Giá dầu có hạ nhiệt sau chuyến thăm Saudi Arabia của Tổng thống Mỹ?

Các cựu Tổng thống Mỹ Richard Nixon, George Bush, Barack Obama và Donald Trump, đều đã từng kêu gọi quốc gia Vùng Vịnh này điều chỉnh hoạt động sản xuất dầu mỏ. 

Trong bối cảnh quan hệ chính trị song phương giữa Mỹ và Saudi Arabia trở nên không mấy tốt đẹp thời gian gần đây, giới quan sát từng dự đoán Tổng thống Joe Biden sẽ không có động thái tương tự như các cựu tổng thống Mỹ, song việc giá xăng trung bình của Mỹ tăng mạnh thời gian gần đây đã khiến kịch bản đó khó có thể tránh khỏi.

Cuộc họp đầu tháng Sáu của Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các nhà sản xuất dầu liên minh (nhóm OPEC+) đã ra quyết định đẩy nhanh kế hoạch tăng sản lượng.

Thay vì duy trì mức tăng 432.000 thùng/ngày kéo dài trong ba tháng, mục tiêu mới sẽ là tăng 648.000 thùng/ngày trong tháng 7 và tháng 8/2022.

Liệu đây có phải là sự nhượng bộ của OPEC+ trước những đòi hỏi của thị trường năng lượng và sức ép từ Mỹ, hay động thái này sẽ có tác động thực tế như thế nào tới giá dầu mỏ?

Theo tuần báo Arab, OPEC+ hiện phải đối mặt với ba vấn đề còn tồn đọng. Đầu tiên là sự bất lực của hầu hết các thành viên, đặc biệt là Nigeria và Angola, trong vấn đề gia tăng hạn ngạch sản lượng.

Để đối phó với chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine, Liên minh châu Âu (EU) đã cam kết cấm nhập khẩu gần như tất cả dầu mỏ của Nga vào cuối năm nay, đồng thời áp đặt trừng phạt hoạt động vận chuyển và bảo hiểm hàng hóa dầu mỏ của Moskva. Điều này cản trở năng lực của Nga trong việc tái định hướng doanh số bán hàng sang châu Á.

Trước cuộc họp của OPEC+, có dư luận cho rằng Nga sẽ không còn tuân thủ mức hạn ngạch của mình, mở đường cho Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) tạo dựng một số khác biệt trên thị trường.

Tuy nhiên, điều này đã không xảy ra, cho dù cả Saudi Arabia và UAE đều là những nhà sản xuất có mức công suất dự phòng đáng kể, với tổng cộng khoảng 3 triệu thùng/ngày.

Trong khi đó, Libya được miễn trừ khỏi các mục tiêu hạn ngạch, song thế bế tắc chính trị ở nước này đã khiến sản lượng sụt giảm khoảng 1 triệu thùng/ngày và ảnh hưởng tới xuất khẩu “vàng đen” của nước này.

Trong khi đó, các vòng đàm phán hồi sinh thỏa thuận hạt nhân Iran chưa có tiến triển, khiến kế hoạch đưa 1-1,5 triệu thùng dầu/ngày của Tehran ra thị trường chưa thể triển khai.

Thứ hai là hiện trạng của các thỏa thuận trong nội bộ OPEC+. Thỏa thuận cắt giảm sản lượng năm 2020 vẫn còn kéo dài đến tháng 12 năm nay. Vì vậy, câu hỏi đặt ra là liệu các mức tăng tiếp theo của OPEC+ có được áp dụng kể từ tháng 9/2022 hay không.

Chỉ có Saudi Arabia, UAE và ở một mức độ nào đó là Iraq được hưởng lợi nhiều từ các mục tiêu sản lượng cao hơn.

Tuy nhiên, ba nước này vẫn nhận thấy cần kiềm chế sản lượng cho đến khi tác động đầy đủ của các lệnh trừng phạt mà Phương Tây nhằm vào Nga thể hiện rõ ràng hơn, hay các yếu tố có thể bù đắp cho nguy cơ sụt giảm sản lượng dầu mỏ từ Tripoli, Tehran hoặc những nơi khác.

Liên minh dầu mỏ OPEC+ sẽ phải thận trọng trước những rủi ro về việc các biện pháp kiểm soát dịch COVID-19 được áp dụng chặt chẽ hơn ở Trung Quốc, nhu cầu suy giảm khi giá “vàng đen” tăng quá cao và suy thoái kinh tế có thể xảy ra trên diện rộng.

Một số quốc gia như Sri Lanka, Pakistan và Liban, đã phải vật lộn với cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng do giá nhiên liệu cao.

Vì vậy, sẽ rất rủi ro nếu phá vỡ khuôn khổ, nhất là khi kế hoạch cắt giảm sản lượng có thể sẽ phải sớm áp dụng trở lại.

Chính quyền Saudi Arabia đánh giá cao mối quan hệ song phương với Nga, vốn mang lại nhiều lợi ích chiến lược và chính trị, song quan trọng nhất là khả năng phối hợp điều tiết thị trường dầu mỏ thay vì phải cạnh tranh với một đối thủ lớn.

Thứ ba là vấn đề các nhà máy lọc dầu. Dầu thô Brent được giao dịch ở mức 120 USD/thùng, con số tương đối cao song vẫn chưa bằng so với tiêu chuẩn lịch sử. Tuy nhiên, kể từ khi nhiều nhà máy lọc dầu phải đóng cửa vì đại dịch COVID-19, công suất dầu mỏ phải chịu nhiều sức ép nghiêm trọng.

Chỉ đến cuối năm nay, công suất gia tăng ở Trung Đông và Nigeria mới có thể giúp xoa dịu tình hình. Cho đến lúc đó, OPEC có thể lập luận một cách hợp lý rằng có rất ít luận điểm để bơm thêm dầu thô vào thị trường.

Thật vậy, trong khi dự trữ dầu thô và đặc biệt là các sản phẩm tinh chế dầu mỏ ở các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) suy giảm, thì tồn kho dầu thô toàn cầu lại đang tăng lên.

Những yếu tố này đồng nghĩa với việc Saudi Arabia sẽ bị hạn chế trong khuôn khổ OPEC+. Cho đến nay, Saudi Arabia đã cố gắng đạt được một sự cân bằng thông minh: Thực hiện một số hành động để làm hài lòng Mỹ, đảm bảo rằng Tổng thống Biden sẽ đến thăm Saudi Arabia và thể hiện tầm quan trọng lâu dài của vương quốc vùng Vịnh này. Mặc dù vậy, Saudi Arabia vẫn luôn tìm cách để không làm “mất lòng” Nga.

Công ty dầu khí quốc doanh Aramco của Saudi Arabia đã tăng đáng kể giá bán dầu thô chính thức sang thị trường châu Á trong tháng Bảy tới, cao hơn dự kiến của khách hàng, trong khi giá bán sang thị trường châu Âu tăng ít hơn.

Điều này cho thấy Aramco chấp nhận mất một số thị phần vào tay Nga từ các nhà nhập khẩu chính là Trung Quốc và Ấn Độ. Trong khi đó, Aramco sẽ duy trì được thị phần ở các thị trường châu Á thận trọng hơn với dầu mỏ từ Nga, đặc biệt là Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Singapore.

Về phần mình, chuyến thăm Saudi Arabia sắp tới của Tổng thống Biden chính là một phần trong chuyến công du Trung Đông của nhà lãnh đạo Mỹ, bao gồm cả Israel và khu Bờ Tây bị chiếm đóng.

Tuy nhiên, sự thật phần nào được hé lộ rằng sự can thiệp của Saudi Arabia đối với thị trường dầu mỏ, dù ở mức hạn chế, vẫn sẽ là một trong những lựa chọn khả dĩ nhất để giúp giới lãnh đạo Mỹ có thể “hạ nhiệt” sức ép chính trị từ cuộc khủng hoảng giá xăng dầu./.