Điện khí LNG cần cơ chế giá theo thị trường để hút vốn đầu tư

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam. Ảnh: Anh Nguyễn/Bnews/vnanet.vn

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu phát triển hơn 36 nghìn MW điện khí LNG nhập khẩu đến năm 2035, nhưng đến nay mới chỉ có dự án điện khí LNG Nhơn Trạch 3&4 vận hành thương mại. Trao đổi với phóng viên TTXVN, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam cho rằng, để tháo gỡ điểm nghẽn và thu hút đầu tư vào các dự án điện khí LNG, cần sớm hoàn thiện cơ chế giá điện theo thị trường, đổi mới hợp đồng mua bán điện và bổ sung chính sách phù hợp trong Luật Điện lực sửa đổi.

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập: Việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án điện khí LNG đang diễn ra tích cực. Bộ Công Thương cũng đã liên tục cập nhật và điều chỉnh các cái nghị định mà đã trình Thủ tướng để xem xét, phê duyệt. Tuy nhiên, bài toán về điện khí LNG không chỉ dừng lại ở các thông số đã điều chỉnh mà việc phát triển điện khí LNG cần có cách tiếp cận theo hướng toàn chuỗi, trong đó đầu ra của điện khí LNG bắt buộc phải theo cơ chế thị trường. Nếu như Việt Nam chưa có được cách tiếp cận như vậy, nhà đầu tư sẽ không yên tâm để thu xếp tài chính. Thực tế là các dự án điện khí LNG hiện này (trừ các dự án LNG của Tổng Công ty Điện lực Dầu khí PV Power) hầu như đều gặp vướng mắc, nhất là về hợp đồng mua bán điện PPA.

Phóng viên: Thưa ông, Bộ Công Thương mới đây đã đề xuất nâng tỷ lệ sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn (Qc) từ 65% lên 75% trong dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 56/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 của Chính phủ và Nghị định số 100/2025/NĐ-CP ngày 8/5/2025 nhằm đảm bảo dòng tiền ổn định cho chủ đầu tư, giúp các dự án nhiệt điện khí sử dụng LNG nhập khẩu dễ dàng thu xếp nguồn vốn vay ngân hàng. Vậy ông nhìn nhận như thế nào về đề xuất này?

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam. Ảnh: Anh Nguyễn/Bnews/vnanet.vn

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập: Đây là một bước tiến bộ. Tuy nhiên nếu phân tích kỹ đề xuất này thì sẽ thấy Qc ở mức đề xuất này là 75% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm của dự án nhiệt điện khí, không phải là 75% sản lượng điện phát theo công suất thực của dự án điện khí LNG cụ thể nên đây là điểm vẫn cần phải xem xét. Hơn thế nữa, cơ chế đầu ra là các hợp đồng mua bán điện cũng chưa thỏa mãn được yêu cầu của nhà đầu tư. Vì vậy, cho dù các dự án đã có tên, đã được xác định nhưng mà vẫn chưa có được quyết định đầu tư cuối cùng. 

Phóng viên: Vậy theo ông đâu là giải pháp tổng thể với hướng tiếp cận toàn chuỗi giá trị điện khí LNG để có thể tháo gỡ khó khăn cho các dự án “nguồn điện nền linh hoạt” trong giai đoạn chuyển tiếp năng lượng này?

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập: Theo tôi giải pháp tổng thể cần tập trung vào 2 vấn đề chủ yếu. Thứ nhất là phải xây dựng được cơ chế giá điện LNG theo thị trường. Thứ hai là chấp nhận cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa người mua và người bán; trong đó Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là một người mua, thay vì là người mua duy nhất. 

Phóng viên: Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực đang được Bộ Công Thương lấy ý kiến đóng góp rộng rãi nhằm hoàn thiện cơ chế thu hút đầu tư, tháo gỡ vướng mắc về vốn cho các dự án nguồn và lưới điện, trong đó có điện khí LNG. Vậy Hội Dầu khí Việt Nam đã đóng góp ý kiến gì thưa ông?

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập: Trong lần góp ý thứ nhất với Bộ Công Thương vào tháng 3/2026 cho dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Hội Dầu khí Việt Nam đã đề nghị sửa đổi một số nội dung.

Riêng chuỗi dự án Điện khí – LNG, Hội Dầu khí Việt Nam đề nghị xem xét đưa một số nhà máy điện LNG quan trọng vào danh mục các Nhà máy điện đa mục tiêu, được vận hành tải nền ổn định, được đảm bảo huy động, làm cơ sở để triển đàm phán ký kết các hợp đồng cung cấp LNG dài hạn, khối lượng lớn với giá thành cạnh tranh nhất nhằm cung cấp nhiên liệu cho sản xuất điện với chi phí tối ưu.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực cần bổ sung quy định để các nhà máy điện khí LNG được sử dụng linh hoạt nguồn LNG từ các kho cảng LNG trung tâm, tối ưu sử dụng các nhà máy điện khí, cơ sở hạ tầng hiện hữu đang hoạt động sử dụng nguồn khí thiên nhiên trong nước (tài nguyên quốc gia) và khí hóa lỏng LNG nhập khẩu hoặc các nhiên liệu khác.

Để đảm bảo tính khả thi của các dự án điện khí LNG và góp phần duy trì nguồn điện nền cho hệ thống điện Quốc gia, Hội Dầu khí Việt Nam đề nghị nghiên cứu bổ sung chính sách giá điện đối với các dự án điện khí LNG theo nguyên tắc: Giá điện của các nhà máy điện khí LNG được phép phản ánh hợp lý biến động của giá nhiên liệu LNG theo thị trường; bảo đảm cơ chế hợp đồng mua bán điện dài hạn nhằm giảm thiểu rủi ro về tài chính cho nhà đầu tư.

Trong lần góp ý lần 2 vào tháng 6/2026 vừa qua, Hội Dầu khí Việt Nam tiếp tục đóng góp về cơ chế giá điện. Cụ thể, Hội Dầu khí Việt Nam đề nghị có cơ chế giá điện, giá công suất, giá dịch vụ phụ trợ hệ thống điện, giá lưu trữ điện, giá dịch vụ truyền tải điện và các cơ chế thanh toán khác phù hợp với từng loại hình dự án điện; có cơ chế giá điện hoặc cơ chế thanh toán phù hợp đối với nguồn điện nền, điện khí LNG nhằm đảm bảo khả năng thu hồi vốn và huy động vốn cho các dự án phát triển điện lực.

Đối với nội dung đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh điện, để đảm bảo tính khách quan, minh bạch, Hội Dầu khí Việt Nam đề nghị dự thảo cần làm rõ đối với việc Bên mua điện tham gia tổ chức đấu thầu với cơ quan Nhà nước để lựa chọn nhà đầu tư dự án, đặc biệt đối với trường hợp đầu tư dự án nguồn điện để thực hiện mua bản điện trực tiếp (DPPA).

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!