Đối thoại về thí điểm Sàn giao dịch tài sản số

Ngày 25/3, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Bộ Tài chính) tổ chức đối thoại “Thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư”.

 

Sự kiện thu hút sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý đến từ B Tài chính, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; các doanh nghiệp tài sản mã hóa, công nghệ, ngân hàng, định chế tài chính và cộng đồng nhà đầu tư.

Phát biểu khai mạc, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam chia sẻ, đối thoại là diễn đàn mở để cơ quan quản lý ghi nhận các ý kiến thực tế, góp phần hoàn thiện các văn bản dưới luật, hướng dẫn thực thi Luật Công nghiệp Công nghệ số và Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa.

Đây cũng là một “sân chơi” để các sàn đã nộp đơn xin cấp phép tìm kiếm khách hàng và đối tác cung cấp dịch vụ, giải pháp. Các sàn giao dịch và những tổ chức lớn có tên tuổi trên thế giới đang rất mong chờ những quyết định, thông tin và bước đi cụ thể từ phía Việt Nam để có thể tham gia vào thị trường quy mô hơn 200 tỷ USD này.

Từ thực tế đấu tranh với các tội phạm liên quan đến tài sản mã hóa, Đại tá Hoàng Ngọc Bách, Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an cho biết sự thiếu hụt về quy định pháp lý khiến quá trình điều tra không chỉ gặp khó ở giai đoạn truy vết mà ngay cả khi đã tìm ra manh mối cũng rất khó xử lý do các dòng tiền đều chuyển qua các sàn nước ngoài.

Thị trường tài sản mã hóa minh bạch cần sự tham gia của tất cả các bên. Đại tá Hoàng Ngọc Bách khuyến nghị nhà đầu tư cần trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng. Các sàn giao dịch cần xây dựng quy trình vận hành minh bạch, kiểm soát chặt chẽ ngay từ danh tính người dùng, giám sát giao dịch bất thường và tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý với lực lượng thực thi. Cơ quan quản lý cần kiện toàn quy định pháp lý về quản lý giao dịch, chủ động phòng ngừa và xử lý các hành vi lợi dụng tài sản mã hóa để trục lợi.

Trong phần đối thoại công tư về thí điểm tài sản mã hóa, vấn đề giám sát sau cấp phép được đặt ra một cách trực diện. Ông Tô Trần Hòa, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, bên cạnh các điều kiện pháp định như vốn điều lệ hay cấu trúc cổ đông, Ban quản lý sẽ tập trung đánh giá năng lực vận hành thực tế của doanh nghiệp, bao gồm chất lượng hệ thống công nghệ, kinh nghiệm đội ngũ và mức độ minh bạch trong hoạt động.

Một trong những nguyên tắc quan trọng được các chuyên gia nhấn mạnh là việc tách biệt tài sản khách hàng khỏi tài sản của sàn. Đây được xem là nền tảng để bảo vệ nhà đầu tư trong mọi kịch bản, kể cả khi sàn ngừng hoạt động. Song song với đó, cơ quan quản lý cũng xây dựng các kịch bản ứng phó với rủi ro thị trường, bao gồm cơ chế cảnh báo sớm và cho phép nhà đầu tư chủ động xử lý tài sản trong những tình huống bất thường.

Ở góc độ kỹ thuật, ông Nguyễn Lê Thành, Nhà sáng lập Verichains đánh giá, yêu cầu an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 đối với sàn tài sản mã hóa cao hơn so với thông thường (sàn chứng khoán hiện đang yêu cầu cấp độ 3) là cần thiết. An toàn hệ thống không chỉ dừng ở việc đạt chứng nhận, mà là một quá trình vận hành liên tục, đòi hỏi khả năng giám sát theo thời gian thực, kiểm thử định kỳ và phản ứng nhanh với sự cố.

Rủi ro lớn nhất không đến từ các cuộc tấn công bên ngoài, mà nằm ở chính hệ thống nội bộ và các điểm kết nối giữa môi trường blockchain với hạ tầng vận hành của sàn. Đây là những khu vực nhạy cảm, nơi tài sản dịch chuyển và thường trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công tinh vi.

Một trong các ứng cử viên sàn thí điểm, bà Đoàn Mai Hạnh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Techcom (TCEX) nhận định, thách thức lớn nhất trong giai đoạn chuẩn bị không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở yếu tố con người. TCEX đang tích cực xây dựng hệ thống nhân sự lõi lên tới hơn 50 người, chủ động làm chủ công nghệ sàn sau nhiều năm nghiên cứu; hoàn thiện quy trình vận hành, kiểm thử nội bộ và sẵn sàng triển khai ngay khi khung pháp lý cho phép.

Thảo luận về chiến lược thu hút nhà đầu tư cho các sàn giao dịch ở giai đoạn khởi đầu, theo ông Lê Sỹ Nguyên, Giám đốc BitGet Việt Nam, những yếu tố giữ chân nhà đầu tư Việt Nam khi giao dịch trên sàn nội địa gồm tính thanh khoản, tối ưu trải nghiệm người dùng, đa dạng sản phẩm và đảm bảo an toàn. Hệ thống cần hoạt động ổn định ngay từ những ngày đầu vận hành. Một sự cố kỹ thuật nhỏ cũng có thể làm "xói mòn" niềm tin nhanh chóng khiến việc khôi phục uy tín mất nhiều thời gian hơn rất nhiều.

Trong khi đó, ông Hoàng Quảng Minh, chuyên gia Marketing Web3 cho rằng các sàn Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm của các đơn vị đi trước nhưng không cần phải trở thành phiên bản của các nền tảng toàn cầu. Các sàn nội địa cần định vị mình là lựa chọn phù hợp nhất với người dùng trong nước, tận dụng lợi thế am hiểu thị trường, khả năng kết nối với hệ thống ngân hàng và hành lang pháp lý tại Việt Nam./.