Đề xuất xây dựng thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển nhà ở xã hội

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì hội nghị thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội. Ảnh: Dương Giang – TTXVN

Tại Hội nghị toàn quốc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì ngày 6/3, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Xây dựng nghiên cứu, chủ trì xây dựng Nghị quyết thí điểm về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển nhà ở xã hội, bao gồm chính sách lựa chọn chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội không thông qua đấu thầu và một số chính sách tháo gỡ vướng mắc trong phát triển nhà ở xã hội.

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, hiện việc phát triển nhà ở xã hội vẫn còn một số tồn tại, hạn chế và 6 nguyên nhân. Trước tiên là hầu hết các địa phương chưa quan tâm, chưa đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hàng năm và 5 năm. Một số địa phương chỉ đề ra nhiệm vụ, giải pháp về phát triển nhà ở xã hội chứ không có chỉ tiêu cụ thể. Nhiều địa phương chưa lập kế hoạch triển khai Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội và chưa quyết tâm, chủ động trong việc phát triển nhà ở xã hội cũng như thực hiện các nhiệm vụ được giao tại Đề án.

Tiếp đó, việc quy hoạch bố trí quỹ đất làm nhà ở xã hội tại một số địa phương còn xa trung tâm, không thuận tiện giao thông, không đảm bảo về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Khâu giải phóng mặt bằng chậm dẫn đến chưa bàn giao được mặt bàng cho chủ đầu tư, làm ảnh hưởng tiến độ dự án. Mặt khác, sau khi Luật Nhà ở năm 2023 có hiệu lực thi hành, một số chủ đầu tư đề xuất được chuyển đổi hình thức dành quỹ đất nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại sang hình thức nộp bằng tiền, dẫn đến giảm quỹ đất phát triên nhà ở xã hội.

Nguyên nhân thứ 3 được Bộ Xây dựng chỉ ra là việc thực hiện quy trình, thủ tục hành chính đối với dự án nhà ở xã hội (chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư, giao đất, thẩm định, cấp phép...) vẫn còn phức tạp, thiếu sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan, dẫn đến việc giải quyết thủ tục hành chính còn chậm, làm kéo dài thời gian thực hiện dự án.

Cùng đó, nhiều địa phương chưa ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trên địa bàn cũng như chưa bố trí ngân sách địa phương đế thực hiện bồi thường, hồ trợ, tái định cư, đầu tư hạ tầng kỹ thuật nhàm thu hút doanh nghiệp đầu tư, phát triển nhà ở xã hội.

Hai nguyên nhân cuối được Bộ Xây dựng nêu là: một số dự án nhà ở xã hội đã khởi công nhưng chưa triển khai thi công hoặc triển khai thi công chậm tiến độ; tỷ lệ giải ngân vốn tín dụng của Chương trình 120.000 tỷ đồng còn thấp.

Liên quan đến mục tiêu trong năm 2025, Bộ Xây dựng nhấn mạnh, cần tháo gỡ khó khăn vướng mắc, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, nhà lưu trú cho công nhân khu công nghiệp; xây dựng 100.000 căn nhà ở xã hội. Cùng đó, Bộ Xây dựng cũng chủ động đề xuất một số nhiệm vụ, giải pháp đối với các bộ, ngành.

Về phía Bộ Xây dựng, tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm, có hiệu quả Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới và Quyết định số 927/QĐ-TTg ngày 30/8/2024 của Thủ tướng Chính phủ về Ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW.

Đồng thời, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục tuyên truyền, phổ biến pháp luật, trong đó có Luật Nhà ở 2024, Nghị định số 100/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về phát triển và quản lý nhà ở xã hội và Thông tư số 05/2024/TT-BXD quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở để các địa phương, doanh nghiệp, người dân cùng biết, cùng hiểu, cùng thực hiện.

Cùng đó, Bộ Xây dựng tiếp tục rà soát các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến chính sách nhà ở xã hội để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn; tổ chức kiếm tra, đôn đốc, hướng dẫn các địa phương thực hiện, hoàn thành các chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc giao chỉ tiêu hoàn thành nhà ở xã hội năm 2025 và các năm tiếp theo đến năm 2030.

Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu phân bố định mức chi thường xuyên của ngân sách nhà nước căn cứ nhu cầu, điều kiện của từng địa phương để quyết tâm có nguồn vốn ưu đãi tín dụng cho Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay mua, thuê mua nhà ở xã hội nhằm hoàn thành mục tiêu Đề án; hướng dẫn địa phương lập dự toán kinh phí nguồn vốn tín dụng ưu đãi để Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay mua, thuê mua, xây dựng, cải tạo, sửa chữa nhà ở.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tập trung chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc các ngân hàng tham gia Chương trình tín dụng cho vay ưu đãi 120.000 tỷ đồng (hiện nay là 145.000 tỷ đồng) đẩy mạnh việc cho vay, giải ngân nhanh chóng để hỗ trợ doanh nghiệp sớm hoàn thành dự án phát triển nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân; rà soát, tiếp tục mở rộng chương trình cho vay ưu đãi đối với cá nhân, hộ gia đình để mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội theo chính sách về nhà ở xã hội - Bộ Xây dựng đề xuất.

Liên quan đến sự phối hợp giữa các bộ, ngành, Bộ Xây dựng đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung chỉ đạo, đôn đốc, hướng dẫn các địa phương trong việc lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, bảo đảm quỹ đất để triển khai thực hiện các dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân khu công nghiệp. Bộ Quốc phòng và Bộ Công an chủ trì, phối hợp với UBND cấp tỉnh trong việc tổ chức việc xác định nhu cầu nhà ở đối với đối tượng lực lượng vũ trang nhân dân thuộc thẩm quyền quản lý, làm cơ sở tổng hợp nhu cầu này trong kế hoạch phát triển nhà ở của địa phương; thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở xã hội theo chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao.

Về phía Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, Bộ Xây dựng đề xuất đơn vị chủ trì ban hành, hướng dẫn về giá cho thuê nhà ở xã hội tại các dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội thuộc phạm vi quản lý; thực hiện đầu tư xây dựng nhà ở xã hội theo chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao.

Cùng đó, Ngân hàng Chính sách xã hội chỉ đạo Ngân hàng Chính sách xã hội địa phương thực hiện cho vay ưu đãi từ nguồn vốn ngân sách trung ương đã được cấp để hộ gia đình, cá nhân mua, thuê mua nhà ở xã hội theo quy định; xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai cho khách hàng cá nhân vay mua, thuê mua nhà ở xã hội sau khi được ngân sách địa phương ủy thác cho vay.