Đổi mới tư duy phát triển khu vực kinh tế hợp tác

Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh Hợp tác xã Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031 là sự kiện quan trọng trong việc định hướng phát triển khu vực kinh tế tập thể, đặt mục tiêu đến năm 2031 cả nước có 45.000 hợp tác xã, 8 triệu thành viên và đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh... Tham dự Đại hội có hơn 600 đại biểu; trong đó, có 415 đại biểu chính thức, cùng đại diện lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các bộ, ban, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế và cơ quan báo chí.

Đại hội lần thứ VII mang chủ đề: “Khơi dậy sức mạnh hợp tác - Kiến tạo động lực phát triển – Cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới, phồn vinh và hạnh phúc”. Với tinh thần đoàn kết, dân chủ, đổi mới, hợp tác và phát triển, Đại hội xác định phương châm hành động cho nhiệm kỳ mới là: “Đổi mới tư duy - Nâng cao giá trị - Tăng cường liên kết - Phát triển bền vững”.

Tại Hội nghị thông tin chính thức về Đại hội đại biểu toàn quốc Liên minh Hợp tác xã Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031, bà Cao Xuân Thu Vân cho biết, Đại hội VII có nhiệm vụ đánh giá toàn diện việc thực hiện Nghị quyết Đại hội VI nhiệm kỳ 2020-2025 và Điều lệ Liên minh Hợp tác xã Việt Nam; kiểm điểm hoạt động của Ban Chấp hành khóa VI; xác định mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp cho giai đoạn 2026-2031; đồng thời, thông qua Điều lệ sửa đổi và bầu Ban Chấp hành Liên minh Hợp tác xã Việt Nam khóa VII.

Nhìn lại nhiệm kỳ 2020-2025, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cho biết đã đạt nhiều kết quả tích cực của khu vực kinh tế tập thể. Đến năm 2025, cả nước có 35.041 hợp tác xã,, tăng 34,2% so với năm 2020; 164 liên hiệp hợp tác xã, tăng 62%; khoảng 7,1 triệu thành viên và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 2 triệu lao động. Tổng tài sản của khu vực hợp tác xã, đạt khoảng 538.900 tỷ đồng. Doanh thu bình quân đạt 4,562 tỷ đồng/hợp tác xã,/năm, lợi nhuận bình quân đạt 421 triệu đồng/hợp tác xã,/năm. Tỷ lệ hợp tác xã hoạt động khá, tốt đạt 78,1%.

Đáng chú ý, nhiều hợp tác xã đã chủ động đổi mới phương thức quản trị, mở rộng dịch vụ phục vụ thành viên, tăng cường liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Thông qua việc cung ứng vật tư đầu vào và tổ chức tiêu thụ sản phẩm tập trung, các hợp tác xã giúp hộ thành viên giảm chi phí sản xuất từ 8-21%, đồng thời tăng giá bán sản phẩm từ 10-12% so với phương thức sản xuất riêng lẻ.

Khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã, hiện đóng góp trực tiếp khoảng 4,8% GDP và gián tiếp thông qua kinh tế hộ thành viên khoảng 30% GDP, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt ở khu vực nông nghiệp và nông thôn.

Bên cạnh những kết quả đạt được, bà Cao Xuân Thu Vân cho rằng, khu vực kinh tế hợp tác vẫn còn khoảng cách nhất định so với yêu cầu phát triển thực tiễn và các chuẩn mực quốc tế. Năng lực quản trị của nhiều hợp tác xã còn hạn chế; khả năng tiếp cận nguồn lực, khoa học công nghệ và thị trường chưa đồng đều. Vì vậy, nhiệm kỳ tới cần tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về đất đai, tín dụng, thị trường, nguồn nhân lực và khoa học công nghệ nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức kinh tế tập thể phát triển bền vững.

Một yêu cầu quan trọng khác được đặt ra là làm rõ hơn hai chức năng cốt lõi của hệ thống Liên minh Hợp tác xã Việt Nam gồm đại diện và hỗ trợ; trong đó, chức năng đại diện phải thực sự trở thành tiếng nói bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hợp tác xã, và thành viên; còn chức năng hỗ trợ phải giúp hợp tác xã, hiểu đúng, làm đúng và tiếp cận hiệu quả các chính sách của Nhà nước.

Thông tin về định hướng phát triển giai đoạn 2026-2031, ông Đinh Hồng Thái, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, cho biết toàn hệ thống sẽ phát triển theo hướng nhanh, hiệu quả và bền vững, lấy thành viên làm trung tâm và lấy hiệu quả hoạt động làm thước đo.

Theo đó, tỷ lệ hợp tác xã, hoạt động khá, tốt phấn đấu đạt từ 60% trở lên; ít nhất 25% cán bộ quản lý hợp tác xã, có trình độ cao đẳng, đại học; khoảng 80% giám đốc hợp tác xã, được đào tạo nghề giám đốc. Tỷ lệ nữ giám đốc hợp tác xã, và liên hiệp hợp tác xã, đạt tối thiểu 30%, góp phần nâng cao vai trò của phụ nữ trong quản trị và điều hành các mô hình kinh tế tập thể.

Mục tiêu đến năm 2031, cả nước có khoảng 140.000 tổ hợp tác với 2 triệu thành viên; 45.000 hợp tác xã  với 8 triệu thành viên; 340 liên hiệp hợp tác xã, với khoảng 1.700 hợp tác xã, thành viên. Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng về số lượng, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng hoạt động của khu vực kinh tế tập thể".

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, mục tiêu đến năm 2030 sẽ có trên 5.000 hợp tác xã và 500 tổ hợp tác ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản. Khoảng 50% hợp tác xã nông nghiệp thiết lập được mối liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia thị trường.

Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cũng đặt mục tiêu lựa chọn tối thiểu 200 hợp tác xã, và liên hiệp hợp tác xã,X hoạt động hiệu quả để xây dựng mô hình điểm, hoàn thiện và nhân rộng trên phạm vi cả nước; đồng thời xử lý dứt điểm tình trạng hợp tác xã, ngừng hoạt động hoặc chờ giải thể kéo dài.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra, Đại hội VII xác định triển khai 11 chương trình trọng tâm, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như hoàn thiện thể chế; nâng cao năng lực đại diện và hỗ trợ hợp tác xã; phát triển nguồn nhân lực; chuyển giao khoa học công nghệ; thúc đẩy đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; phát triển thị trường; tăng cường liên kết chuỗi giá trị và hội nhập quốc tế.

Cùng với đó, Đại hội xác định 3 khâu đột phá chiến lược, gồm: huy động, kết nối và phát huy sức mạnh tổng hợp các nguồn lực cho phát triển kinh tế tập thể; xây dựng hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ đồng bộ, hiện đại; nâng tầm vị thế và chủ động hội nhập quốc tế nhằm hình thành các hợp tác xã chủ lực, quy mô lớn, có thương hiệu mạnh và khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.