Đưa công nghệ số vào dạy học tại các trường học ở vùng khó

Vượt qua những khó khăn về cơ sở vật chất và áp lực từ mô hình quy mô lớn sau sáp nhập, đội ngũ cán bộ, giáo viên tại các trường học vùng khó khăn và các cơ sở giáo dục tỉnh Hà Tĩnh đang nỗ lực tự học, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) vào bài giảng cũng như công tác quản trị. Điều này giúp giải phóng áp lực thủ tục hành chính, tối ưu hóa hoạt động điều hành mà còn khơi gợi hứng thú, tư duy sáng tạo cho học sinh trong kỷ nguyên số.

* Chủ động tự học, đưa công nghệ vào từng giờ lên lớp ở vùng khó

Thực tế tại cho thấy, việc tiếp cận công nghệ không chỉ diễn ra với đội ngũ giáo viên trẻ mà còn là tinh thần quyết tâm của cả tập thể sư phạm. Tại các trường học vùng khó, các giáo viên đã chủ động tự học, ứng dụng công nghệ số vào bài giảng, đổi mới phương pháp để tạo hứng thú học tập cho học sinh.

Theo bà Trần Thị Ngọc Bích, Hiệu trưởng Trường Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Kỳ Tây (xã Kỳ Tây), thời gian đầu tiếp cận công cụ số, một số giáo viên còn bỡ ngỡ. Tuy nhiên, qua các đợt bồi dưỡng và chia sẻ kinh nghiệm, đội ngũ đã từng bước làm quen, khai thác công nghệ phục vụ giảng dạy. Nhà trường đã đưa việc tự tìm tòi, học hỏi và vận dụng kỹ năng số vào giảng dạy thành một trong những tiêu chí thi đua cuối năm để khuyến khích sự sáng tạo.

Không chỉ sử dụng máy tính, thiết bị trình chiếu, nhiều thầy cô còn chủ động tìm hiểu các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), phần mềm thiết kế như Canva, ChatGPT để hỗ trợ soạn giảng và tổ chức hoạt động học tập. Ở môn Ngữ văn, giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng AI trong quá trình học từ xây dựng dàn ý đến triển khai bài viết, kết hợp Canva để tạo video giới thiệu sách lịch sử theo chủ đề. Với môn Giáo dục công dân, những video ngắn, tình huống vui và các nền tảng trò chơi học tập được lồng ghép để khởi động tiết học, giúp học sinh hào hứng thảo luận các vấn đề thực tiễn.

Thầy Lê Văn Nam, giáo viên môn Lịch sử và Địa lí, Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Kỳ Văn (xã Kỳ Văn, Hà Tĩnh) cho biết: Với đặc thù môn Lịch sử và Địa lý, lược đồ, bản đồ, hình ảnh và video trực quan có vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh hình dung, tiếp cận kiến thức. Việc ứng dụng công nghệ tạo thêm điều kiện để giáo viên làm phong phú bài giảng, giúp các em dễ hiểu và chủ động hơn trong quá trình học tập.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Xuân Quý, Hiệu trưởng Trường Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Kỳ Văn, việc ứng dụng công nghệ số vẫn còn những khó khăn nhất định về điều kiện thiết bị, không phải học sinh nào cũng có máy tính phù hợp. Do đó, bên cạnh sự chủ động của giáo viên, việc đầu tư hạ tầng và bồi dưỡng năng lực số là yếu tố then chốt để thu hẹp khoảng cách giáo dục.

* Giải bài toán quản trị và đổi mới phương pháp tại các trường học quy mô lớn

Ở cấp học tiểu học, công cuộc chuyển đổi số cũng đang được triển khai đồng bộ, mang lại luồng gió mới cho các lớp học. Bước vào năm học mới, Trường Tiểu học Thạch Hà (xã Thạch Hà, Hà Tĩnh) có quy mô 2.652 học sinh, 79 lớp học và 136 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Trường gồm 4 phân hiệu và 1 điểm trường lẻ. Đứng trước quy mô lớn, thách thức đặt lên vai Ban Giám hiệu là rất lớn, tuy nhiên nhờ ứng dụng được chuyển đổi số vào công tác quản trị cũng như giảng dạy, áp lực đã được giảm đi đáng kể.

Chia sẻ về quá trình này, cô Lê Thị Phương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thạch Hà (xã Thạch Hà) nêu rõ: Chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là chìa khóa để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Nhà trường luôn tạo điều kiện tối đa, khuyến khích giáo viên mạnh dạn ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý lớp học, xây dựng kho học liệu số và đổi mới phương pháp giảng dạy để mỗi giờ lên lớp thực sự hấp dẫn với học sinh tiểu học.

Trực tiếp đứng lớp, cô Nguyễn Thị Thương, giáo viên lớp 4 tại Trường Tiểu học Thạch Hà chia sẻ: Việc ứng dụng các phần mềm thiết kế bài giảng sinh động, các trò chơi tương tác thông minh trên lớp đã giúp học sinh hào hứng hơn rất nhiều so với phương pháp truyền thống. Các em không chỉ tiếp thu kiến thức nhanh hơn mà còn rèn luyện được sự tập trung và tư duy nhạy bén ngay từ bậc học nền tảng này.

Tại Trường Trung học cơ sở Lộc Hà (xã Lộc Hà), bài toán quản trị từng là thách thức lớn khi sáp nhập ba trường để hình thành đơn vị mới với 64 lớp, 2.683 học sinh và 137 cán bộ, giáo viên chia đều cho 8 tổ chuyên môn tại 1 điểm trường chính và 2 phân hiệu. Để vận hành bộ máy cồng kềnh này, năm học 2026 - 2027, nhà trường đã đưa “Phần mềm tác nghiệp quản lý hồ sơ điện tử” tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào vận hành, giúp số hóa toàn bộ hệ thống từ hồ sơ học sinh, phân quyền quản trị, lịch công tác đến tài chính, kế toán.

Thầy Đặng Hữu Tường, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Lộc Hà cho biết: Đối với một ngôi trường quy mô lớn sau sáp nhập, việc ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào quản lý hồ sơ điện tử chính là 'chìa khóa' giúp Ban Giám hiệu bao quát toàn bộ công việc một cách đồng bộ, minh bạch. Phần mềm không chỉ giải phóng áp lực thủ tục hành chính, giảm tải sức lao động cho đội ngũ nhân viên mà còn giúp theo dõi sát sao, công tâm hoạt động chuyên môn của từng giáo viên qua kênh tương tác hai chiều liên tục.

Sự kết hợp nhịp nhàng giữa quản lý điều hành bằng phần mềm thông minh ở cấp quản lý và sự đổi mới phương pháp tận tâm từ đội ngũ giáo viên chính là nền tảng vững chắc để giáo dục vùng khó Hà Tĩnh vươn lên, bắt nhịp vững chắc cùng công cuộc chuyển đổi số quốc gia.