Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026: Thể hiện đầy đủ lập trường chủ động và trách nhiệm Việt Nam với tư cách thành viên ASEAN

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Bắc Kinh về việc Việt Nam lần thứ 3 liên tiếp đăng cai tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN, cũng như vai trò của Việt Nam trong ASEAN, Giáo sư Hoàng Nhật Hàm (Huang Rihan), Đại học Hoa Kiều, tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc) khẳng định, sự kiện lần này thể hiện đầy đủ lập trường chủ động và trách nhiệm của một quốc gia thành viên ASEAN.

Giáo sư Hoàng Nhật Hàm cho rằng điều này cũng cho thấy vai trò lãnh đạo và hành động của Việt Nam trong việc thúc đẩy hội nhập ASEAN và đóng góp vào sự phát triển của ASEAN. Việt Nam luôn đóng vai trò xây dựng, điều phối và cân bằng trong ASEAN: duy trì vai trò trung tâm của ASEAN và thúc đẩy sự đoàn kết và tự cường của ASEAN; tích cực tham gia hợp tác ASEAN trong các lĩnh vực an ninh, kinh tế, văn hóa - xã hội…; thúc đẩy hợp tác bình đẳng và cùng có lợi giữa ASEAN và các đối tác bên ngoài; bảo vệ lợi ích chung của ASEAN.

Giáo sư Hoàng Nhật Hàm, Đại học Hoa Kiều, tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc). Ảnh: TTXVN phát 

Việc liên tục đăng cai Diễn đàn Tương lai ASEAN đã củng cố hơn nữa tầm ảnh hưởng to lớn của Việt Nam trong ASEAN, cung cấp một diễn đàn đối thoại hướng tới tương lai cho ASEAN, giúp xây dựng sự đồng thuận, hoạch định hướng tương lai và nâng cao tiếng nói quốc tế của ASEAN. Điều này xứng đáng được ghi nhận và đánh giá cao.

Giáo sư Đại học Hoa Kiều nhấn mạnh từ đề xuất ban đầu đến việc đăng cai thành công ba lần liên tiếp, Việt Nam đã phát triển Diễn đàn Tương lai ASEAN thành một cơ chế đối thoại cấp cao tập trung vào các mục tiêu dài hạn, xây dựng sự đồng thuận và định hướng hợp tác. Chương trình nghị sự của Diễn đàn phù hợp chặt chẽ với xu hướng hội nhập ASEAN và phát triển toàn cầu, thu thập hiệu quả trí tuệ từ giới chính trị, doanh nghiệp và học thuật để hỗ trợ về mặt lý thuyết cho sự tự chủ chiến lược và phát triển bền vững của ASEAN. Phát huy lợi thế địa lý, tiềm năng phát triển và năng lực ngoại giao, Việt Nam tích cực phối hợp lập trường, thu hẹp khác biệt và xây dựng sức mạnh tổng hợp trong ASEAN.

Trong quan hệ đối ngoại, Việt Nam kiên định với tính độc lập, tự chủ và cách tiếp cận cân bằng, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì vị thế trung tâm của ASEAN và mở rộng không gian quốc tế của ASEAN. Theo Giáo sư, việc tiếp tục đăng cai Diễn đàn không chỉ là đóng góp quan trọng của Việt Nam vào việc xây dựng Cộng đồng ASEAN mà còn thể hiện sự tiến bộ vững chắc của Việt Nam từ vị trí tham gia lên vị trí lãnh đạo trong quản trị khu vực. Kinh nghiệm và cam kết của Việt Nam đáng được các nước khác trong khu vực học tập và ghi nhận.

Đánh giá về những chủ đề chính được thảo luận tại Diễn đàn lần này như đoàn kết và tự cường, phòng ngừa xung đột và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Giáo sư Hoàng Nhật Hàm cho rằng diễn đàn này phù hợp chặt chẽ với xu hướng thời đại, phản ánh giai đoạn phát triển hiện tại và những thách thức trong tương lai của ASEAN, đồng thời mang ý nghĩa thực tiễn và tầm nhìn xa trông rộng.

Ông Hoàng Nhật Hàm nhận định sự đoàn kết và tự cường của ASEAN cho phép khối này hoạt động hiệu quả trong môi trường quốc tế phức tạp. Việc tuân thủ các nguyên tắc về vai trò trung tâm, sự lựa chọn độc lập và sự đồng thuận là chìa khóa giúp ASEAN ứng phó với áp lực từ bên ngoài và bảo vệ lợi ích của chính mình, từ đó tăng cường ảnh hưởng và sự gắn kết tổng thể.

Về sáng kiến phòng ngừa xung đột, ASEAN có truyền thống lâu đời về việc không can thiệp vào công việc nội bộ và giải quyết tranh chấp một cách hòa bình. Sáng kiến này giúp xây dựng khả năng phục hồi an ninh khu vực, giảm nguy cơ tính toán sai lầm và duy trì hòa bình, ổn định khu vực, đồng thời là một hướng đi quan trọng cho hợp tác an ninh đa phương.

Về ứng dụng AI, công nghệ này đang tác động sâu sắc đến các lĩnh vực kinh tế, xã hội và an ninh. Các cuộc thảo luận của ASEAN về quản trị AI, hợp tác số và ứng dụng công nghệ sẽ giúp thu hẹp khoảng cách số, thúc đẩy phát triển nền kinh tế số, tăng cường kết nối khu vực và tạo động lực mới cho hội nhập ASEAN.

Theo ông Hoàng Nhật Hàm, thế giới đang trải qua thời kỳ hỗn loạn và thay đổi, với sự cạnh tranh địa chính trị gay gắt, phục hồi kinh tế chậm và sự cạnh tranh công nghệ leo thang. ASEAN, với tư cách là một trong những tổ chức khu vực năng động nhất toàn cầu, đối mặt với 3 nhiệm vụ chính: xây dựng sự đồng thuận nội bộ, ổn định môi trường bên ngoài và nắm bắt cơ hội.

Diễn đàn này ưu tiên sự đoàn kết và tự cường, nhấn mạnh sự hiểu biết sâu sắc của ASEAN về phát triển độc lập và một tương lai chung. Sáng kiến phòng ngừa xung đột phản ánh nguyện vọng chung của các quốc gia trong khu vực về lợi ích hòa bình và kỳ vọng ổn định. Chủ đề AI bám sát làn sóng cách mạng công nghệ mới, thúc đẩy ASEAN từ vị thế bắt kịp kỹ thuật số lên vị thế dẫn đầu kỹ thuật số, giúp ASEAN chiếm vị trí thuận lợi hơn trong chuỗi công nghiệp, cung ứng và giá trị toàn cầu, mở ra không gian mới cho phát triển bền vững khu vực.

Giáo sư Hoàng Nhật Hàm cho rằng Diễn đàn cũng tạo cơ hội tăng cường hợp tác sâu rộng với Trung Quốc và Mỹ. Đặc biệt, có nhiều dư địa hợp tác giữa Trung Quốc và Việt Nam. Trong hai năm qua, sự giao lưu thường xuyên giữa thanh niên Trung Quốc và Việt Nam đã trở thành một thành phần cốt lõi trong việc duy trì tình hữu nghị truyền thống, nền tảng dư luận của quan hệ song phương và xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc - Việt Nam.

Điều này đã hình thành nên một mô hình ổn định về sự lãnh đạo cấp cao, tiến bộ thể chế hóa, bình thường hóa đa lĩnh vực và hội nhập trực tuyến – trực tiếp, thể hiện khía cạnh năng động và nồng ấm nhất của quan hệ song phương. Sự giao lưu giữa thanh niên Trung Quốc và Việt Nam sẽ giúp tăng cường hợp tác lâu dài trong các lĩnh vực như AI và giao lưu nhân văn, xua tan lo ngại, giảm hiểu lầm và xây dựng sức mạnh cho sự phát triển trong tương lai.