Xây dựng các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia

Tiếp tục chương trình Kỳ họp, sáng 24/8, Quốc hội đã biểu quyết thông qua các luật gồm: Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.

Phòng ngừa tranh chấp, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật

Với 471/472 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). Luật gồm 5 chương, 35 Điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Luật quy định nguyên tắc, chính sách của Nhà nước về hòa giải ở cơ sở; hòa giải viên, tổ hòa giải, người được mời tham gia hòa giải, các bên trong hòa giải ở cơ sở; hoạt động hòa giải ở cơ sở; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong hòa giải ở cơ sở. Luật này không áp dụng đối với hoạt động hòa giải của tòa án, trọng tài, hòa giải thương mại, hòa giải lao động, hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu (gọi chung là cấp xã) và hoạt động hòa giải được luật khác quy định.

Trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật trước khi Quốc hội tiến hành biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã tổ chức chỉ đạo, chỉnh lý toàn diện dự thảo Luật, bảo đảm phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, tính hợp hiến, thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; đồng thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển các thiết chế giải quyết tranh chấp ngoài Tòa án, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số.

Dự thảo Luật cũng tập trung khắc phục những vướng mắc của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, hoàn thiện cơ sở pháp lý nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải, quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở, góp phần phòng ngừa tranh chấp, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, tăng cường đồng thuận trong cộng đồng dân cư và góp phần xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Về tiêu chuẩn của hòa giải viên (Điều 8), dự thảo Luật lược bỏ từ “thường xuyên” trong cụm từ “cư trú thường xuyên tại cơ sở” nhằm mở rộng phạm vi người được lựa chọn vào danh sách bầu hòa giải viên và bảo đảm thống nhất với Luật Cư trú; đồng thời, bổ sung tiêu chuẩn “có năng lực hành vi dân sự đầy đủ”; bổ sung tại khoản 5 Điều 8 quy định về các trường hợp không đủ tiêu chuẩn làm hòa giải viên, bao gồm người đang trong thời hạn thi hành quyết định xử lý kỷ luật, trong thời gian bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, người đang chấp hành án hình sự hoặc chưa được xóa án tích để bảo đảm chặt chẽ.

Về nghĩa vụ của hòa giải viên, Tổ trưởng tổ hòa giải, dự thảo Luật bổ sung nghĩa vụ của hòa giải viên về phối hợp thực hiện các biện pháp phòng ngừa trong trường hợp nhận thấy mâu thuẫn, tranh chấp có thể dẫn đến hành vi bạo lực gây ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của các bên và của những người khác tham gia hòa giải tại khoản 4 Điều 13; nghĩa vụ của hòa giải viên trong việc đề xuất UBND cấp xã hỗ trợ bố trí người phiên dịch theo đề nghị của các bên tại khoản 6 Điều 13; bổ sung nghĩa vụ của Tổ trưởng tổ hòa giải trong việc thực hiện thủ tục đề nghị thanh toán thù lao theo vụ, việc hòa giải cho người được mời trực tiếp tham gia hòa giải tại khoản 7 Điều 18...

Xác định rõ chính sách phát triển hoạt động xuất bản

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản đã được Quốc hội thông qua với 472/475 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Luật này quy định về tổ chức và hoạt động xuất bản; quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia và có liên quan đến hoạt động xuất bản; quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản. Hoạt động xuất bản bao gồm các lĩnh vực xuất bản, in và phát hành xuất bản phẩm.

Đối với chính sách của Nhà nước về phát triển hoạt động xuất bản, Luật quy định: Miễn, giảm thuế, tiền thuê đất, thuê bất động sản là tài sản công đối với nhà xuất bản theo quy định của pháp luật; Xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm. Cùng với đó là đầu tư xây dựng, phát triển hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành phục vụ quản lý nhà nước, chuyển đổi số và phát triển thị trường xuất bản; đầu tư phát triển xuất bản và phát hành xuất bản phẩm điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động xuất bản theo quy định của pháp luật về đầu tư và pháp luật có liên quan; ưu tiên, bố trí quỹ đất cho hoạt động xuất bản...

Theo Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày, một số ý kiến đề nghị hoàn thiện chính sách tại Điều 7 theo hướng rõ đối tượng, nguồn lực và cơ chế thực hiện; ưu tiên phát triển văn hóa đọc, xuất bản phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và nhóm yếu thế; làm rõ chính sách đối với cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, tập đoàn xuất bản, truyền thông; đồng thời tăng cường chính sách phát triển nguồn nhân lực, tác giả, tác phẩm có giá trị, công nghiệp xuất bản, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và ưu đãi về thuế, đất đai.

Chính phủ đã tiếp thu, chỉnh lý Điều 7 dự thảo Luật theo hướng xác định rõ các chính sách phát triển hoạt động xuất bản. Theo đó, quy định chính sách xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm; đầu tư hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành, phát triển xuất bản, phát hành xuất bản phẩm điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; đặt hàng, giao nhiệm vụ, đấu thầu đối với xuất bản phẩm phục vụ các nhiệm vụ, đối tượng và địa bàn ưu tiên; ưu đãi đối với hoạt động in, phát hành; hỗ trợ bản quyền, dịch thuật, quảng bá; phát triển nguồn nhân lực, văn hóa đọc và thu hút nguồn lực xã hội.

Các quy định này là chính sách phát triển; việc xây dựng và phát triển các cơ quan xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông đa nền tảng, đa sản phẩm sẽ được triển khai thông qua các đề án, phù hợp với chiến lược phát triển và được cấp có thẩm quyển phê duyệt; đồng thời áp dụng theo loại hình tổ chức của nhà xuất bản tại Điều 12, gồm đơn vị sự nghiệp công lập hoặc doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc

Trong phiên họp sáng 24/8, với 467/470 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Theo Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật, Chính phủ đã rà soát, chỉnh lý Điều 11 về yêu cầu đối với kiến trúc đô thị, kiến trúc nông thôn và Điều 12 về thiết kế kiến trúc theo hướng quy định kiến trúc tại đô thị, nông thôn phải kế thừa, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, đồng thời phát triển phong cách kiến trúc hiện đại, tiên tiến, hài hòa với không gian kiến trúc, cảnh quan của khu vực xây dựng công trình.

Đối với các ý kiến đề nghị bổ sung quy định về kiến trúc xanh, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, vật liệu thân thiện môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, pháp luật về kiến trúc đã quy định tại Điều 6 về chính sách của Nhà nước trong hoạt động kiến trúc, bao gồm xây dựng định hướng phát triển kiến trúc Việt Nam; xây dựng cơ sở dữ liệu, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về kiến trúc và mẫu thiết kế kiến trúc đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, thân thiện với môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và phòng, chống thiên tai.

Về các ý kiến đề nghị quy định cụ thể đối với quản lý hình thái kiến trúc, kiến trúc khu vực ven sông, ven biển, hải đảo; bảo tồn công trình có giá trị; bảo đảm khả năng tiếp cận đối với người khuyết tật, người cao tuổi và các nhóm yếu thế; xác định trách nhiệm của các chủ thể trong bảo vệ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, Chính phủ nhận thấy đây là những nội dung thuộc yêu cầu quản lý kiến trúc đối với từng khu vực, từng loại công trình hoặc thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành có liên quan. Vì vậy, dự thảo Luật quy định theo nguyên tắc, đồng thời giao cụ thể hóa trong quy chế quản lý kiến trúc, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với điều kiện của từng địa phương, từng loại công trình.

Việc xây dựng tiêu chí nhận diện bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc cần được nghiên cứu trên cơ sở khoa học, phù hợp với đặc điểm của từng vùng, miền, địa phương và yêu cầu phát triển trong từng giai đoạn; do đó, không quy định cứng trong Luật mà sẽ được nghiên cứu, cụ thể hóa trong Định hướng phát triển kiến trúc Việt Nam, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và các văn bản hướng dẫn có liên quan.

Luật sửa đổi 4 luật trong lĩnh vực khoa học công nghệ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027

Cũng tại phiên họp sáng 24/8, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ đã được Quốc hội thông qua với 477/477 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật nêu rõ, về cắt giảm thủ tục hành chính, ngành, nghề kinh doanh có điều kiện: Dự thảo Luật đã được rà soát, chỉnh lý để cắt giảm thủ tục hành chính, ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tạo thuận lợi cho tổ chức, doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Đối với Luật Tần số vô tuyến điện, việc phân định lại thẩm quyền quản lý hoạt động đào tạo, cấp chứng chỉ cho người khai thác thiết bị vô tuyến điện thuộc nghiệp vụ di động hàng hải từ Bộ Khoa học và Công nghệ sang Bộ Xây dựng đã tạo cơ sở để bãi bỏ ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện “Đào tạo, cấp chứng chỉ vô tuyến điện viên” tại Luật Đầu tư.

Đối với Luật Viễn thông, việc cắt giảm điều kiện hoạt động đối với tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ đăng ký, duy trì tên miền được thực hiện đồng thời với việc thiết lập cơ chế quản lý theo hướng hậu kiểm nhằm bảo đảm việc cắt giảm điều kiện kinh doanh không tạo khoảng trống trong công tác quản lý nhà nước. Theo đó, công tác quản lý được thực hiện trên cơ sở ứng dụng công nghệ, dữ liệu số kết hợp cơ chế báo cáo, giám sát, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Đối với Luật Giao dịch điện tử, việc cắt giảm thủ tục hành chính gia hạn giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy, thay đổi nội dung giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, giảm chi phí tuân thủ khi bãi bỏ các thủ tục hành chính không còn cần thiết. Việc cắt giảm các thủ tục này được triển khai trên cơ sở sử dụng tối đa dữ liệu có sẵn trong cơ sở dữ liệu dùng chung, kết nối liên thông.

Về yêu cầu ban hành kịp thời, đồng bộ văn bản quy định chi tiết, không phát sinh khoảng trống pháp lý, thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trái thẩm quyền, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, xác định cụ thể các nội dung cần quy định chi tiết để khẩn trương xây dựng, ban hành hoặc trình ban hành, bảo đảm có hiệu lực đồng thời với Luật, không làm gián đoạn việc thực hiện các quy định của Luật sau khi được thông qua.