Giải quyết phế liệu nhập khẩu: Các bộ ngành nỗ lực vào cuộc

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng tại các Thông báo số 281 ngày 7/8/2018 và số 322 ngày 28/8/2018 của Văn phòng Chính phủ về công tác quản lý môi trường trong hoạt động nhập khẩu và sử dụng phế liệu làm nguyên liệu sản xuất, Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã phối hợp với các Bộ: Tài chính, Công Thương, Giao thông vận tải, Quốc phòng, Ngoại giao, Tư pháp, Công an, Khoa học và Công nghệ, Văn phòng Chính phủ, UBND các tỉnh, thành phố có phế liệu tồn đọng tại các cảng (Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Định, Cần Thơ, Đà Nẵng, Hải Phòng và Thành phố Hồ Chí Minh) khẩn trương thực hiện hiện theo đúng chức năng nhiệm vụ được giao.

Trước đó, ngày 25/6/2015, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có Công văn số 2570 hướng dẫn tạm thời về nhập khẩu một số phế liệu chưa có quy chuẩn trong khi chờ ban hành (đang được xây dựng, trình thẩm định và ban hành).

Trước tháng 7/2018, Cơ quan Hải quan vẫn cho thông quan các lô hàng phế liệu nhập khẩu chưa có quy chuẩn (chiếm 1,3%) theo Công văn 2570, nhưng hiện nay lại không cho thông quan.

Bộ Xây dựng đã ban hành QCVN 16:2017/BXD - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng - Xỉ hạt lò cao dùng để sản xuất xi măng. Xỉ hạt lò cao nhập khẩu theo QCVN 16:2017/BXD là sản phẩm hàng hóa cũng không được thông quan.

Để đáp ứng yêu cầu trong hoạt động nhập khẩu và sử dụng phế liệu làm nguyên liệu sản xuất, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư số 08/2018 ngày 14/9/2018 và Thông tư số 09/2018/TT-BTNMT ngày 14/9/2018.

Trong đó ban hành đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường đối với phế liệu nhập khẩu. Về cơ bản, phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất do Thủ tướng Chính phủ ban hành đã có đủ các quy chuẩn kỹ thuật môi trường để thực hiện kiểm tra, giám định chất lượng phế liệu nhập khẩu.

Trong số container phế liệu tồn đọng tại các cảng hiện nay, nhóm phế liệu chưa có quy chuẩn chỉ chiếm 1,3% (202 container) trong tổng số 15.442 container phế liệu tồn đọng. Do đó, lý do không có quy chuẩn dẫn đến tồn đọng phế liệu nhập khẩu tại cảng là chưa đúng.

Bộ Công Thương đã chủ động rà soát, lấy ý kiến các Bộ, ngành, địa phương liên quan và đang hoàn thiện để ban hành Thông tư quy định về tạm dừng hoạt động tạm nhập, tái xuất, quá cảnh, trung chuyển hàng hóa là phế liệu nhập khẩu vào lãnh thổ Việt Nam.

Bộ Công Thương đã chỉ đạo cơ quan quản lý thị trường kiểm tra, giám sát hoạt động buôn bán và sử dụng phế liệu nhập khẩu; quy định việc nhập khẩu hàng hóa đã qua sử dụng thuộc phạm vi quản lý và các nội dung liên quan.

Bộ Giao thông vận tải đã chủ trì, phối hợp với các Bộ: Tài nguyên và Môi trường, Công Thương, Tài chính và các cơ quan liên quan làm rõ nguyên nhân và có biện pháp xử lý ngay việc vận chuyển, bốc dỡ các lô hàng phế liệu nhập khẩu không có Giấy xác nhận hoặc không rõ địa chỉ nơi nhận (vô chủ) đã được bốc dỡ lên các cảng biển Việt Nam.

Bộ Tài chính đã chỉ đạo cơ quan Hải quan tập trung lực lượng cho thông quan nhanh các lô hàng phế liệu nhập khẩu của tổ chức, cá nhân đã có Giấy xác nhận theo quy định của pháp luật; đang hoàn thiện trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định sửa đổi, bổ sung Quyết định số 15/2017/QĐ-TTg và thực hiện các công việc khác được Thủ tướng Chính phủ giao.

Các Bộ: Quốc phòng, Công an và Bộ, ngành liên quan theo chức năng và nhiệm vụ được giao đang triển khai quyết liệt các nhiệm vụ theo quy định. Tuy vậy, vẫn còn một số Bộ, ngành và địa phương chưa gửi báo cáo. Để giải quyết và siết chặt việc nhập khẩu phế liệu ngoài việc phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương, thời gian quan, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tập trung hoàn thiện các văn bản pháp luật, thành lập các đoàn thanh tra.

Bộ Tài nguyên và Môi trường đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 27 ngày 17/9/2018 về một số giải pháp cấp bách tăng cường công tác quản lý đối với hoạt động nhập khẩu và sử dụng phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất; trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ môi trường.

Trong đó đã quy định các điều kiện về nhập khẩu phế liệu chặt chẽ hơn (bao gồm cả việc phòng vệ thương mại, phòng ngừa việc vận chuyển phế liệu bất hợp pháp về Việt Nam) và phù hợp với quy định của Nghị định số 74/2018/NĐ-CP (Tờ trình số 48/TTr-BTNMT ngày 9/7/2018 và số 61/TTr-BTNMT ngày 30/8/2018).

Thành lập Tổ Biên tập và xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất và đang xin ý kiến góp ý của các Bộ, ngành và địa phương. Đồng thời, ban hành các quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất tại Thông tư số 08/2018/TT-BTNMT ngày 14/9/2018 và số 09/2018/TT-BTNMT ngày 14/9/2018 theo đúng quy định.

Tiến hành thanh tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường trong hoạt động nhập khẩu và sử dụng phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất đối với các cơ quan, tổ chức liên quan. Kết quả thanh tra bước đầu tại 10 tổ chức cho thấy: có 80% tổ chức hiện không còn phế liệu nhập khẩu tại các cảng; 20% tổ chức có giấy phế liệu tồn đọng tại cảng Tân Vũ (Hải Phòng)… ./.