Gỡ "nút thắt" thủ tục

Mô hình chính quyền đô thị hai cấp và hợp nhất đơn vị hành chính đang tạo ra những chuyển động lớn; trong đó, thị trường bất động sản được đánh giá là sẽ “hưởng lợi” nhờ tháo gỡ nút thắt thủ tục, tăng tính minh bạch và mở rộng dư địa đầu tư dài hạn. Theo các chuyên gia, mô hình này được kỳ vọng trở thành “chìa khóa” gỡ nút thắt thủ tục.

Tăng tính chủ động và linh hoạt

Khảo sát thực tế cho thấy, tại Hà Nội, sau hơn ba tháng triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khâu giải phóng mặt bằng đã có nhiều chuyển biến tích cực. Chính quyền cơ sở chủ động, linh hoạt hơn, đối thoại và đồng thuận được coi trọng, góp phần tháo gỡ nhiều nút thắt kéo dài nhiều năm qua.

 Thị trường bất động sản được đánh giá là sẽ “hưởng lợi” nhờ tháo gỡ nút thắt thủ tục. Ảnh minh họa: Bnews/Vnanet.vn phát

Từ việc gần dân, sát dân đến cơ chế phân quyền cụ thể, bộ máy cơ sở nay chủ động hơn trong xử lý các tình huống thực tế, từng bước tháo gỡ những "nút thắt" tồn tại nhiều năm. Từ khi Nghị định 151/2025/NĐ-CP có hiệu lực, phân định rõ thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai giữa hai cấp chính quyền, các xã, phường đã được trao quyền nhiều hơn trong việc tổ chức thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Nhờ đó, nhiều địa phương ở Hà Nội đã chuyển từ thế "thụ động chờ hướng dẫn" sang thế chủ động lập kế hoạch, tuyên truyền, đối thoại và thực hiện cưỡng chế khi cần thiết.

Theo ông Lê Thanh Tùng - Phó Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa, với tinh thần "đúng quy định, đúng thẩm quyền và vì lợi ích chung", địa phương này đã ban hành kế hoạch thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường và thực hiện cưỡng chế khi cần thiết để đẩy nhanh tiến độ hàng loạt dự án lớn như tuyến đường TL-426 Quàn Xá – Thái Bằng, đường trục phía Nam hay khu tái định cư Trầm Lộng phục vụ tuyến Ba Sao – Bái Đính.

Đến nay, xã đã ra 230 quyết định thu hồi đất, phê duyệt hàng chục phương án bồi thường, bàn giao hàng nghìn mét vuông mặt bằng sạch cho đơn vị thi công. Phân quyền giúp địa phương chủ động, linh hoạt hơn, xử lý nhanh các vướng mắc tại cơ sở - ông Tùng khẳng định.

Cùng đó, sau chính thức vận hành chính quyền hai cấp, nhiều địa phương trên cả nước đã nỗ lực, chủ động bắt tay vào triển khai hỗ trợ các dự án khởi động. Trúng đấu giá 4,5 ha đất tại khu Đồng Cá (xã Phúc Thọ, thành phố Hà Nội) từ 4/2025 và hoàn thành nghĩa vụ tài chính từ tháng 6/2025, chủ đầu tư dự án SGO Group đã chính thức khởi công, xây dựng hạ tầng và hoàn thiện dự án tên thương mại SGO La Porta Phúc Thọ theo đúng cam kết với UBND thành phố Hà Nội.

Đây là một trong nhiều ví dụ cho thấy hiệu quả của cơ chế điều hành mới. Ông Đinh Thế Quỳnh - Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần đầu tư địa ốc SGO cho biết, sau khi trúng đấu giá, dự án có sự gián đoạn khi thành phố Hà Nội thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Tuy nhiên, được sự ủng hộ từ các lãnh đạo UBND huyện Phúc Thọ (cũ), nay là UBND xã Phúc Thọ và các phòng ban chuyên môn, SGO đã được cấp chính quyền mới hướng dẫn thực hiện các thủ tục xin cấp phép xây dựng, đầu tư hạ tầng. Chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, SGO đã hoàn thiện thủ tục để khởi công dự án theo đúng cam kết.

Động lực từ cải cách

Theo các chuyên gia, mô hình chính quyền đô thị hai cấp, đi vào vận hành toàn quốc từ ngày 1/7/2025, không chỉ giúp tinh gọn bộ máy mà còn tạo ra bước tiến mới trong cải cách hành chính, nhất là ở các đô thị lớn.

Bà Đỗ Thị Thu Giang, Giám đốc Toàn quốc Dịch vụ Định giá và Tư vấn Savills Việt Nam, nhận định việc phân quyền mạnh mẽ cho cấp địa phương sẽ giúp đơn giản hóa quy trình cấp phép đầu tư, xây dựng, phê duyệt dự án. Khi thời gian xử lý được rút ngắn, chi phí phát sinh giảm, doanh nghiệp có thể nâng cao hiệu quả đầu tư, cải thiện lợi nhuận và niềm tin vào thị trường.

Cũng theo bà Giang, cùng với việc tinh gọn bộ máy, mô hình mới còn giúp tăng tính minh bạch và khả năng dự đoán của hệ thống pháp lý. Khi thẩm quyền ra quyết định tập trung ở cấp tỉnh, tình trạng chồng chéo trách nhiệm sẽ được khắc phục, đảm bảo sự nhất quán trong áp dụng pháp luật.

Chính quyền hai cấp đang đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia. Ảnh: TTXVN phát

Ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam đánh giá việc chuyển sang mô hình hai cấp là bước đột phá trong cải cách hành chính. Trước đây, doanh nghiệp lo ngại về năng lực thực thi của cán bộ cơ sở; song thực tế cho thấy, các xã, phường đã nhanh chóng thích ứng và đảm đương tốt nhiệm vụ được giao.

“Chính quyền vận hành thông suốt từ trên xuống dưới đang giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ từ vài tháng xuống chỉ còn vài tuần, đặc biệt đối với dự án nhà ở xã hội và hạ tầng đô thị,” ông Đính nói.

Song song đó, chính quyền hai cấp đang đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia, hệ thống cấp phép điện tử và dịch vụ công trực tuyến. Việc công khai quy trình, minh bạch tiến độ xử lý hồ sơ không chỉ hạn chế nhũng nhiễu, chậm trễ mà còn góp phần hình thành môi trường đầu tư minh bạch, dự đoán được và phù hợp thông lệ quốc tế.

Các chuyên gia nhận định, thành công của mô hình phụ thuộc vào sự rõ ràng trong hướng dẫn chính sách, năng lực cán bộ địa phương và sự đồng bộ của pháp luật về đất đai, nhà ở, đầu tư. Đồng thời, việc phát triển hạ tầng, quy hoạch đô thị và duy trì đối thoại giữa chính quyền – doanh nghiệp sẽ là yếu tố then chốt giúp mô hình hai cấp phát huy hiệu quả toàn diện.

Đặc biệt, mô hình này đã tạo đà cải cách mạnh mẽ, giải quyết những điểm nghẽn kéo dài nhiều năm, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, đầu tư và xây dựng. Khi quyền hạn và trách nhiệm được phân định rõ, bộ máy vận hành thông suốt hơn, niềm tin của nhà đầu tư được củng cố, thị trường có thêm nguồn cung và dư địa phát triển dài hạn được mở rộng.

Mô hình chính quyền hai cấp đang dần chứng minh hiệu quả thực tế qua từng địa phương. Với hướng đi đúng, sự đồng thuận của người dân, doanh nghiệp và nỗ lực từ bộ máy chính quyền, đây được xem là “chìa khóa” tháo gỡ nút thắt thủ tục, thúc đẩy phát triển bền vững, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch.