"Đảo quốc Sư tử" thúc đẩy nghiên cứu điện hạt nhân

Singapore hiện đang xây dựng nguồn nhân lực và đẩy mạnh nghiên cứu nhằm đánh giá khả năng sử dụng năng lượng hạt nhân để cung cấp điện cho quốc gia trong tương lai. Mặc dù chưa có mốc thời gian chính thức, các cơ quan chức năng cho biết tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt và sự chấp nhận của công chúng sẽ là những rào cản then chốt, trong bối cảnh mối quan tâm đối với điện hạt nhân trong khu vực đang gia tăng.

Phó Giám đốc văn phòng năng lượng hạt nhân thuộc Cơ quan thị trường năng lượng Singapore (EMA), ông Chia Meng Hwee, cho biết: “Năng lượng hạt nhân là một chủ đề nhạy cảm, do đó chúng tôi phải tính đến mức độ hiểu biết của công chúng cũng như niềm tin đối với các công nghệ sẽ được triển khai”.

Theo ông Chia, việc triển khai thành công năng lượng hạt nhân tại các nước trong khu vực có thể giúp tăng cường niềm tin của công chúng vào công nghệ này. Ngược lại, nếu xảy ra sự cố trong quá trình triển khai, điều đó có thể tác động tiêu cực đến nhận thức của Singapore và khu vực về năng lượng hạt nhân.

EMA cho biết Singapore sẽ tiếp tục tăng cường trao đổi với công chúng nhằm nâng cao hiểu biết về các thách thức năng lượng mà quốc gia này đang đối mặt, cũng như cung cấp thông tin khách quan về điện hạt nhân.

Nguồn năng lượng gây nhiều tranh cãi

Hiện khoảng 95% sản lượng điện của Singapore được sản xuất từ khí tự nhiên, mức độ phụ thuộc cao khiến nước này dễ bị tổn thương trước các biến động giá toàn cầu và rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng gia tăng, quỹ đất hạn chế và sức ép từ biến đổi khí hậu, các chuyên gia nhận định Singapore đang buộc phải đẩy mạnh tìm kiếm những nguồn năng lượng sạch và ổn định hơn. Tuy nhiên, các giải pháp truyền thống không phải lúc nào cũng phù hợp với điều kiện đặc thù của Singapore, buộc nước này phải tìm kiếm những phương án “nhỏ hơn nhưng thông minh hơn”. Trong bối cảnh đó, EMA đã chỉ định công ty tư vấn Mott MacDonald tiến hành nghiên cứu các công nghệ điện hạt nhân.

Những tiến bộ gần đây, đặc biệt là trong lĩnh vực lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR), đã khiến năng lượng hạt nhân trở nên khả thi hơn đối với các quốc gia hạn chế diện tích như Singapore. SMR là công nghệ thế hệ mới, có thiết kế đơn giản hơn, thời gian xây dựng nhanh hơn và chi phí tiềm năng thấp hơn so với các lò phản ứng quy mô lớn truyền thống – vốn có kích thước rất lớn và có thể mất gần một thập kỷ để hoàn thành. Hiện những lò SMR đã được vận hành tại Nga và Trung Quốc, trong khi các dự án đang được triển khai tại Mỹ, Canada (Ca-na-₫a) và Vương quốc Anh.

Đối với Singapore, công nghệ này mang lại nhiều lợi thế: ít tốn diện tích, dễ mở rộng quy mô, các mô-đun được chế tạo sẵn có thể vận chuyển và lắp ráp tại chỗ, qua đó rút ngắn thời gian và chi phí xây dựng. Công suất của mỗi lò SMR vào khoảng 300 megawatt, tương đương một phần ba công suất của các lò phản ứng truyền thống.

Giải quyết quan ngại về an toàn

Các lò SMR được trang bị hệ thống an toàn thụ động, cho phép tự động dừng và làm mát lò phản ứng mà không cần bơm hay sự can thiệp của con người. Ông Ming Tan, Trưởng bộ phận điện hạt nhân toàn cầu của Mott MacDonald, nhấn mạnh: “Đối với chúng tôi, an toàn là yếu tố không thể thỏa hiệp”.

Theo ông, nhóm nghiên cứu sẽ tập trung đánh giá các cải tiến quan trọng về an toàn và thiết kế của SMR, bao gồm những đặc tính an toàn nội tại và cấu trúc nhà máy đơn giản, gọn nhẹ hơn.

Bên cạnh đó, tiến trình cấp phép và giám sát pháp lý đối với các công nghệ này cũng đang được xem xét kỹ lưỡng nhằm xây dựng cơ sở khoa học vững chắc, dựa trên bằng chứng, phục vụ cho việc đánh giá khả năng áp dụng tại Singapore. Hiện việc lấy mẫu không khí, đất và nước là một phần trong chương trình giám sát phóng xạ quốc gia của Singapore. Trên toàn đảo, một mạng lưới trạm giám sát liên tục theo dõi chất lượng không khí để phát hiện sớm những bất thường có thể liên quan đến phóng xạ. Các mẫu đất và nước cũng được kiểm tra thường xuyên nhằm đảm bảo mức độ phóng xạ không gây rủi ro đối với sức khỏe con người.

Tham vọng và hợp tác khu vực

Chương trình này không chỉ phục vụ lợi ích của Singapore, mà còn giúp tăng cường năng lực phát hiện sớm trong bối cảnh năng lượng hạt nhân đang được triển khai tại nhiều nước trong khu vực. Một số quốc gia như Philippines (Phi- líp-pin) và Indonesia (In-₫ô-nê-xi-a) đã bắt đầu các bước chuẩn bị cho việc vận hành nhà máy điện hạt nhân.

Theo ông Ang Kok Kiat, Giám đốc phụ trách bảo vệ bức xạ và khoa học hạt nhân thuộc Cơ quan Môi trường Quốc gia Singapore, nước này đang thúc đẩy hợp tác an toàn hạt nhân với các cơ quan quản lý tương ứng trong khu vực. Hoạt động này dựa trên nền tảng hợp tác chặt chẽ trong ASEAN, nơi đã đạt được nhiều kết quả cụ thể như hệ thống cảnh báo sớm khu vực. Ông Ang cho rằng cách tiếp cận hợp tác này sẽ giúp các quốc gia Đông Nam Á sẵn sàng hơn khi mối quan tâm đến việc triển khai năng lượng hạt nhân tiếp tục gia tăng.

Trong khi đó, Viện nghiên cứu và an toàn hạt nhân Singapore – đơn vị tập hợp các chuyên gia về công nghệ và an toàn hạt nhân, đồng thời xây dựng đội ngũ nhân lực chuyên môn – cho rằng Singapore cần sẵn sàng tiếp nhận công nghệ lò phản ứng mới khi chúng đã được kiểm chứng đầy đủ.

Giám đốc Viện nghiên cứu và an toàn hạt nhân Singapore, Phó Giáo sư Chung Keng Yeow, cho biết việc chuẩn bị nguồn nhân lực, cử cán bộ đi đào tạo và nhận học bổng ở nước ngoài nhằm xây dựng nền tảng chuyên môn ban đầu đã cho thấy Singapore đang có những bước đi khởi đầu rõ ràng trong lĩnh vực này.