Đức: Vẫn tồn tại khoảng cách kinh tế giữa miền Đông và miền Tây

Theo tính toán mới của Viện Kinh tế Đức (IW), năm bang ở miền Đông không tính Berlin chỉ đạt gần 79% mức kinh tế của miền Tây trong năm 2025, tăng rất nhẹ so với hơn 78% năm 2024.

So với thời điểm ngay sau khi tái thống nhất, Đông Đức đã có bước tiến lớn. Năm 1991, sức mạnh kinh tế của khu vực này mới tương đương khoảng 51% miền Tây. Tuy nhiên, kể từ năm 2020, tỷ lệ hội tụ hai miền gần như không thay đổi, dao động trong khoảng 78-79% và đến nay vẫn chưa vượt ngưỡng 80%.

Cảng Hamburg, cảng lớn nhất của Đức. Ảnh: TTXVN phát

IW đánh giá mức độ hội tụ Đông - Tây thông qua “Chỉ số Thống nhất”, trong đó không chỉ tính sản lượng kinh tế bình quân đầu người mà còn xem xét năng suất lao động, quy mô vốn tích lũy, nhân lực nghiên cứu và phát triển, tỷ lệ tham gia thị trường lao động, tỷ lệ thất nghiệp và tỷ lệ tự kinh doanh.

Điểm yếu lớn nhất của miền Đông hiện nằm ở năng lực nghiên cứu trong khu vực doanh nghiệp. Theo IW, số nhân lực nghiên cứu và phát triển tại miền Đông chỉ đạt hơn 46% mức của miền Tây.

Các trường đại học và viện nghiên cứu công lập tại miền Đông được đánh giá tương đối tốt, nhưng khu vực doanh nghiệp lại thiếu lực lượng nghiên cứu mạnh do có ít tập đoàn lớn đặt trụ sở hoặc trung tâm nghiên cứu tại đây.

Khoảng cách về đầu tư cũng hầu như không được thu hẹp trong thời gian dài. Xét tổng giá trị máy móc, nhà máy, đường sá và công trình xây dựng tính trên đầu người, tức quy mô vốn tích lũy, miền Đông năm 2010 đạt gần 77% miền Tây và đến năm 2025 mới tăng lên hơn 79%.

Tỷ lệ tham gia thị trường lao động thậm chí có dấu hiệu xấu đi tương đối. Năm 2010, nếu tính trên tổng dân số, miền Đông đạt gần 89% mức của miền Tây; đến năm 2025 chỉ còn hơn 85%.

IW cho rằng già hóa và suy giảm dân số sẽ tiếp tục là một trong những trở ngại lớn nhất đối với quá trình bắt kịp kinh tế của các bang miền Đông. Theo kịch bản không có nhập cư, dân số khu vực này có thể giảm hơn 20% vào năm 2045, mạnh hơn đáng kể so với miền Tây. Điều đó khiến Đông Đức ngày càng phụ thuộc vào lao động có tay nghề từ nước ngoài để duy trì thị trường lao động và năng lực sản xuất. Các chuyên gia IW cảnh báo những tranh luận chính trị làm suy giảm mức độ cởi mở đối với nhập cư có thể gây bất lợi cho triển vọng kinh tế của khu vực.

Các số liệu mới cho thấy thách thức kinh tế giữa hai miền hiện không còn chủ yếu là khắc phục hậu quả của quá trình chuyển đổi sau tái thống nhất, mà ngày càng tập trung vào những vấn đề mang tính cơ cấu như thiếu doanh nghiệp lớn, đầu tư yếu, năng lực nghiên cứu trong khu vực tư nhân hạn chế, già hóa dân số và thiếu lao động có tay nghề.