Góp ý dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng: Chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng tạo đột phá giai đoạn 2026–2030

Trong Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV của Đảng, mục tiêu được xác định rõ là “phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân giai đoạn 2026–2030 từ 10%/năm trở lên; xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.”

Ngày 4/11, trao đổi với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam bên lề Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, đại biểu Nguyễn Quang Huân (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng những thành tựu của giai đoạn 2021–2025 đã tạo nền tảng quan trọng để thực hiện mục tiêu này, song đòi hỏi phải có sự chuyển đổi mạnh mẽ và đồng bộ hơn trong mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế và phát huy hiệu quả các động lực phát triển mới.

Theo đại biểu, 5 năm qua là giai đoạn “bắt đầu của sự chuyển giao”, đặt nền móng cho đổi mới mô hình tăng trưởng và cơ cấu lại nền kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng và Nghị quyết 29 của Quốc hội. Dù còn những hạn chế, nhất là trong chuyển dịch cơ cấu nhân lực, nâng cao năng suất lao động và ứng dụng khoa học công nghệ, nhưng đó là “bước chuyển có ý nghĩa” để nhiệm kỳ tới tiếp tục hoàn thiện. Nếu không có nền tảng về thể chế, về chuyển đổi số hay khoa học công nghệ được xây dựng trong nhiệm kỳ vừa qua, thì giai đoạn tới sẽ thiếu cơ sở để tiến hành tái cơ cấu sâu hơn.

Đại biểu nhấn mạnh, Dự thảo báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tại Đại hội XIV của Đảng đã xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu là nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trọng tâm là kinh tế dữ liệu, kinh tế số; đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực. Xác định các động lực tăng trưởng mới và lấy khoa học công nghệ là trọng tâm để làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống.

“Đây là sự tiếp nối và phát triển mạnh mẽ hơn từ những bước đi ban đầu của nhiệm kỳ 2021–2025,” đại biểu Nguyễn Quang Huân nói.

Về mô hình tăng trưởng giai đoạn tới, đại biểu Nguyễn Quang Huân cho rằng Văn kiện đã xác định hai động lực then chốt là khoa học công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế tư nhân. Đây là hai yếu tố khác nhau nhưng gắn bó chặt chẽ: một bên là lực lượng sản xuất, bên kia là thành phần kinh tế; khi kết hợp sẽ tạo nên “ma trận phát triển” thúc đẩy năng suất, đổi mới sáng tạo và mở rộng nội lực nền kinh tế. Đại biểu chỉ ra, mô hình tăng trưởng tuyến tính dựa vào ba trụ cột cũ bao gồm đầu tư công, khai thác tài nguyên và khu vực FDI hiện đã tới giới hạn.

“Chỉ số ICOR hiện vẫn cao, nguồn vốn đầu tư công chưa được hấp thụ hiệu quả, tài nguyên thiên nhiên hữu hạn, còn khu vực FDI khiến nền kinh tế phụ thuộc bên ngoài. Vì vậy, chuyển dịch cơ cấu, phát huy vai trò kinh tế tư nhân và khoa học công nghệ là con đường bắt buộc,” đại biểu Nguyễn Quang Huân cho biết.

Cũng theo đại biểu Nguyễn Quang Huân, dư địa của khu vực tư nhân còn rất lớn, hiện mới đóng góp khoảng 55% GDP. Nếu đến năm 2030 đạt 60%, kết hợp tiêu dùng nội địa và chuyển đổi số mạnh mẽ, nền kinh tế sẽ giảm phụ thuộc xuất khẩu, tăng tính tự chủ và bền vững.

Về mục tiêu tăng trưởng GDP 10%/năm giai đoạn 2026–2030, đại biểu Nguyễn Quang Huân nhận định đây là mục tiêu khả thi nếu Việt Nam chuyển đổi thành công sang kinh tế xanh, tuần hoàn và số. Ông nhấn mạnh, phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường không còn tách biệt mà là hai trụ cột song hành, cùng hướng tới tăng trưởng bền vững.

“Vận dụng kinh tế học hành vi trong hoạch định chính sách công sẽ là chìa khóa thể chế hóa hiệu quả đường lối của Đảng, giúp chính sách đi vào cuộc sống. Không thể chỉ dựa vào quyết tâm chính trị hay mệnh lệnh hành chính; phải hiểu hành vi con người, tạo động lực đúng, đó chính là bước chuyển từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển,” đại biểu Nguyễn Quang Huân khẳng định.