Giảm thuế thu nhập doanh nghiệp: Trợ lực tài chính gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế

Bộ Tài chính đang tiến hành lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp dành cho nhóm hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp.

Chủ trương này được kỳ vọng là trợ lực tài khóa kịp thời. Tuy nhiên, để chính sách thực sự phát huy hiệu quả, ưu đãi thuế bắt buộc phải song hành cùng nỗ lực cắt giảm thủ tục hành chính và minh bạch khâu thực thi.

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cùng hàng triệu hộ kinh doanh hiện đang đóng vai trò là "xương sống" của nền kinh tế, đóng góp tỷ trọng lớn vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và giải quyết việc làm cho phần lớn lực lượng lao động xã hội. Tuy nhiên, theo nhận định của các chuyên gia kinh tế, đây lại là khu vực có mức độ tổn thương cao nhất trước những biến động của chu kỳ kinh tế.

Sau giai đoạn khó khăn của thị trường toàn cầu, các doanh nghiệp và hộ kinh doanh trong nước đang bước vào chu kỳ phục hồi.

Tuy nhiên, quá trình này diễn ra không đồng đều và gặp nhiều thách thức do sự biến động của giá cả nguyên nhiên vật liệu đầu vào, áp lực chi phí vận hành tăng cao và sự dịch chuyển trong thói quen tiêu dùng. Nguồn vốn lưu động của nhiều đơn vị quy mô nhỏ bị thu hẹp, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực tái đầu tư và duy trì quy mô hoạt động.

Trước thực trạng này, đề xuất xây dựng nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp của Bộ Tài Chính được đánh giá là kịp thời và mang ý nghĩa quan trọng.

Đây không chỉ là biện pháp hỗ trợ trực tiếp giúp các chủ thể kinh tế giảm bớt nghĩa vụ tài chính ngắn hạn, mà còn là chính sách "khoan thư sức dân", nuôi dưỡng nguồn thu bền vững cho ngân sách Nhà nước trong dài hạn. Số tiền thuế được giảm trừ sẽ trực tiếp chuyển hóa thành dòng tiền lưu động, giúp doanh nghiệp trang trải chi phí vận hành, giữ chân người lao động và có thêm dư địa để đầu tư cải tiến quy trình sản xuất.

Để một chính sách vĩ mô thực sự mang lại giá trị thực tiễn, việc xây dựng dự thảo cần sự đóng góp ý kiến sát sao từ các cơ quan đại diện cho tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã khẩn trương rà soát và có văn bản góp ý trực tiếp vào dự thảo nghị quyết này nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng của các doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế VCCI, đã đưa ra những phân tích toàn diện về tác động của chính sách đối với môi trường kinh doanh; theo đó, nhấn mạnh, việc thiết kế các gói hỗ trợ tài khóa cần được đặt trong bức tranh tổng thể về cải cách thể chế.

"Việc đề xuất giảm thuế tại thời điểm này là một giải pháp tài khóa thiết thực, góp phần hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp và người dân trong giai đoạn phục hồi và phát triển sản xuất.

Tuy nhiên, nhìn từ góc độ cải thiện môi trường kinh doanh, mức độ ưu đãi hay tỷ lệ giảm thuế mới chỉ là một khía cạnh của vấn đề. Yếu tố quan trọng không kém đối với cộng đồng doanh nghiệp là tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của hệ thống pháp luật.

Doanh nghiệp cần một môi trường chính sách rõ ràng để xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn. Trọng tâm của việc xây dựng chính sách là làm sao để người nộp thuế dễ dàng nắm bắt, thuận tiện trong việc tuân thủ các quy định và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý có thể phát sinh trong quá trình áp dụng pháp luật về sau", ông Đậu Anh Tuấn nhấn mạnh.

Góp ý này phản ánh đúng thực trạng đang diễn ra trong nền kinh tế. Đối với nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ, nguồn lực dành cho bộ máy kế toán và pháp chế thường rất hạn chế.

Do đó, nếu chính sách giảm thuế được ban hành nhưng đi kèm với các điều kiện thụ hưởng phức tạp hoặc quy định chung chung gây dư luận đa chiều trong cách hiểu, doanh nghiệp sẽ tốn rất nhiều thời gian và chi phí để xác định điều kiện áp dụng.

Từ góc độ của những người trực tiếp điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh, sự kỳ vọng đối với dự thảo Nghị quyết không chỉ nằm ở con số thuế suất được giảm, mà nằm ở tính khả thi trong quy trình thủ tục hành chính. Quá trình triển khai các gói hỗ trợ kinh tế trước đây cho thấy, chi phí tuân thủ (thời gian lập hồ sơ, nhân lực đi lại, thủ tục giải trình) đôi khi tạo ra tâm lý e ngại cho doanh nghiệp khi tiếp cận chính sách.

Chia sẻ quan điểm về dự thảo này, bà Bùi Quỳnh Trang, Giám đốc điều hành Công ty TNHH Giải pháp Truyền thông Hừng Đông cho biết, chính sách giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, nếu được Quốc hội thông qua và áp dụng sớm, sẽ bổ sung nguồn vốn lưu động quan trọng để doanh nghiệp duy trì nhịp độ sản xuất và trang bị thêm các phần mềm quản trị tự động hóa.

Mặc dù vậy, điều mà cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa quan tâm nhất hiện nay là khâu hướng dẫn thực thi. Doanh nghiệp kỳ vọng các văn bản hướng dẫn dưới luật sẽ được ban hành kịp thời, quy định chi tiết và rõ ràng.

Các tiêu chí để được hưởng ưu đãi thuế cần được số hóa trong khâu kê khai, loại bỏ các thủ tục chứng minh rườm rà. Chỉ khi doanh nghiệp không phải tiêu tốn quá nhiều thời gian cho công tác hành chính để đáp ứng điều kiện thụ hưởng, chính sách giảm thuế mới thực sự trọn vẹn ý nghĩa là một đòn bẩy hỗ trợ sản xuất.

Giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh là một bước đi mang tính can thiệp phù hợp và cần thiết của Nhà nước nhằm ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ an sinh xã hội. Thông qua việc giữ lại một phần nguồn lực tài chính cho khu vực tư nhân, nền kinh tế sẽ có thêm trợ lực để thúc đẩy tổng cầu và kích thích sản xuất.

Tuy nhiên, về dài hạn, để khu vực kinh tế tư nhân thực sự lớn mạnh và nâng cao năng lực cạnh tranh, các công cụ tài khóa ngắn hạn cần được kết hợp đồng bộ với quá trình cải cách thể chế sâu rộng.

Cơ quan soạn thảo và các cơ quan thực thi pháp luật cần liên tục rà soát, cắt giảm các điều kiện kinh doanh không cần thiết, đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi số trong công tác quản lý thuế để tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng.

Sự cộng hưởng giữa hành lang pháp lý minh bạch, rõ ràng với các thủ tục hành chính tinh gọn cùng các chính sách ưu đãi tài chính thiết thực sẽ tạo thành bệ phóng vững chắc, trợ lực cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các hộ kinh doanh trên cả nước có thể an tâm mở rộng quy mô, đóng góp tích cực vào tiến trình phát triển kinh tế - xã hội chung của đất nước.