Điều gì đang xảy ra với OpenAI?

Một trong những điều thú vị về OpenAI – công ty sở hữu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nổi tiếng toàn cầu ChatGPT – là nó được xây dựng trên nền móng của sự không chắc chắn. Bắt đầu từ một phòng thí nghiệm nghiên cứu phi lợi nhuận, OpenAI đã nhanh chóng trở thành công ty khởi nghiệp hấp dẫn nhất ở Thung lũng Silicon (Mỹ), được định giá tới 100 tỷ USD.

Vào giai đoạn ban đầu, những người sáng lập của OpenAI có thể đã không nghĩ tới việc công nghệ AI nên được tiên phong bởi các công ty thương mại, chủ yếu theo đuổi động cơ lợi nhuận. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển “vũ bão” của mình, OpenAI đã dần chuyển thành một công ty toàn cầu ẩn chứa những mâu thuẫn.

Đó là việc đảm bảo tạo ra lợi nhuận được giám sát bởi một hội đồng quản trị phi lợi nhuận. Rất nhiều người trong OpenAI dường như đồng thời bị thúc đẩy bởi khát vọng muốn khám phá của các nhà khoa học, song hành với mong muốn tạo ra lợi nhuận của các nhà tư bản.

* Khoa học và kinh doanh

Sự kiện liên quan tới nhà sáng lập của OpenAI, Sam Altman, trong tuần vừa qua – từ vụ sa thải đầy bất ngờ cho đến việc ông Altman quay trở lại vị trí Giám đốc điều hành (CEO) sau 5 ngày “sóng gió”– đều xoay quanh một câu hỏi trung tâm: Liệu mọi việc có quay trở lại như cũ và sứ mệnh của OpenAI có còn tồn tại lâu dài?

So với các công nghệ khác, AI khác biệt hoàn toàn. Nó mang tính học thuật hơn. Đây là lĩnh vực khoa học có lịch sử nghiên cứu kéo dài hàng thập kỷ. Ngày nay, rất nhiều “người khổng lồ” trong lĩnh vực này là các nhà nghiên cứu, mà không phải là các doanh nhân – những người như Giáo sư Yann LeCun và Geoffrey Hinton, các nhà khoa học đã cùng nhau dành được giải thưởng Turing (giải Nobel về điện toán) vào năm 2018 và là “cha đỡ đầu” của lĩnh vực AI.

Sự phát triển của AI đã “đi với tốc độ của những cơn bão”, vượt xa mọi tiến trình phát triển của các công nghệ mới nổi từ trước đến nay. Trong sự phát triển "vũ bão" đó, không ai có thể đoán được điều gì sẽ xảy ra tiếp theo. Những người làm việc trong lĩnh vực công nghệ AI dường như đang trải qua những trạng thái hoàn toàn khác nhau cùng một lúc. Rất khó để có thể viết về tương lai của AI vì thực sự không ai có thể trả lời chính xác công nghệ này sẽ đưa thế giới tiến đến đâu.

Sau khi ông Altman trở lại vị trí CEO của OpenAI, nhiều người kỳ vọng mọi thứ sẽ trở lại như cũ. Tuy nhiên, rất khó để điều này xảy ra và còn nhiều câu hỏi hiện vẫn bị bỏ trống.

* Tương lai của OpenAI

Công việc đầu tiên của hội đồng quản trị mới của OpenAI là giải quyết tình trạng lộn xộn trong hệ thống và tìm cách củng cố sứ mệnh cốt lõi của công ty. Đó là làm cho AI trở nên an toàn hơn cho thế giới. Nhưng họ cũng cần hiểu rõ một doanh nghiệp có nguy cơ bị tổn hại nhiều hơn khả năng “tự chữa lành” sẽ khiến triển vọng kinh doanh của công ty rơi vào thế khó khăn.

Phiên bản hoạt động kinh doanh thương mại 1.0 của OpenAI liên quan đến việc chạy đua mọi hướng cùng một lúc: Theo đuổi sứ mệnh khoa học lẫn thương mại. Giờ đây, với phiên bản 2.0, OpenAI sẽ cần phải thu hẹp mục tiêu và tập trung nhiều hơn vào mục tiêu đó, nếu muốn tiếp tục duy trì vị thế là công ty khởi nghiệp quan trọng nhất của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo và tránh những vết nứt đã bắt đầu xuất hiện.

Theo một số nguồn tin đồn đoán, chính việc ông Altman đã dành quá nhiều thời gian cho các dự án phụ, quá phụ thuộc vào Microsoft đã dẫn tới sự bất mãn trong nội bộ công ty. Bên cạnh đó, hội đồng quản trị công ty muốn ngăn ông thương mại hóa mô hình AI tổng quát (AGI) - hệ thống siêu trí tuệ có thể gây hại cho con người.

Hai ví dụ minh họa gần đây nhất minh chứng cho lập luận này. Tại hội nghị nhà phát triển đầu tiên của OpenAI ngày 7/11, ông Altman đã công bố ứng dụng GPT-4 Turbo, rẻ hơn và xử lý nhiều dữ liệu hơn so với GPT-4. Đây là một thị trường cho phép người dùng truy cập các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) được cá nhân hóa cho các nhiệm vụ như dạy Toán hoặc thiết kế nhãn dán.

Động thái này báo hiệu tham vọng mở rộng hoạt động kinh doanh tiêu dùng của OpenAI, tạo ra một nhóm các công ty dịch vụ công nghệ mới xoay quanh các mô hình dịch vụ cốt lõi của OpenAI. CEO Altman đã đặt OpenAI vào giữa một hệ sinh thái AI hỗ trợ mới, kỳ vọng tạo thêm doanh thu cho công ty.

Các đối thủ cạnh tranh của OpenAI cho rằng điều này đã thu hút sự quan tâm từ các công ty khởi nghiệp AI vốn đang xây dựng hoạt động dựa trên OpenAI và hiện mong muốn giảm bớt sự phụ thuộc của họ.

Ví dụ thứ hai là nỗ lực của OpenAI để trở thành một công ty phần mềm doanh nghiệp, cung cấp cho khách hàng nhiều công cụ cần thiết hơn để xây dựng dịch vụ của mình. Đây chính là nguyên nhân khiến OpenAI rơi vào tình thế xung đột với đối tác lớn nhất của mình là Microsoft. Nó cũng đòi hỏi một nền văn hóa doanh nghiệp rất khác biệt với những gì mà OpenAI hiện có, dựa trên yêu cầu cao về khả năng bán hàng và hỗ trợ khách hàng trong thế giới công nghệ thông tin doanh nghiệp.

Hai ví dụ này cho thấy di sản trong thời kỳ CEO đầu tiên của ông Altman đã để lại rất nhiều câu hỏi về những hướng đi khác nhau của OpenAI. Trên thực tế, vẫn chưa thể xác định chính xác ông Altman đang cố gắng xây dựng loại công ty như thế nào. Nhà sáng lập này đã nhiều lần nói đến nguy cơ AI gây hại cho thế giới, nhưng đồng thời ông lại huy động hàng tỷ USD phát triển mô hình AI siêu thông minh.

Một số phương tiện truyền thông đưa tin, đã có những lo ngại rằng OpenAI đang nhanh chóng rời xa sứ mệnh từng nêu là "xây dựng AI an toàn và vì lợi ích của nhân loại" để theo đuổi lợi ích thương mại.

Sự ra mắt của ChatGPT đã giúp OpenAI có cơ hội trở thành công ty Internet tiêu dùng lớn hơn, dịch vụ của họ là đối thủ nặng ký đầu tiên của nền tảng tìm kiếm công nghệ Google trong nhiều năm. Nhưng thay vào đó, các giám đốc điều hành của OpenAI vẫn khẳng định theo đuổi sứ mệnh trở thành một công ty nền tảng, hoạt động ở chế độ nền tảng, để hỗ trợ nhiều doanh nghiệp khác bằng cách sử dụng các mô hình AI phi lợi nhuận.

Với những hướng đi mới như phần mềm doanh nghiệp và thị trường, thật khó để biết được tham vọng cuối cùng công ty là gì và công ty sẽ tập trung sự chú ý vào đâu. Trả lời phỏng vấn tờ The Financial Times, CEO Altman gần đây đã nói rằng OpenAI có một chiến lược rõ ràng trong tương lai và rằng “một sản phẩm duy nhất” của công ty là “trí thông minh, một trí thông minh ma thuật trên bầu trời”./.