Chưa chốt thời điểm “vận hành” giấy chứng nhận đất đai điện tử

"Phôi" Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất điện tử đã được xây dựng và thống nhất bước đầu với Bộ Công an, hướng tới tích hợp trên VNeID, nhưng chưa có mốc thời gian chính thức để đưa vào vận hành. Đây là thông tin được ông Mai Văn Phấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chia sẻ tại buổi họp báo thường kỳ diễn ra sáng ngày 16/9 tại Hà Nội. Theo Cục Quản lý đất đai, trước khi triển khai, cơ quan quản lý còn phải hoàn thiện quy định sửa đổi Luật Đất đai, tái cấu trúc các thủ tục hành chính theo hướng toàn trình điện tử và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

* Chờ hành lang pháp lý

Đại diện Cục Quản lý đất đai cho biết, dự thảo nội dung, hay "phôi", Giấy chứng nhận điện tử đã được xây dựng. Cơ quan này cũng đã trao đổi với các đơn vị thuộc Bộ Công an để thống nhất nội dung, với định hướng sau này tích hợp Giấy chứng nhận điện tử vào VNeID.

Tuy nhiên, đây mới là bước chuẩn bị về mặt kỹ thuật. Cơ quan quản lý chưa đưa ra thời điểm cụ thể để Giấy chứng nhận điện tử chính thức được cấp và sử dụng thay cho Giấy chứng nhận bản giấy trên diện rộng.

Điều kiện đầu tiên là phải hoàn thiện hành lang pháp lý. Theo Cục phó Cục Quản lý đất đai, Luật Đất đai cần được sửa đổi, trong đó quy định rõ về Giấy chứng nhận điện tử và giá trị pháp lý của loại giấy này, bảo đảm giấy điện tử và giấy vật lý có giá trị tương đương. Chứ không phải giấy cơ học, tức giấy vật lý, mới có pháp lý còn giấy điện tử không có pháp lý.

Đây là bước có tính quyết định đối với thời điểm triển khai. Khi chưa có cơ sở pháp lý xác lập giá trị của Giấy chứng nhận điện tử, việc thay thế bản giấy bằng bản điện tử chưa thể thực hiện đầy đủ.

Ông Mai Văn Phấn chia sẻ, điều kiện thứ hai là tái cấu trúc các thủ tục hành chính về đất đai theo hướng toàn trình điện tử. Hiện cơ quan quản lý đang hướng dẫn các địa phương rà soát, lựa chọn những thủ tục có đủ điều kiện để thực hiện toàn trình trên môi trường số. Mục tiêu cuối cùng là hồ sơ được tiếp nhận, xử lý điện tử và kết quả trả cho người dân là Giấy chứng nhận điện tử thay cho bản giấy.

Việc này cũng cho thấy Giấy chứng nhận điện tử không phải một sản phẩm có thể đưa vào sử dụng độc lập, mà phải gắn với quá trình chuyển đổi toàn bộ quy trình giải quyết thủ tục đất đai.

Ông Phấn thông tin, điều kiện thứ ba là hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai. Đến nay, cả nước có hơn 68 triệu thửa đất đã có dữ liệu; trong đó khoảng 47,7 triệu thửa đạt yêu cầu "đúng, đủ, sạch, sống". Hơn 20,5 triệu thửa còn lại đang tiếp tục được bổ sung, đối soát và hoàn thiện.

Tỷ lệ dữ liệu đạt chuẩn hiện khoảng 70% số thửa đã có dữ liệu, trong khi mục tiêu đặt ra là tối thiểu 80% tại những nơi đã có dữ liệu trong năm 2026.

Theo phân kỳ tại Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan, khu vực đã có dữ liệu phải hoàn thành cơ sở dữ liệu trong năm 2026; những nơi cần đo đạc mới, đo đạc bổ sung hoặc chỉnh lý được hoàn thành trong năm 2027.

Như vậy, mốc 2026-2027 hiện là mốc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, không phải mốc chính thức cấp Giấy chứng nhận điện tử trên toàn quốc.

* Lộ trình cho giấy chứng nhận điện tử

Về lộ trình cho giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất điện tử, cơ quan quản lý thông tin, chưa thể xác định một ngày cụ thể để người dân trên cả nước chuyển từ Giấy chứng nhận bản giấy sang Giấy chứng nhận điện tử.

Thay vào đó, việc triển khai phụ thuộc vào tiến độ của ba nhóm nhiệm vụ: sửa đổi Luật Đất đai để tạo cơ sở pháp lý; hoàn thiện quy trình thủ tục hành chính toàn trình; và xây dựng, làm sạch, kết nối cơ sở dữ liệu đất đai.

Trong đó, dữ liệu là nền tảng để thực hiện các thủ tục điện tử. Cơ sở dữ liệu đất đai đang được kết nối với dữ liệu dân cư để xác thực thông tin người sử dụng đất, đồng thời phối hợp với cơ quan thuế nhằm cung cấp thông tin phục vụ xác định nghĩa vụ tài chính.

Cơ quan quản lý cũng đang xử lý bài toán đồng bộ dữ liệu từ địa phương lên Trung ương và kết nối với các hệ thống của Bộ Công an, các bộ, ngành liên quan.

“Đồng thời với việc hoàn thiện sửa đổi Luật Đất đai, về tái cấu trúc quy trình, thủ tục hành chính toàn trình dạng điện tử, hiện nay chúng tôi cũng đã hướng dẫn các địa phương, 63 tỉnh, thành phố để lựa chọn các thủ tục” – ông Phấn thông tin.

Theo đó, sẽ thực hiện lựa chọn một số thủ tục đảm bảo tính khả thi khi áp dụng thủ tục hành chính điện tử toàn trình mà cuối cùng ra giấy chứng nhận điện tử thay thế cho giấy chứng nhận cơ học. Đó là về hoàn thiện thể chế pháp luật và các thủ tục.

Ngoài ra, hiện cũng còn một số khó khăn về nhân lực, kinh phí, lựa chọn đơn vị tư vấn và hạ tầng công nghệ vẫn đang được tháo gỡ. Vì vậy, tiến độ hoàn thiện các điều kiện kỹ thuật cũng sẽ ảnh hưởng đến khả năng triển khai Giấy chứng nhận điện tử.

Mục tiêu hiện nay đang đặt ra theo hướng: năm 2026 tập trung hoàn thiện dữ liệu tại những nơi đã có dữ liệu; năm 2027 tiếp tục hoàn thiện dữ liệu tại các khu vực phải đo đạc, chỉnh lý; còn thời điểm chính thức cấp và sử dụng Giấy chứng nhận điện tử sẽ được xác định sau khi các điều kiện pháp lý, quy trình và dữ liệu đáp ứng yêu cầu.