Đức chịu sức ép khi mức dự trữ khí đốt xuống thấp

Theo phóng viên TTXVN tại Berlin, mức dự trữ khí đốt tại Đức đang thấp bất thường so với cùng kỳ nhiều năm, làm gia tăng sức ép đối với Bộ trưởng Kinh tế Đức Katherina Reiche trong bối cảnh giới chuyên gia và một số chính trị gia cảnh báo không thể chỉ dựa vào cơ chế thị trường để bảo đảm an ninh năng lượng cho mùa Đông tới.

Các kho khí đốt tại Đức hiện chỉ được lấp đầy khoảng 50%, trong khi theo quy định pháp luật, đến ngày 1/11 các kho về nguyên tắc phải đạt mức 80%. Do một số kho được áp dụng ngoại lệ, mục tiêu tính toán thực tế là 71%. Tuy nhiên, Hiệp hội FNB Gas, tổ chức đại diện các nhà vận hành đường ống truyền tải khí đốt, cho rằng mức này hầu như không còn có thể đạt được.

Tình trạng bơm khí vào kho diễn ra chậm trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa do xung đột tại Trung Đông, làm gián đoạn vận chuyển dầu và khí đốt, đồng thời đẩy giá năng lượng lên cao. Thông thường, các nhà giao dịch mua khí đốt vào mùa Hè với giá thấp, bơm vào kho và bán ra trong mùa Đông. Tuy nhiên, khi giá khí đốt mùa Hè tăng cao hơn kỳ vọng mùa Đông, động lực thương mại để tích trữ suy giảm mạnh.

Cho đến nay, Bộ trưởng Reiche chủ yếu tin vào khả năng tự điều chỉnh của thị trường. Tuy nhiên, Bộ Kinh tế Đức ngày 20/8 phát tín hiệu mềm hơn khi cho biết đang chuẩn bị các phương án hành động cần thiết để có thể triển khai nhanh và có mục tiêu nếu tình hình xấu đi. Bộ cũng cho biết sẽ liên tục đánh giá mức dự trữ, nhập khẩu, khả năng cung ứng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), hạ tầng, nhu cầu và tình hình tại các nước láng giềng châu Âu.

Dù vậy, bộ chưa công bố kế hoạch cụ thể nào về khả năng can thiệp thị trường. Theo Bộ Kinh tế, nguồn cung khí đốt tại Đức hiện vẫn ổn định và không dự kiến xảy ra tình trạng thiếu khí. Đức hiện có nhiều nguồn cung và tuyến nhập khẩu khác nhau, gồm khí đốt qua đường ống, đặc biệt từ Na Uy, qua các cảng LNG và qua các nước láng giềng châu Âu. Bộ cũng nhấn mạnh chuẩn bị cho mùa Đông về cơ bản là trách nhiệm của doanh nghiệp và nhà giao dịch.

Lập trường này vấp phải chỉ trích từ phe đối lập. Ông Michael Kellner, người phát ngôn chính sách năng lượng của nhóm nghị sĩ đảng Xanh tại Quốc hội Liên bang Đức, cho rằng Bộ trưởng Reiche không thể để mặc tình hình diễn biến. Theo ông, thị trường đã bị xáo trộn kể từ khi eo biển Hormuz bị phong tỏa và các cơ chế thị trường hiện không còn vận hành bình thường.

Ông cảnh báo nếu không có biện pháp kịp thời, Đức có thể phải mua khí đốt với giá rất cao trong các giai đoạn khan hiếm vào mùa Đông để tránh thiếu hụt.

Một điểm gây tranh cãi là việc khoảng 74% công suất kho khí đốt đã được đặt chỗ. Bộ Kinh tế coi đây là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp đã có chuẩn bị. Tuy nhiên, ông Kellner cho rằng đặt chỗ công suất chỉ đồng nghĩa doanh nghiệp trả “phí đỗ” cho nhà vận hành kho, chứ không tạo nghĩa vụ thực tế phải bơm khí vào kho.

Vì vậy, công suất đã đặt không phải chỉ báo đủ tin cậy về mức sẵn sàng nguồn cung. FNB Gas đề xuất nhà lập pháp buộc các nhà giao dịch phải bảo đảm lượng khí đủ thông qua kho dự trữ cho đến hết mùa Đông.

Ông Tobias Paulun, Tổng Giám đốc Sàn giao dịch năng lượng châu Âu (EEX), cũng cho rằng nếu không có biện pháp bổ sung, các kho khí đốt sẽ khó được lấp đầy đủ. Theo ông, khi khí đốt mùa Hè đắt hơn mùa Đông vì rủi ro địa chính trị, việc bơm đầy kho dựa trên động lực thị trường không thể vận hành. Xã hội và chính trị phải quyết định sẵn sàng trả mức phí rủi ro nào để bảo đảm dự trữ khí đốt đáng tin cậy.

Một số chuyên gia lại cảnh báo không nên can thiệp quá sớm. Ông David Bothe thuộc công ty tư vấn Frontier Economics cho rằng hiện chưa cần nhà nước hành động. Theo ông, các doanh nghiệp lo ngại thiếu khí mùa Đông có thể mua thêm khí đốt trên thị trường kỳ hạn ngay từ bây giờ, thậm chí với giá thấp hơn thị trường giao ngay. Ông cho rằng một nhà cung cấp khí đốt được quản trị hợp lý phải tự phòng ngừa nghĩa vụ cung ứng của mình.

Quan điểm này cũng được bà Kerstin Andreae, Tổng Giám đốc Hiệp hội Liên bang ngành năng lượng và nước Đức (BDEW), chia sẻ. Bà khẳng định các nhà giao dịch và nhà cung cấp khí đốt đang thực hiện nghĩa vụ cung ứng theo hợp đồng, phối hợp với nhà vận hành kho và lưới để bảo đảm nguồn cung an toàn. Tuy nhiên, bà cũng cảnh báo các doanh nghiệp công nghiệp tiêu thụ nhiều khí đốt nếu chưa bảo đảm nhu cầu mùa Đông mà tiếp tục phụ thuộc vào thị trường giao ngay sẽ đối mặt rủi ro giá và khối lượng cao hơn.

Diễn biến hiện nay cho thấy Đức đang đứng trước thế cân bằng khó giữa an ninh năng lượng và niềm tin vào cơ chế thị trường. Nếu nhà nước can thiệp quá mạnh, chi phí ngân sách và rủi ro làm méo mó giá có thể tăng, như bài học năm 2022.

Nếu không hành động kịp thời, mức dự trữ thấp có thể khiến nền kinh tế dễ tổn thương trong một mùa Đông lạnh hoặc khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục gây gián đoạn nguồn cung. Đây sẽ là phép thử lớn đối với chính sách năng lượng của chính phủ Đức trong giai đoạn bất ổn địa chính trị kéo dài.