Đâu là mắt xích trọng yếu trong lan tỏa hệ sinh thái đổi mới sáng tạo?

Sau gần 3 năm thi công, chỉ còn vài ngày nữa 28/10, cơ sở 2 của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ được khánh thành ở Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Cơ sở 2 của NIC được kỳ vọng là một mắt xích trọng yếu để hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của Việt Nam, kết nối sâu rộng với quá trình đổi mới sáng tạo khắp thế giới; đồng thời là nơi ươm tạo, hỗ trợ cho hàng chục startups tiềm năng, các doanh nghiệp công nghệ, các đối tác trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Sẵn sàng đón "đại bàng" công nghệ

Với định hướng "hội tụ trí tuệ và lan toả lợi ích đổi mới sáng tạo Việt Nam", đến nay, mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam trên toàn cầu đã hình thành với 2.000 thành viên, gồm các chuyên gia, trí thức người Việt tiêu biểu trong và ngoài nước tại 20 quốc gia, vùng lãnh thổ (8 mạng lưới thành phần tại Đức, Nhật Bản, Australia, Hàn Quốc, châu Âu, Đài Loan (Trung Quốc), Bờ Đông và Bờ Tây (Hoa Kỳ).

Còn theo Báo cáo Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu 2023, Việt Nam được xếp hạng 46/132 quốc gia, nền kinh tế, tăng 2 bậc so với năm 2022. Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới, Việt Nam là 1 trong 7 quốc gia thu nhập trung bình đạt được nhiều tiến bộ nhất về đổi mới sáng tạo trong thập kỷ qua. Việt Nam cũng là 1 trong 3 quốc gia giữ kỷ lục có thành tích vượt trội so với mức độ phát triển trong 13 năm liên tiếp.

Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Trần Duy Đông, trong bối cảnh hiện nay với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, biến đổi không ngừng của thị trường và môi trường kinh doanh, đổi mới sáng tạo trở thành yếu tố quan trọng để doanh nghiệp tồn tại và phát triển.

Từ những kết quả này cho thấy, các doanh nghiệp Việt Nam đã và đang nỗ lực và là một trong những trụ cột của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gồm: Nhà nước; viện nghiên cứu - trường đại học; doanh nghiệp cùng các chủ thể liên quan khác.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Trần Duy Đông, Việt Nam vẫn còn khoảng cách so với một số quốc gia phát triển khác nên các doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư vào R&D (nghiên cứu và phát triển) để tạo ra sản phẩm và công nghệ mới; xây dựng một văn hóa sáng tạo, khuyến khích nhân viên đề xuất ý tưởng mới và thử nghiệm các giải pháp đột phá; đồng thời, cần tạo ra các cơ chế khuyến khích sáng tạo.

 

Cùng với đó, các doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức về đổi mới sáng tạo; chủ động nghiên cứu, tìm hiểu về đổi mới sáng tạo cũng như tạo điều kiện cho nhân viên tham gia các khóa học về công nghệ, đổi mới sáng tạo; đồng thời, đào tạo cho nhân viên các kỹ năng công nghệ 4.0 để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Việc cơ sở NIC Hòa Lạc được xây dựng với quy mô hiện đại và trang thiết bị tiên tiến, có các không gian làm việc, nghiên cứu và không gian kết nối sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc tổ chức các hoạt động đổi mới sáng tạo, hội thảo, diễn đàn và sự giao lưu kết nối giữa các doanh nghiệp, nhà nghiên cứu, chuyên gia trong và ngoài nước, đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ...

Khi NIC Hòa Lạc đi vào hoạt động, tập trung vào 8 lĩnh vực trọng tâm, gồm: nhà máy thông minh, đô thị thông minh, nội dung số, an ninh mạng, công nghệ môi trường, công nghệ y tế, công nghiệp bán dẫn và công nghệ hydrogen.

“Đây sẽ trở thành một trung tâm hội tụ tài năng, phát huy tối đa thế mạnh của cộng đồng đổi mới sáng tạo và chắp cánh các dự án sáng tạo tiềm năng; thể hiện quyết tâm và chỉ đạo sát sao của Chính phủ trong việc hỗ trợ, phát triển hệ sinh thái, đưa Việt Nam trở thành điểm đến của đổi mới sáng tạo trong khu vực và thế giới”, ông Vũ Quốc Huy, Giám đốc NIC cho hay.

Sửa đổi chính sách, thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Được thành lập theo Quyết định số 1269/QĐ-TTg ngày 2/10/2019 của Thủ tướng Chính phủ, NIC là đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực sự nghiệp kinh tế tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, trực thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhằm thực hiện hỗ trợ, phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, góp phần đổi mới mô hình tăng trưởng trên nền tảng phát triển khoa học và công nghệ. Theo ông Vũ Quốc Huy, NIC hiện hoạt động theo cơ chế tự chủ.

Tổng kinh phí xây dựng cơ sở mới của NIC Hòa Lạc gần 1.000 tỷ đồng, nhưng không sử dụng ngân sách Nhà nước mà huy động các nguồn tài trợ, đóng góp từ doanh nghiệp trong và ngoài nước dưới các hình thức đa dạng, thích hợp và thông qua xã hội hóa đầu tư. Khi cơ sở mới đi vào hoạt động, NIC dự kiến triển khai một số dịch vụ tạo ra nguồn thu như: tư vấn, hỗ trợ triển khai dự án, kết nối đối tác, mở rộng thị trường các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo.

Hiện, NIC Hòa Lạc hội tụ các thành tố trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo từ viện nghiên cứu-trường đại học; các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới như SpaceX, Google, Meta, SK, Samsung... cùng với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp trong nước như Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam... khu ươm tạo doanh nghiệp và nhiều quỹ đầu tư về đổi mới sáng tạo...

Song, để tiếp tục thu hút doanh nghiệp và mở rộng hệ sinh thái tại NIC, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng cần có giải pháp thu hút các doanh nghiệp hấp dẫn, cạnh tranh với các trung tâm khác trong khu vực và trên thế giới.

 

Thứ trưởng Trần Duy Đông cho biết, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp dự thảo, trình Quốc hội, Chính phủ ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng nhằm hỗ trợ, đầu tư phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; kịp thời hỗ trợ các dự án khởi nghiệp tiềm năng, hình thành một môi trường đầu tư đổi mới sáng tạo thực chất và hiệu quả cũng như khuyến khích tạo ra các cộng đồng đổi mới sáng tạo có vai trò dẫn dắt trong một số lĩnh vực, ngành kinh tế trọng điểm, có lợi thế cạnh tranh.

Bên cạnh đó, Bộ cũng phối hợp với các tổ chức quốc tế để huy động nguồn lực góp phần giải quyết những khó khăn của doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Khởi xướng Sáng kiến đổi mới sáng tạo Việt Nam, giao Trung tâm đổi mới sáng tạo Quốc gia thực hiện mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 500 doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tiêu biểu, dẫn dắt nền kinh tế Việt Nam.

Ngoài ra, Trung tâm đổi mới sáng tạo Quốc gia cũng được giao liên kết với rất nhiều các tổ chức quốc tế, cơ sở đào tạo, các vườn ươm, các trường đại học có chương trình đào tạo về đổi mới sáng tạo.

Mới đây nhất trong chuyến thăm và làm việc của Thủ tướng Phạm Chính tại Hoa Kỳ hồi tháng 9, nhiều doanh nghiệp, tập đoàn công nghệ của Mỹ như Synopsys, Đại học Bang Arizona, Công ty Cadence Design Systems… cũng ký cam kết với NIC hỗ trợ Việt Nam phát triển công nghiệp bán dẫn…

“Chúng tôi đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 500 doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tiêu biểu, dẫn dắt nền kinh tế Việt Nam. Và thông qua đó, họ sẽ tiếp tục hỗ trợ cho các doanh nghiệp đi sau cùng phát triển…”, lãnh đạo NIC chia sẻ./.