Doanh nghiệp nhựa - cao su tăng tốc chuyển đổi xanh

Chuyên gia, doanh nghiệp tham dự phiên tọa đàm tại hội thảo. Ảnh Mỹ Phương – TTXVN

Đặc biệt, kinh tế tuần hoàn và cam kết Net Zero đang trở thành xu thế tất yếu cũng đòi hỏi doanh nghiệp ngành này gia tăng giá trị từ nhựa – cao su tái chế.

Đây là những vấn đề được chuyên gia, doanh nghiệp quan tâm thảo luận tại hội thảo “Gia tăng giá trị từ nhựa – cao su tái chế: Công nghệ vật liệu bền vững và đầu tư xanh” do Hiệp hội Tái chế chất thải Việt Nam và Viện Khoa học Công nghệ tái chế tổ chức ở TP. Hồ Chí Minh, ngày 10/9.

Theo chuyên gia, trong mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống, nguyên liệu được khai thác, sản phẩm được sản xuất, sử dụng rồi trở thành rác thải. Tuy nhiên, trong kinh tế tuần hoàn thì chất thải cần được xem như một nguồn tài nguyên có thể quay trở lại chu trình sản xuất và EPR chính là một trong những công cụ quan trọng để thúc đẩy sự chuyển dịch này. 

EPR là cơ chế yêu cầu nhà sản xuất, nhập khẩu có trách nhiệm đối với sản phẩm và bao bì mà mình đưa ra thị trường. Đồng thời, EPR tạo ra một chuỗi liên kết từ thiết kế sản phẩm - sản xuất - tiêu dùng - thu gom - tái chế - quay trở lại sản xuất.

Chủ tịch Hiệp hội Tái chế chất thải Việt Nam Trần Việt Anh cho biết, nhựa – cao su xuất hiện phổ biến trong đời sống sinh hoạt của con người, nên gia tăng giá trị từ nhựa – cao su tái chế là vấn đề quan trọng trong bảo vệ môi trường. Việc gia tăng giá trị từ nhựa – cao su tái chế góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững nói chung và ngành nhựa – cao su nói riêng.

Gia tăng giá trị từ nhựa – cao su tái chế cần được nhìn nhận như một lĩnh vực đầu tư, kinh doanh hấp dẫn để thu hút cộng đồng doanh nghiệp và khởi nghiệp tại Việt Nam. Từ đó, doanh nghiệp có nguồn lực đáp ứng những yếu tố như ứng dụng công nghệ, vật liệu bền vững và dòng tài chính xanh trong nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

PGS.TS Lê Thị Kim Oanh, Trưởng khoa Môi trường, Trưởng phòng Phát triển nghiên cứu khoa học, Trường Đại học Văn Lang, phát biểu tại hội thảo. Ảnh Mỹ Phương – TTXVN

Phó giáo sư, Tiến sĩ Lê Thị Kim Oanh, Trưởng khoa Môi trường, Trưởng Phòng Phát triển nghiên cứu khoa học, Trường Đại học Văn Lang, TP. Hồ Chí Minh chia sẻ, trước áp lực thị trường quốc tế từ các nhãn hàng, nhà nhập khẩu yêu cầu tỷ liệu tái chế và dữ liệu truy xuất, doanh nghiệp cần chủ động tận dụng cơ hội thực hiện EPR. Bên cạnh đó, gia tăng giá trị từ nhựa – cao su tái chế yêu cầu doanh nghiệp có chiến lược và lộ trình hành động cụ thể với sự tham gia phối hợp giữa các bên liên quan trong chuỗi cung ứng.

Hiện nay, chất thải không còn định nghĩa như truyền thống là “bỏ đi”, mà là tài nguyên và làm sao để gia tăng giá trị trong phát triển kinh – xã hội, nhất là tái chế phổ biến tập trung ở bước cuối và đây là khâu doanh nghiệp có thể tham gia sâu. Đối với ngành nhựa – cao su, từ chất thải đến giá trị phải đảm bảo quy trình thu gom và phân loại, sơ chế và làm sạch; tái chế cơ học – hóa học; sản phẩm giá trị cao…

Bà Oanh phân tích thêm, rào cản gia tăng giá trị từ nhựa – cao su tái chế là phải vượt qua thu gom phụ thuộc khu vực phi chính thức với hơn 90% lượng nhựa thu gom thiếu chuẩn hóa; công nghệ tái chế còn hạn chế tỏng xử lý triệt để như nhựa mềm đa lớp và coa su hỗn hợp; thiếu dữ liệu và tiêu chuẩn chất lượng dẫn đến khó truy xuất nguồn gốc và khó đáp ứng yêu cầu vật liệu tái chế (PCR). Điển hình, có 88% diện tích, 62% sản lượng cao su từ hộ nhỏ lẻ và thiếu hồ sơ đất đai.

Do đó, trong ngắn hạn đến năm 2027, ngành nhựa – cao su nên xây nền tuân thủ thông qua rà soát nội bộ 90 ngày, đăng ký thực hiện EPR, xây dựng dữ liệu truy xuất nền và kết nối đơn vị tái chế đạt chuẩn. Còn trong dài hạn, thì ngành cần công nghệ tái chế chất lượng cao biến EPR và kinh tế tuần hoàn thành lợi thế cạnh tranh, mở rộng đầu tư R&D (nghiên cứu và phát triển), nhân lực xanh…

Ông Lê Anh, Giám đốc phát triển bền vững Công ty cổ phần Nhựa tái chế Duy Tân, phát biểu tại hội thảo. Ảnh Mỹ Phương – TTXVN

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Anh, Giám đốc phát triển bền vững Công ty cổ phần Nhựa tái chế Duy Tân (DUYTAN Recycling - DTR) chỉ ra rằng, kinh tế tuần hoàn là xu hướng phát triển tất yếu của toàn thế giới nhằm đạt được mục tiêu phát triển bền vững. Trong kinh tế tuần hoàn, tất cả các loại "chất thải" phát sinh từ một quá trình sán xuất đều được xem là nguồn nguyên liệu đầu vao cho các quá trình sản xuất khác.

Ông Lê Anh đề xuất, có nhiều mô hình kinh tế tuần noàn đã và đang được triển khai, trong đó doanh nghiệp có thể tiếp cận đơn giản và phố biến nhất là mô hình 3R gồm: giảm thiểu (Reduce), tái sử dụng (Reuse) và tái chế (Recycle) nhằm tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, hạn chế tối đa rác thải ra môi trường.

Về phía cơ quan quản lý Nhà nước nên có quy định tỷ lệ tái chế trong bao bì, quy chuẩn thiết kế bao bì sinh thái – nhãn sinh thái, truyền thông đến người tiêu dùng ủng hộ sản phẩm có bao bì từ nguyên liệu tái chế, phân loại tác thải tại nguồn,… từ đó thúc đẩy ngành công nghiệp tái chế.