Doanh nghiệp xây dựng “văn hóa học tập số”

Từ dây chuyền truyền thống đến nền tảng số

Chiều cuối tuần, sau ca làm việc, chị Nguyễn Thị Hường, công nhân may tại Công ty TNHH Giày da Giang Phạm (phường An Phú, TP. Hồ Chí Minh) vẫn đều đặn đến lớp “Kỹ năng sử dụng máy tính cơ bản và phần mềm quản lý chuyền may” do công ty tổ chức. “Lúc đầu tôi khá lo lắng vì chưa từng dùng máy tính bao giờ. Nhưng giờ, tôi đã biết nhập dữ liệu sản xuất, gửi báo cáo cho quản lý qua  phần mềm nội bộ. Qua đó, không chỉ làm việc nhanh hơn, ít sai sót mà còn tự tin hơn. Nhờ đó, tôi có cơ hội tăng hệ số lương và giảm bớt thời gian tăng ca cho các công việc tay chân”, chị Hường chia sẻ.

Chia sẻ về lớp học này, ông Võ Văn Vương Hoài Linh, Trưởng phòng Nhân sự kiêm Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty TNHH Giày da Giang Phạm (Phường An Phú, TP. Hồ Chí Minh), cho biết công tác đào tạo kỹ năng cho người lao động được duy trì đều đặn nhiều năm qua, dù doanh nghiệp gặp không ít khó khăn về chi phí và nhân lực. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn kiên trì đào tạo, bởi đầu tư cho kỹ năng số là đầu tư cho tương lai. Sau mỗi khóa học, công nhân thay đổi rõ rệt, làm việc theo quy trình hơn, biết tự tra cứu hướng dẫn và chủ động xử lý các tình huống trong sản xuất.

Ghi nhận thực tế cho thấy, thời gian qua, nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại TP. Hồ Chí Minh cũng coi đào tạo kỹ năng số là chiến lược trọng tâm để nâng cao năng suất. Tại Công ty TNHH Yazaki Eds Việt Nam, chị Phạm Thị Tuyết Nhung, Chủ tịch Công đoàn kiêm Trưởng bộ phận Kế hoạch cho biết: Doanh nghiệp triển khai song song hai hình thức đào tạo: nội bộ trong nước và cử nhân viên đi tu nghiệp ở nước ngoài. Nội dung tập trung vào tự động hóa quy trình bằng robot (RPA), trí tuệ nhân tạo (AI) và lập trình cơ bản – những kỹ năng đang định hình nhà máy thông minh. Doanh nghiệp gửi nhân viên sang Nhật Bản đào tạo. Đây là chính sách dành cho những người có tinh thần cầu tiến và thể hiện năng lực tốt trong công việc.

Theo chị Nhung, ban đầu, nhiều công nhân e dè vì chưa quen với cách học mới. Nhưng sau khi thấy đồng nghiệp ứng dụng hiệu quả vào thực tế, tinh thần hưởng ứng tăng rõ rệt. Theo dự kiến, một số quy trình sản xuất có thể rút ngắn 20% thời gian thao tác nhờ áp dụng công nghệ số. Doanh nghiệp cũng có cơ chế khuyến khích cụ thể như nhân viên ứng dụng thành công nội dung đào tạo vào công việc sẽ được ưu tiên xét thăng chức, nâng bậc lương và đánh giá xếp loại cuối năm. “Khi thấy kết quả rõ ràng, người lao động không còn ngại học, mà xem đó là cơ hội phát triển bản thân,” chị Nhung cho biết.

Chính sách đào tạo linh hoạt và thực chất

Để hỗ trợ doanh nghiệp, thời gian qua, TP. Hồ Chí Minh cũng đã có nhiều chủ trương nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là lao động trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhóm chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số công nhân thành phố. Một trong những nội dung chính được coi trọng là nâng cao các kỹ năng công nghệ cho công nhân, người lao động.

Theo ông Nguyễn Chí Thành, Phó Trưởng phòng Giáo dục Thường xuyên – Nghề nghiệp và Đại học (Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh), thành phố đang tập trung phát triển hệ thống dữ liệu cung – cầu đào tạo nghề, tăng cường kết nối giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trung tâm dịch vụ việc làm, doanh nghiệp và các đơn vị xuất khẩu lao động. Bên cạnh đó, các mô hình đào tạo tại nơi làm việc được khuyến khích mở rộng như: chú trọng đào tạo bổ sung và đào tạo thường xuyên cho lao động di cư; đẩy mạnh liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp. Một số hướng mới cũng được triển khai, như công nhận kỹ năng và kinh nghiệm tích lũy thực tế, cập nhật kiến thức về công nghệ cao, vi mạch bán dẫn, “xanh hóa” sản xuất và bảo vệ môi trường. Đây là những kỹ năng đang trở thành “chuẩn mới” của lực lượng lao động trong tương lai.

Ngoài ra, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội cũng phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh, Ban Quản lý các Khu chế xuất – Công nghiệp tổ chức khảo sát nhu cầu học nghề tại các doanh nghiệp. Tuy nhiên, nhiều khóa chưa thể mở do doanh nghiệp khó bố trí thời gian học cho công nhân trong giai đoạn phục hồi sau dịch COVID-19. Ngoài ra, mức hỗ trợ học phí tối đa 2 triệu đồng/người/khóa còn thấp so với chi phí thực tế khiến người lao động khó tham gia.

Hiện thành phố tiếp tục khảo sát tại 168 phường, xã, đặc khu về nhu cầu đào tạo, qua đó đã có 144 doanh nghiệp đăng ký tham gia và 131 trường hợp đăng ký nhu cầu đào tạo. Đồng thời, Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố đang xây dựng Cổng thông tin “Trung tâm học tập cộng đồng số” giúp người lao động tìm kiếm khóa học phù hợp. “Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề đã được tuyên truyền rộng rãi, nhưng để thu hút mạnh hơn, cần tăng mức hỗ trợ, đa dạng hình thức đào tạo, linh hoạt thời gian học và khuyến khích doanh nghiệp chủ động tham gia. Có như vậy, chương trình đào tạo mới thật sự đi vào cuộc sống,” ông Nguyễn Chí Thành nhấn mạnh. Tự động hóa và chuyển đổi số không chỉ thay đổi dây chuyền sản xuất, mà đang tái định hình toàn bộ mô hình lao động và việc làm. Với hơn 3 triệu công nhân, TP. Hồ Chí Minh cần xác định đào tạo kỹ năng số là nhiệm vụ chiến lược, liên tục và mang tính hệ thống.

Từ thực tế của doanh nghiệp, ông Võ Văn Vương Hoài Linh đề xuất các cơ quan quản lý tổ chức các lớp đào tạo chuyển đổi số cho đội ngũ đào tạo nội bộ tại doanh nghiệp, giúp họ trở thành lực lượng “chuyển giao công nghệ” thực tế, gần gũi và hiệu quả hơn.

Theo các doanh nghiệp, việc đào đạo, bồi dưỡng các kỹ năng số cho công nhân, người lao động hiện nay không chỉ là đào tạo kỹ thuật, mà còn là xây dựng “văn hóa học tập số” trong công nhân, khuyến khích người lao động học mọi lúc, mọi nơi. Doanh nghiệp cũng cần xem đào tạo là đầu tư sinh lời dài hạn, bởi khi công nhân làm chủ công nghệ, năng suất và chất lượng sản phẩm sẽ tăng, giúp doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. “Đào tạo kỹ năng số không chỉ là chính sách an sinh, mà là đầu tư cho năng suất, năng lực cạnh tranh và tương lai của thành phố,” bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TP. Hồ Chí Minh nhận định.

Khi người công nhân không còn chỉ “đứng máy”, mà có thể “điều khiển máy” bằng kỹ năng số và tư duy sáng tạo, TP. Hồ Chí Minh sẽ thật sự trở thành trung tâm sản xuất thông minh và nguồn nhân lực chất lượng cao của cả nước.