“Nhạc trưởng” trong bước ngoặt số hóa thị trường bất động sản

Chính phủ đang khẩn trương xây dựng và chuẩn bị ban hành Nghị quyết về một số biện pháp kiểm soát, kiềm chế giá bất động sản. Ảnh minh họa: CTV

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến các bộ, ngành về Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ liên quan đến cơ chế kiểm soát, kiềm chế giá bất động sản sẽ tập trung vào một trong ba nhóm giải pháp chính là minh bạch hóa giao dịch thông qua việc thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý. Nội dung này đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận và giới chuyên gia. Nhà nước là “Nhạc trưởng” trong bước ngoặt số hóa thị trường bất động sản cũng là một trong động thái chính sách mạnh mẽ, hướng tới mục tiêu kép ổn định mặt bằng giá nhà và thúc đẩy nguồn cung nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân. 

* Minh bạch từ chuẩn hóa quy trình giao dịch 

Một trong những nội dung trọng tâm của Dự thảo là việc thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý, nhằm công khai, minh bạch toàn bộ hoạt động giao dịch trên thị trường.

Theo Bộ Xây dựng, Trung tâm sẽ là đầu mối tổ chức, giám sát và xác thực các giao dịch bất động sản, bao gồm mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê mua, đồng thời kết nối liên thông trên môi trường điện tử giữa các cơ quan, tổ chức có liên quan. 

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất với mục tiêu thúc đẩy thị trường phát triển lành mạnh, an toàn, đặc biệt trong khâu kiểm soát giao dịch và pháp lý. Bộ Xây dựng đang khẩn trương hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ để triển khai mô hình này tại 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.

“Khi Nghị quyết chính thức được ban hành và đi vào thực tiễn, mọi giao dịch bất động sản sẽ được thực hiện qua Trung tâm. Vì vậy, việc xây dựng Nghị quyết phải đảm bảo chất lượng, sát thực tế, không cản trở phát triển kinh tế - xã hội và tạo thuận lợi tối đa cho người dân”, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh nhấn mạnh. 

Việc thành lập, tổ chức và hoạt động của Trung tâm sẽ được thực hiện theo quy định thống nhất của Chính phủ, bảo đảm đồng bộ với tiến trình chuyển đổi số quốc gia và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai, bất động sản.

Trung tâm không chỉ đóng vai trò là kênh giao dịch chính thống mà còn giúp Nhà nước giám sát, thu thập dữ liệu thị trường, qua đó hỗ trợ hoạch định chính sách, tính toán thuế và kiểm soát giá cả hiệu quả hơn. 

Các chuyên gia đánh giá, việc thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý là bước đi phù hợp trong bối cảnh thị trường đang cần một cơ chế minh bạch và hiện đại hơn. GS. Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, nhận định rằng giao dịch điện tử trong lĩnh vực bất động sản là xu hướng không thể đảo ngược. 

Theo GS Đặng Hùng Võ, Việt Nam hiện mất từ 25 đến 45 ngày để hoàn tất một giao dịch mua bán hay cho thuê, trong khi nhiều quốc gia đã rút ngắn quy trình này nhờ hệ thống giao dịch trực tuyến. Thời gian xử lý thủ tục quá lâu không chỉ gây lãng phí mà còn làm giảm tính thanh khoản của thị trường. 

Đặc biệt, khi các giao dịch được thực hiện qua Trung tâm, người mua sẽ tiếp cận được giá bán chính thức, thông tin pháp lý dự án, tránh tình trạng “mập mờ” thông tin, thổi giá, tạo sốt ảo hay bán sản phẩm chưa đủ điều kiện pháp lý. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để đánh thuế tài sản chính xác hơn, góp phần ngăn chặn đầu cơ, giảm tranh chấp và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân. 

Bộ Xây dựng khẳng định, việc hoàn thiện mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong giai đoạn tới.

Mục tiêu hướng tới là phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh và bền vững, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân thực hiện giao dịch công khai, minh bạch, thuận tiện. Theo kế hoạch, mô hình Trung tâm sẽ được thí điểm trong giai đoạn 2026–2027 với phạm vi triển khai trên toàn quốc.

Ông Vương Duy Dũng - Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết, Trung tâm sẽ tổ chức giao dịch qua hình thức điện tử, tăng tính công khai và minh bạch, giảm thiểu rủi ro, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí, thời gian, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn ngành. 

“Mô hình này hướng tới chuẩn hóa quy trình giao dịch, cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Việc gắn kết với tiến trình chuyển đổi số sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế đầu cơ, chống thất thu thuế và giảm thiểu rủi ro trong giao dịch” - ông Dũng chia sẻ. 

Khu quy hoạch khu vực sân bay Nha Trang cũ, phường Nha Trang, bổ sung thêm nguồn cung bất động sản cho tỉnh Khánh Hòa trong thời gian tới. Ảnh minh họa: Đặng Tuấn - TTXVN.

Theo kế hoạch, các giao dịch được thực hiện tại Trung tâm bao gồm mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê mua đối với nhà ở hiện hữu, nhà ở hình thành trong tương lai, quyền sử dụng đất có hạ tầng, cũng như đất ở đã được mã hóa định danh. Đối tượng tham gia là tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản, cung cấp dịch vụ bất động sản và người dân có nhu cầu giao dịch.

* Hoàn thiện hạ tầng số, xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất 

Song song với việc hoàn thiện thể chế, hạ tầng công nghệ và dữ liệu số cũng là yếu tố then chốt để mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản vận hành hiệu quả. TS.Đặng Trung Tuyến, chuyên gia kinh tế, giảng viên Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) nhận xét, Nhà nước cần  có dữ liệu thống nhất để vận hành cơ chế quản lý số và xây dựng hệ thống thông tin minh bạch. Tuy nhiên, doanh nghiệp bất động sản hiện vẫn chưa đủ nguồn lực để đầu tư và chuẩn hóa dữ liệu, trong khi hạ tầng số ngành này còn manh mún, thiếu kiến trúc tổng thể. 

Bởi vậy, ông Tuyến cho rằng, Nhà nước và doanh nghiệp đang rơi vào thế “giằng co”. Doanh nghiệp dè dặt vì thiếu khung pháp lý và hệ thống dữ liệu thống nhất, trong khi cơ quan quản lý lại chậm trễ do chưa có đủ dữ liệu thực tế từ thị trường. Khi cả hai bên đều chưa tạo ra được “phần lõi dữ liệu” đáng tin cậy thì việc nói đến một thị trường số hóa minh bạch vẫn mới chỉ là khẩu hiệu – chuyên gia này phân tích. 

Để giải quyết “nút thắt” này, Bộ Xây dựng cho biết đang phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ lớn trong nước để xây dựng hạ tầng dữ liệu và nền tảng công nghệ phục vụ cho Trung tâm. Đại diện Tập đoàn Viettel thông tin, doanh nghiệp đang xây dựng chiến lược dữ liệu và chuyển đổi số ngành bất động sản, dự kiến hoàn thành việc cập nhật toàn bộ dữ liệu lên Cổng thông tin dữ liệu quốc gia trước ngày 31/12/2025. 

Hệ thống công nghệ của Trung tâm sẽ ứng dụng các công nghệ hiện đại như Blockchain, Big Data, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ trải nghiệm thực tế ảo (VIR). Các nền tảng này được tích hợp đồng bộ với website, ứng dụng di động và hệ thống kết nối dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, nhằm bảo đảm an toàn giao dịch, bảo mật dữ liệu và chống giả mạo… 

Ngoài ra, các tính năng hỗ trợ như định giá trực tuyến, hỗ trợ pháp lý – tài chính, marketing online, quản lý tài sản và chính sách hậu mãi cũng được tích hợp để nâng cao trải nghiệm người dùng. Giao diện hệ thống được thiết kế thân thiện, cho phép tìm kiếm, so sánh, đánh giá và xếp hạng các dự án một cách dễ dàng. Người dân có thể lựa chọn hình thức hỗ trợ trực tuyến hoặc đến trực tiếp văn phòng Trung tâm tại địa phương để thực hiện giao dịch… 

Các chuyên gia đánh giá, việc đưa mô hình Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý vào hoạt động không chỉ tạo kênh giao dịch chính thống, minh bạch, mà còn góp phần chuẩn hóa dữ liệu thị trường, hỗ trợ cơ quan quản lý trong hoạch định chính sách. Từ đó, kỳ vọng hạn chế tình trạng đầu cơ, thổi giá và giảm rủi ro trong giao dịch. 

Cùng đó, việc thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực bất động sản cũng mở ra cơ hội đổi mới sáng tạo trong quản lý, vận hành và giao dịch, giúp hình thành thị trường bất động sản thông minh, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.