông tin báo giới Indonesia ngày 27/ 3/2023, sau phiên họp do Tổng thống Joko Widodo chủ trì bàn thảo về đảm bảo lương thực, thực phẩm và việc chuẩn bị cho kỳ nghỉ lễ hồi giáo Idul Fitri năm 1444H (2023) vào ngày 24/3/2023 vừa qua, Chính phủ Indonesia đã ra quyết định sẽ nhập khẩu 2 triệu tấn gạo dự trữ quốc gia trong năm 2023; trong đó, 500.000 tấn sẽ được thực hiện sớm nhất có thể.

Theo Chính phủ Indonesia, lượng gạo dự trữ quốc gia nhập khẩu sẽ được sử dụng vào chương trình bình ổn giá gạo, hỗ trợ gạo cho 21,53 triệu hộ nghèo và sử dụng cho các mục đích khác. Cơ quan hậu cần quốc gia-Preum Bulog tiếp tục được chỉ định là đầu mối nhập khẩu.

Bên cạnh đó, liên quan tới gạo dự trữ quốc gia trong năm 2023, Indonesia đã quyết định gia tăng lượng gạo thu mua dự trữ lên 2,4 triệu tấn thay vì khoảng 1,2 triệu tấn như hiện nay nhằm đảm bảo an ninh lương thực.

Indonesia có kế hoạch thu mua 70% lượng gạo trong tổng số 2,4 triệu tấn trong vụ thu hoạch chính (từ tháng 2 đến tháng 4). Theo Cơ quan thống kê Indonesia, sản lượng thóc thu hoạch của nước này trong từ tháng 1-4/2023 ước đạt 23,82 triệu tấn tương đương với 13,79 triệu tấn gạo, tăng 0,56% so với cùng kỳ năm 2022.

Còn theo Bộ Nông nghiệp Indonesia, trong năm 2023 nước này phấn đấu đề ra mục tiêu sản xuất 54,5 triệu tấn thóc tương đương với 32,07 triệu tấn gạo tương đương với mục tiêu năm 2022. Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp Indonesia dự báo hiện tượng EL Nino có thể xảy ra gây hạn hán vào từ tháng 5-7/2023, vì vậy có khả năng sẽ ảnh hưởng tới diện tích và sản lượng ở vụ thu hoạch tháng 7-8/2023.

Tuy đang vụ thu hoạch chính nhưng tình hình thu mua gạo dự trữ trong nước hiện đang gặp rất nhiều khó khăn. Theo Cơ quan hậu cần quốc gia, cơ quan này mới chỉ thu mua được cho đến nay 60.000 tấn trong khi lượng gạo dự trữ hiện có (tính đến trước ngày 25/3/2023) chỉ còn khoảng 280 nghìn tấn.

Việt Nam xuất khẩu gạo sang châu Phi. Ảnh: TTXVN

Nhận định từ các chuyên gia, khó khăn trong việc thu mua bắt nguồn từ việc nguồn cung nội địa khan hiếm do lượng lúa gạo thu hoạch thấp hơn dự kiến do ảnh hưởng của thời tiết mưa nhiều trong những tháng đầu năm 2023, sự thiếu chính xác về số liệu thống kê diện tích gieo trồng cũng như cơ chế thu mua do nhà nước ấn định giá bất cập, không theo cơ chế thị trường. Trong khi đó, giá gạo bán lẻ trên thị trường trong tháng 3/2023 vẫn đang có xu hướng gia tăng.

Trước tín hiệu nhu cầu từ các thị trường trọng điểm như Indonesia, Philippines, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo chủ động theo dõi sát thị trường, đánh giá cơ hội cũng như rủi ro để xây dựng phương án giao dịch, ký kết hợp đồng phù hợp. 

Việc này nhằm đảm bảo hiệu quả xuất khẩu và góp phần tiêu thụ hết thóc, gạo hàng hóa cho người nông dân với giá có lợi. Đặc biệt, lưu ý phương án phòng ngừa các rủi ro về giá cả, thanh toán và giao hàng trong bối cảnh tình hình thương mại thế giới đang có nhiều biến động./.