Doanh nghiệp Mỹ “lao đao” vì làn sóng đình công lan rộng

 

Căng thẳng đã leo thang khi Nghiệp đoàn Công nhân ô tô Mỹ (UAW), một liên đoàn đại diện cho người lao động ở Mỹ và miền Nam Ontario (Canada), thực hiện thêm một cuộc đình công tại nhà máy lớn nhất của General Motors, chỉ một ngày sau khi tổ chức này đình công tại một nhà máy xe tải Ram.

Cụ thể, UAW đã yêu cầu 5.000 công nhân ngừng hoạt động tại nhà máy lớn nhất của General Motors (GM) ở Arlington, Texas hôm 24/12 – cũng là ngày hãng sản xuất ô tô thông báo lợi nhuận quý III/2023 sụt giảm. Theo giải thích của GM, việc đình công của UAW, cũng được thực hiện tại các nhà máy của Ford Motor và Stellantis, cho đến nay đã gây thiệt hại lên đến 800 triệu USD cho hãng.

“Sức nóng” của các cuộc đình công…

Làn sóng đình công đã làm gia tăng đáng kể áp lực lên các nhà sản xuất ô tô lớn của nền kinh tế lớn nhất thế giới, giữa bối cảnh đã có nhiều dấu hiệu cho thấy phong trào đình công kéo dài sáu tuần đang gây ra nhiều thiệt hại về lợi nhuận.

Cuộc đình công ở Arlington nhắm vào một số phương tiện sinh lời cao nhất của GM. Nhà máy ở Texas sản xuất các loại xe thể thao đa dụng cỡ lớn bao gồm Chevrolet Tahoe, GMC Yukon và Cadillac Escalade.

Trước khi các cuộc đình công được thực hiện tại GM, có thông tin cho biết công đoàn và GM đã gần đạt được thỏa thuận và một số nhà phân tích nhận định việc làm tăng thêm “sức nóng” của các cuộc đình công là một phần trong chiến lược để UAW dồn GM đến quyết định cuối cùng.

Arthur Wheaton, Giám đốc nghiên cứu về lao động tại Trường Quan hệ Lao động và Công nghiệp thuộc Đại học Cornell, cho biết Chủ tịch UAW Shawn Fain đã nói rằng ông ấy vẫn còn một số đòn bẩy để tạo áp lực lên các công ty và giờ đây ông ấy đang sử dụng chúng. Đây là sức ép cuối cùng của công đoàn đối với các công ty với thông điệp: ‘Hãy nhanh chóng đi đến một thỏa thuận”.

Mặc dù vậy, cũng có ý kiến cho rằng việc mở rộng quy mô đình công là vì UAW đang muốn chứng tỏ mình còn rất nhiều “quân bài” để chơi giữa bối cảnh các cuộc đàm phán không thể đi đến hồi kết.

Patricia Anderson, một chuyên gia về kinh tế tại trường cao đẳng Dartmouth nhận định: “Cảm giác sâu xa của tôi là họ vẫn chưa thể thống nhất một thỏa thuận và UAW đang cố gắng tạo ra nhiều tổn thất hơn (cho các công ty)…”.

Hôm 23/10, UAW đã tổ chức đình công tại một nhà máy xe bán tải Ram, nhà máy lớn nhất Mỹ do tập đoàn Stellantis điều hành. Trước đó, các cuộc đình công cũng xuất hiện tại nhà máy sản xuất lớn nhất của Ford Motor ở Louisville, Kentucky. Đây là nơi sản xuất xe bán tải cỡ lớn và xe SUV Lincoln Navigator.

“Một quý kỷ lục khác, một năm kỷ lục khác. Như chúng tôi đã nói trong nhiều tháng rằng lợi nhuận kỷ lục cần song hành với các hợp đồng kỷ lục”, ông Fain nói trong một tuyên bố. “Đã đến lúc công nhân của GM và toàn bộ giai cấp công nhân được hưởng phần thưởng công bằng của mình”, ông nói thêm.

Các giám đốc điều hành của GM hôm 24/10 khẳng định họ hy vọng sẽ sớm đạt được thỏa thuận dự kiến với UAW. Tuy nhiên, cuộc đình công ở Texas đang làm mờ đi những hy vọng đó.

Cuộc đình công càng kéo dài thì nguy cơ đối với kinh tế Mỹ sẽ càng lớn và có thể cản trở việc người tiêu dùng tìm kiếm các phương tiện vận chuyển và đi lại.

Các nhà sản xuất ô tô đã chỉ ra những tác động lan tỏa mà các cuộc đình công đang gây ra đối với những người lao động khác. Stellantis, hãng sản xuất các dòng xe Chrysler và Jeep, hôm 24/10 đã sa thải 525 công nhân tại hai nhà máy ở bang Michigan chuyên sản xuất các bộ phận cho xe bán tải Ram vì dây chuyền lắp ráp của họ phải ngừng hoạt động trong cuộc đình công.  

Trên khắp nước Mỹ, Stellantis đã tạm thời sa thải hơn 2.000 công nhân vì các cuộc đình công. Ford đã sa thải hơn 3.000 công nhân còn GM đã sa thải khoảng 2.500 người, trong đó có khoảng 140 người tại một nhà máy ở Ohio, những người sản xuất các bộ phận cho nhà máy ở Arlington bị sa thải hôm 24/10. 3.000 công nhân khác tại GM cũng tạm thời nghỉ việc.

“Chúng tôi thất vọng vì sự mở rộng của cuộc đình công không cần thiết và vô trách nhiệm này”, GM cho biết trong một tuyên bố. “Điều này đang gây tổn hại cho các thành viên của chúng tôi - những người đang phải hy sinh sinh kế của họ, và tác động tiêu cực đến các đại lý, nhà cung cấp cũng như các cộng đồng phụ thuộc”.

… có thật sự hiệu quả?

UAW ban đầu yêu cầu tăng lương 40% và nói rằng mức tăng khiêm tốn hơn sẽ không thể bù đắp sự suy giảm chất lượng sống vì lạm phát và những nhượng bộ mà người lao động đã phải chấp nhận trong các hợp đồng trước đây.

Chủ tịch Fain đã áp dụng cách tiếp cận đàm phán mang tính đối đầu hơn so với những người tiền nhiệm. Ông coi các cuộc đàm phán với GM, Ford và Stellantis là bước đầu tiên trong nỗ lực tập hợp các công nhân tại Tesla, Toyota, Honda và các công ty khác không có công đoàn tại các nhà máy ở Mỹ của họ.

Trong một video phát trực tuyến vào tuần trước, ông Fain nói rằng GM, Ford và Stellantis vẫn chưa đưa ra lời đề nghị tốt nhất. Theo chuyên gia này, mặc dù các công ty đang gặp nhiều khó khăn, họ vẫn còn không gian để nhượng bộ.

Mặc dù vậy, bà Anderson cho rằng chủ tịch là người mới và có thể chưa có nhiều kinh nghiệm. Bà cho rằng ông Fain đang cố gắng đạt một thỏa thuận phi thực tế, có thể gây tốn kém cho cả hai bên”.

Trong khi đó, Giám đốc Wheaton của trường Cornell cho rằng việc "tấn công" vào các nhà máy lớn nhất và có lợi nhuận cao nhất sẽ gửi tín hiệu đến các thành viên công đoàn rằng lãnh đạo UAW đang làm mọi thứ trong khả năng của mình để đạt được những thỏa thuận tốt nhất.

Tháng này, gần 4.000 thành viên của UAW tại công ty Mack Trucks, một công ty con của Volvo Trucks, đã bỏ phiếu bác bỏ một thỏa thuận dự kiến được UAW thương lượng với công ty này và thực hiện đình công. Các quan chức của UAW hiện đang tìm cách đảm bảo các điều khoản tốt hơn từ công ty này. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng nghiệp đoàn cũng phải tính đến thời điểm trong năm khi mùa Lễ hội với thời tiết lạnh giá đang đến gần./.