Giải pháp để chuyển đổi số trong giáo dục Trung học phổ thông hiệu quả

Trong 2 ngày (16-17/8), tại Cần Thơ, Trường Đại học FPT tổ chức Hội thảo “Giáo dục STEM/STEAM và Chuyển đổi số trong giáo dục Trung học phổ thông”, thu hút hơn hơn 200 cán bộ quản lý giáo dục trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long tham dự.

Đây là diễn đàn quan trọng để các nhà quản lý giáo dục trao đổi kinh nghiệm, tìm kiếm giải pháp và định hướng chiến lược cho công cuộc chuyển đổi số trong giáo dục trung học phổ thông thực sự hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục vùng.

Tại Hội thảo, các đại biểu và diễn giả nêu ra nhiều nhóm điểm nghẽn khiến chuyển đổi số vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn. Trong đó, yếu tố then chốt chính là tầm nhìn và sự ủng hộ quyết liệt của các cấp lãnh đạo.

Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phong, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học FPT, Giám đốc Phân hiệu Trường Đại học FPT tại thành phố Cần Thơ cho rằng, cần rất nhiều yếu tố để chuyển đổi số thành công, nhưng yếu tố quan trọng nhất đó là thay đổi về tư duy, đặc biệt là tư duy của lãnh đạo. Các hiệu trưởng, trưởng phòng giáo dục, ban giám đốc… cần nhận thức rõ tính tất yếu của chuyển đổi số như một "mệnh lệnh" của thời đại. Có như vậy, chúng ta mới chuyển tải được tinh thần ấy đến với đội ngũ giáo viên, học sinh thông qua những hành động cụ thể, mục tiêu cần đạt rõ ràng…

Để chuyển đổi số trong giáo dục trung học phổ thông được thúc đẩy nhanh, hiệu quả, bền vững, theo các chuyên gia, cần thực hiện song song hai nhóm giải pháp: Chuyển đổi số trong công tác quản lý, xây dựng và khai thác hệ thống dữ liệu dùng chung và thúc đẩy hợp tác đa bên để xây dựng môi trường học tập hiện đại, hình thành tư duy sáng tạo, phản biện cho học sinh.

Về chuyển đổi số trong công tác quản lý, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho rằng, sở giáo dục các tỉnh, thành phố trong khu vực cần tận dụng chính sách của nhà nước, sự hỗ trợ của địa phương cũng như các nguồn lực xã hội khác để tập trung hiện đại hóa công tác quản lý, xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung.

Minh họa cho nhóm nhiệm vụ này, ngành giáo dục Cần Thơ đang có những thành tựu bước đầu như: Vận hành tốt mô hình Trung tâm Điều hành giáo dục thông minh phục vụ công tác quản lý, điều ngành trong ngành giáo dục và đào tạo; kết nối dữ liệu ngành giáo dục và đào tạo về kho dữ liệu của thành phố. 100% cán bộ quản lý và giáo viên trong các cơ sở giáo dục phổ thông được cấp chữ ký số. Các công việc thống kê điểm số, học bạ và các thông tin liên quan đến học sinh đã hầu hết được số hóa.

Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức cho học sinh đăng ký dự thi và tra cứu kết quả Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông bằng hình thức trực tuyến. 100% học sinh phổ thông, giáo dục thường xuyên có hồ sơ số về việc học tập cá nhân. Mô hình “Thi online tập trung qua nền tảng công nghệ xác thực thẻ Căn cước công dân gắn chip” được vận hành thử nghiệm tại Trường Trung học phổ thông Châu Văn Liêm đạt được mục tiêu đề ra: Xác định đúng thí sinh tham gia dự thi, tránh gian lận. Đây là cơ sở để triển khai nhân rộng trong thời gian tới.

Về nhóm giải pháp thúc đẩy hợp tác đa bên, Thạc sĩ Lê Ngọc Tuấn – Giám đốc Trải nghiệm Công nghệ Khối Giáo dục FPT, Tập đoàn FPT cho rằng, ngành giáo dục cần có các chính sách khuyến khích hợp tác công - tư, trường học - doanh nghiệp… để chia sẻ tài nguyên các bên, tận dụng tối đa lợi thế và tạo hệ sinh thái giáo dục vững mạnh. Trong đó, mô hình hợp tác giữa các trường trung học phổ thông và các công ty công nghệ là giải pháp hữu hiệu để giải bài toán thiếu trang thiết bị, thiếu môi trường thực hành hay thiếu chuyên gia hướng dẫn.

Thạc sĩ Lê Ngọc Tuấn lấy ví dụ, để nhà trường tự trang bị hệ thống phòng thí nghị (phòng LAB) hiện đại phục vụ các buổi thực hành chuyên sâu cho học sinh là một gánh nặng tài chính khá lớn đối với các trường trung học phổ thông. Hơn thế nữa, máy móc công nghệ rất nhanh bị lỗi thời, đòi hỏi nhà trường phải cập nhật liên tục, điều này gần như là bất khả thi. Trong khi đó, nếu nhà trường hợp tác với một doanh nghiệp công nghệ theo nhiều hình thức linh hoạt, đơn cử như hình thức “đào tạo theo đơn đặt hàng”, thì tất cả các khâu về hệ thống phòng LAB, chuyên gia hướng dẫn… đều sẽ được doanh nghiệp gánh.

Lợi ích lớn nhất của mô hình hợp tác này là học sinh có cơ hội học đi đôi với hành, thay vì chỉ học lý thuyết suông. Doanh nghiệp có những cơ hội hợp tác kinh doanh, cũng như tạo nguồn nhân sự tiềm năng ổn định cho đơn vị mình trong tương lai.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh cho rằng, hiện các trường trung học phổ thông đều đã tiến hành các phần việc của câu chuyện chuyển đổi số. Tuy nhiên, tùy điều kiện từng địa phương, từng trường mà hiệu quả đạt được khác nhau. Những vấn đề được các đơn vị trường nêu ra gồm: Cơ sở hạ tầng, máy móc thiết bị lỗi thời; hệ thống thông tin phân mảnh; ngân sách hạn chế; năng lực công nghệ thông tin của đội ngũ giáo viên không đồng đều…

Do đó, lãnh đạo ngành giáo dục các tỉnh, thành phố cần chú trọng triển khai những nhóm giải pháp vừa thúc đẩy chuyển đổi số toàn ngành, vừa kéo gần khoảng cách giữa các trường. Những nhóm việc cụ thể cần được ưu tiên triển khai sớm gồm: Xây dựng kho học liệu số chia sẻ dùng chung toàn ngành (bài giảng điện tử, học liệu số đa phương tiện, sách giáo khoa điện tử, phần mềm mô phỏng và các học liệu khác; phát triển hệ thống ngân hàng câu hỏi trực tuyến cho các môn học; triển khai nền tảng cung cấp các khóa học trực tuyến dùng chung…).

Ngoài ra, cần triển khai thực hiện học bạ số, thư viện số, cũng như có các chính sách khuyến khích phát triển và khai thác dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo vào lĩnh vực giáo dục và đào tạo.