Chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số: Chiến lược và hành động của Việt Nam

Trong hàng loạt phiên đối thoại, thảo luận, các chuyên gia quốc tế ghi nhận những nỗ lực của Việt Nam trong việc nắm bắt xu thế toàn cầu. Lãnh đạo các cấp từ Chính phủ đến địa phương của Việt Nam cũng đã xác định rõ chiến lược và thể hiện quyết tâm hành động cường độ cao cho mục tiêu phát triển bền vững.

* Cơ hội rõ nét

Tại chương trình CEO 500 Tea connect, ông Alec Saltikoff - Giám đốc Chiến lược kiêm Giám đốc Điều hành DeepGreenX (DXG), một tập đoàn công nghệ khí hậu quốc tế chuyên về dữ liệu carbon, chuyển đổi xanh và giải pháp số hóa chuỗi cung ứng carbon thấp nhấn mạnh, chuyển đổi xanh không chỉ là trách nhiệm môi trường, mà là một cơ hội kinh tế thế kỷ, nơi những quốc gia hành động nhanh và doanh nghiệp đổi mới mạnh mẽ sẽ dẫn đầu. Thực tế là những doanh nghiệp tiên phong trong chuyển đổi xanh thường tăng trưởng nhanh hơn, bền vững hơn và thu hút nhiều vốn đầu tư hơn. 

Toàn cảnh phiên đối thoại. Ảnh: Xuân Anh -TTXVN

Theo ông Alec Saltikoff, Việt Nam với tốc độ tăng trưởng ấn tượng và cam kết mạnh mẽ của Chính phủ đối với mục tiêu phát thải ròng bằng "0", đang sở hữu vị thế đặc biệt quan trọng trong bản đồ chuyển đổi xanh toàn cầu. Từ sản xuất, logistics, tài chính, đô thị thông minh đến năng lượng tái tạo, mọi lĩnh vực của nền kinh tế Việt Nam đều đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng, hướng tới một mô hình phát triển carbon thấp. 

"Các tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ mong muốn được hợp tác chặt chẽ hơn với doanh nghiệp Việt Nam, những đơn vị đang sở hữu tầm nhìn lớn, tốc độ triển khai nhanh và tinh thần đổi mới mạnh mẽ. Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm công nghệ xanh và logistics carbon thấp hàng đầu châu Á nếu kết hợp được năng lực công nghệ toàn cầu, nguồn vốn xanh quốc tế và sức mạnh sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp Việt", ông Alec Saltikoff chia sẻ.

Các chuyên gia cho rằng, tương lai của nền kinh tế xanh không nằm ở một quốc gia hay một tập đoàn riêng lẻ, mà nằm ở sự hợp tác. Khi cùng chia sẻ dữ liệu, tiêu chuẩn, công nghệ và mục tiêu chung, con người có thể tạo ra một hệ sinh thái bền vững mang lại lợi ích lâu dài cho nền kinh tế, cho xã hội và cho trái đất. 

Ông Thomas Sim, Chủ tịch Liên đoàn Giao nhận Vận tải quốc tế (FIATA), phát biểu tại. Ảnh: Hứa Chung-TTXVN

Ở một phiên thảo luận khác, ông Thomas Sim, Chủ tịch Liên đoàn Các hiệp hội Giao nhận Vận tải quốc tế (FIATA) nhận định, những nền kinh tế cạnh tranh nhất hiện nay đều hội tụ hai yếu tố then chốt: số hóa để tăng tính minh bạch, nâng cao tốc độ và ra quyết định dựa trên dữ liệu; chuyển đổi xanh nhằm giảm phát thải, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và thu hút dòng vốn bền vững. Khi các quốc gia biết gắn kết hệ sinh thái logistics với mục tiêu xanh hóa, họ không chỉ củng cố được sức chống chịu mà còn mở ra những cơ hội thương mại toàn cầu mới. 

"Trong bối cảnh ấy, việc Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm logistics xanh của khu vực, đồng thời tăng cường liên kết với các thành viên trong khu vực ASEAN như Indonesia, Singapore, Thái Lan, Malaysia, Philippines cho thấy tầm nhìn và chiến lược rõ ràng cho mục tiêu chuyển đổi", ông Thomas Sim nêu vấn đề. 

Theo vị chuyên gia này, xanh hóa chỉ có giá trị khi tạo ra những thay đổi thực chất trong cách vận hành và kết nối chuỗi cung ứng. Và sự kết nối ấy chỉ bền vững khi được dẫn dắt bởi các mục tiêu dài hạn, rõ ràng, thống nhất. Tương lai sẽ thuộc về những nền kinh tế kết nối nhanh hơn, xanh hơn và thông minh hơn và Việt Nam đang đứng trước cơ hội trở thành một trong những quốc gia tiên phong trên hành trình đó.

* Hành động quyết liệt

Một trong những bài toán đặt ra cho quá trình phát triển là cân bằng giữa tiêu thụ năng lượng và giảm tối đa phát thải carbon.

Bà Phan Thị Thắng, Thứ trưởng Bộ Công Thương thông tin chính sách chuyển đổi năng lượng bền vững tại phiên đối thoại. Ảnh: Xuân Anh -TTXVN

Tại phiên đối thoại cấp cao với các bộ, ngành, bà Phan Thị Thắng - Thứ trưởng Bộ Công Thương cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn khởi động quá trình chuyển dịch năng lượng nhằm theo kịp xu hướng sản xuất và tiêu dùng xanh trên thế giới.  Theo đó, Quy hoạch điện VIII đã được điều chỉnh, thúc đẩy mạnh mẽ việc sử dụng các nguồn năng lượng xanh, sạch như điện gió và điện mặt trời vừa tận tiềm năng, thế mạnh của Việt Nam vừa giảm thiểu bất lợi từ biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, bà Phan Thị Thắng cũng thừa nhận, thách thức lớn trong việc cân bằng phát triển nhanh năng lượng tái tạo không ổn định với an toàn hệ thống điện và giữ ổn định giá điện. Để đối phó với các vấn đề này, Chính phủ và Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ Công Thương xây dựng các định hướng, chiến lược, chính sách và khung pháp lý phát triển năng lượng tái tạo bền vững.

Về thể chế, Luật Điện lực sửa đổi đã giải quyết khó khăn vướng mắc trong ngành điện, bảo đảm an ninh năng lượng và hướng tới mục tiêu Net Zero, đồng thời thúc đẩy phát triển điện năng lượng tái tạo và điện năng lượng mới. Về chiến lược dài hạn, Bộ Công Thương tập trung hoàn thiện cơ chế giá phát triển năng lượng tái tạo, tháo gỡ các nút thắt về giải phóng mặt bằng, đất đai, tăng tốc đầu tư lưới điện, phát triển hạ tầng lưu trữ điện và công nghiệp hỗ trợ.

Bộ Công Thương cũng khuyến khích doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo và phát triển các khu công nghiệp chuyên ngành năng lượng tái tạo tại những khu vực có tiềm năng.Những giải pháp đồng bộ này nhằm hướng tới một ngành năng lượng bền vững, bảo đảm an ninh, phát triển năng lượng tái tạo, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của Việt Nam.

Phát biểu trước đông đảo đại diện và chuyên gia quốc tế tham dự Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh ba quan điểm nhất quán và xuyên suốt của Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Trước hết, mọi chính sách phát triển đều lấy con người, người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời là chủ thể, mục tiêu, động lực và nguồn lực của quá trình phát triển.

Tiếp đến, Việt Nam kiên định đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa và đa dạng hóa; luôn là bạn tốt, đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; đồng thời cam kết mạnh mẽ hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Việt Nam cũng sẵn sàng mở cửa thị trường, hoàn thiện hành lang pháp lý để thu hút dòng vốn xanh, công nghệ xanh và công nghệ số từ các đối tác và doanh nghiệp quốc tế.

Về nguồn lực, Thủ tướng nhấn mạnh rằng nguồn lực bắt đầu từ tư duy và tầm nhìn, đổi mới sáng tạo tạo ra động lực, còn sức mạnh đến từ người dân và doanh nghiệp. Vì vậy, cần kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, kết nối nguồn lực trong nước với quốc tế, giữa nhà nước và tư nhân để thúc đẩy phát triển.

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh thông tin, Thành phố đã xác định rõ ba trọng tâm hành động chiến lược cho giai đoạn tăng trưởng mới. Trọng tâm thứ nhất là kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Thứ hai là thúc đẩy chuyển đổi kép – chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trên toàn bộ hoạt động phát triển đô thị và kinh tế – xã hội. Thứ ba là mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút nguồn nhân lực toàn cầu đến với TP. Hồ Chí Minh và Việt Nam.

Theo ông Nguyễn Văn Được, TP. Hồ Chí Minh sẵn sàng thí điểm các cơ chế, chính sách mới và thậm chí là những nội dung chưa từng có tiền lệ. Với tinh thần nhất quán, TP. Hồ Chí Minh cam kết xây dựng một chính quyền đồng hành, hành động, minh bạch và hiệu quả; tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư thông thoáng, an toàn, thân thiện; củng cố niềm tin của doanh nghiệp trong và ngoài nước; chuyển hóa các chủ trương của Chính phủ, chỉ đạo của Thủ tướng thành hành động nhanh, quyết liệt, sáng tạo và hiệu quả.

"Một chương trình phát triển mới đang mở ra cho TP. Hồ Chí Minh – bao gồm tăng trưởng xanh, kinh tế số, kinh tế tri thức và đô thị sáng tạo. Thành phố đặt quyết tâm đi nhanh hơn, mạnh hơn và xa hơn, chủ động đón đầu xu thế, hướng tới trở thành nơi đáng sống, đáng đầu tư, đáng sáng tạo, và là điểm hội tụ của trí tuệ, công nghệ và khát vọng Việt Nam trong thời kỳ đổi mới," ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh thêm.