Hà Tĩnh hoàn thành khu tái định cư đầu tiên cho đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Sau hơn 10 tháng thi công, đến nay khu tái định cư đầu tiên phục vụ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam qua địa bàn Hà Tĩnh đã hoàn thành hạ tầng kỹ thuật, tạo cơ sở quan trọng để bố trí chỗ ở cho người dân thuộc diện di dời. Các khu tái định cư còn lại đang tiếp tục được triển khai theo kế hoạch, bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng phục vụ dự án trọng điểm quốc gia. 

*Hoàn thành khu tái định cư đầu tiên tại phường Hà Huy Tập 

Theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn qua địa bàn phường Hà Huy Tập dài khoảng 9 km, ảnh hưởng hơn 1.000 thửa đất với tổng diện tích khoảng 71 ha; trong đó, 207 hộ dân thuộc diện phải bố trí tái định cư. 

Khu tái định cư dự án đường sắt tốc độ cao ở Tổ dân phố Liên Vinh, phường Hà Huy Tập hiện đã cơ bản hoàn thiện. Ảnh: Hữu Quyết – TTXVN

Để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, phường Hà Huy Tập đã thành lập Ban Chỉ đạo và Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; đồng thời tổ chức khảo sát thực địa, lập hồ sơ quy hoạch, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận với chủ trương thực hiện dự án. 

Địa phương quy hoạch 3 khu tái định cư phục vụ di dời dân cư; trong đó, khu tái định cư tại tổ dân phố Liên Vinh có diện tích 3,8 ha, tổng mức đầu tư khoảng 37 tỷ đồng, được khởi công ngày 19/8/2025.

Sau nhiều tháng thi công, vượt qua ảnh hưởng của thời tiết và biến động giá vật liệu xây dựng, hạ tầng khu tái định cư Liên Vinh đến nay đã cơ bản hoàn thành, gồm hệ thống đường giao thông nội bộ, điện chiếu sáng, điện sinh hoạt và cấp nước sạch.

Ông Dương Thành Trung, Chủ tịch UBND phường Hà Huy Tập cho biết: "Hạ tầng khu tái định cư tại tổ dân phố Liên Vinh đã được hoàn thiện đồng bộ. Các hạng mục như đường giao thông, điện chiếu sáng, điện sinh hoạt và nước sạch bảo đảm điều kiện để người dân xây dựng nhà ở, ổn định cuộc sống khi thực hiện di dời phục vụ dự án". 

Ngoài khu Liên Vinh đã hoàn thành, phường Hà Huy Tập tiếp tục triển khai hai khu tái định cư còn lại theo quy hoạch. Đến nay, các khu này đã hoàn thành lập hồ sơ thiết kế sơ bộ, đang trình cơ quan chuyên môn thẩm định để triển khai các bước tiếp theo. 

*Tiếp tục hoàn thiện các khu tái định cư còn lại

Theo phương án tổng thể, tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam qua địa bàn Hà Tĩnh có chiều dài hơn 100 km, đi qua nhiều xã, phường. Công tác giải phóng mặt bằng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm; trong đó việc bố trí tái định cư giữ vai trò then chốt nhằm bảo đảm quyền lợi người dân. 

Hệ thống điện chiếu sáng đã được lắp đặt tại Khu tái định cư dự án đường sắt tốc độ cao ở Tổ dân phố Liên Vinh. Ảnh: Hữu Quyết – TTXVN

Tại xã Việt Xuyên, Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đi qua địa bàn có chiều dài khoảng 4,7 km. Cùng với việc rà soát, thống kê sơ bộ khối lượng giải phóng mặt bằng theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, xã Việt Xuyên đã tổ chức khảo sát, họp lấy ý kiến rộng rãi các hộ dân, thống nhất vị trí xây dựng một khu tái định cư diện tích 3,2 ha, dự kiến bố trí khoảng 60 lô đất. 

Theo ông Sử Văn Hoài, Phó Chủ tịch UBND xã Việt Xuyên, quá trình lấy ý kiến cộng đồng dân cư cho thấy sự đồng thuận cao đối với phương án quy hoạch do khu đất có vị trí cao ráo, liền kề khu dân cư hiện hữu. Sau khi hoàn thành lập quy hoạch, địa phương đã hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án khu tái định cư, trình Sở Xây dựng thẩm định. 

Theo Sở Xây dựng Hà Tĩnh, căn cứ hồ sơ báo cáo nghiên cứu tiền khả thi được duyệt, dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đoạn qua địa bàn tỉnh có chiều dài khoảng 103,42 km, đi qua 23 xã, phường. Trên toàn tuyến dự kiến bố trí 3 nhà ga, gồm 2 ga khách, 1 ga hàng hóa; 1 depot (cơ sở chuyên dụng để đưa tàu vào khi không vận hành) và 3 trạm bảo dưỡng. 

Qua rà soát sơ bộ hướng tuyến, dự án dự kiến thu hồi khoảng 764 ha đất; trong đó, có 84 ha đất ở; ảnh hưởng khoảng 1.800 hộ dân, gần 1.300 hộ thuộc diện phải di dời, tái định cư. Cùng với đó, dự án dự kiến phải di dời hơn 4.000 ngôi mộ, ảnh hưởng đến một số công trình quốc phòng, hạ tầng kỹ thuật, công trình tôn giáo, tín ngưỡng, nhà máy nước, mỏ khai thác khoáng sản và hệ thống công trình điện các cấp. Tổng kinh phí thực hiện giải phóng mặt bằng ước tính hơn 8.400 tỷ đồng. 

Trên cơ sở ranh giới sơ bộ giải phóng mặt bằng, các địa phương dự kiến xây dựng 35 khu tái định cư với tổng diện tích gần 80 ha để phục vụ bố trí chỗ ở cho các hộ dân bị ảnh hưởng. Đến nay, các khu tái định cư đã được chấp thuận quy hoạch, tạo cơ sở triển khai các bước tiếp theo. 

Tuy nhiên, hiện chủ đầu tư chưa bàn giao mốc giải phóng mặt bằng tại thực địa; một số vị trí hướng tuyến, công trình trên tuyến vẫn đang được rà soát, kiến nghị điều chỉnh. Do đó, các công việc như đo đạc, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, áp giá và phê duyệt phương án bồi thường giải phóng mặt bằng chưa đủ điều kiện triển khai đồng bộ.

Để đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, trên cơ sở cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 98/NQ-CP của Chính phủ về việc triển khai Nghị quyết số 265/2025/QH15 của Quốc hội về cho phép tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam thành các dự án độc lập; điều chỉnh một số nội dung Phụ lục I và II Nghị quyết số 106/NQ-CP ngày 23/4/2025 của Chính phủ, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã thông báo việc phân chia dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật thuộc dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đoạn qua địa bàn tỉnh thành các dự án thành phần độc lập để tổ chức thực hiện. 

Theo phương án dự kiến, các dự án thành phần được chia thành 2 nhóm. Nhóm xây dựng khu tái định cư gồm 34 dự án thành phần độc lập, đầu tư xây dựng 34 khu tái định cư tại 18 xã, phường. Nhóm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời công trình hạ tầng kỹ thuật gồm 23 dự án thành phần độc lập, tương ứng với phạm vi thực hiện tại 23 xã, phường có tuyến đường sắt đi qua.

UBND các xã, phường nơi có dự án đi qua được giao làm chủ đầu tư các dự án thành phần độc lập trên địa bàn quản lý. Việc này nhằm kế thừa nhiệm vụ giải phóng mặt bằng đã được UBND tỉnh Hà Tĩnh giao trước đó, đồng thời phát huy vai trò chủ động của cơ sở trong quá trình rà soát hiện trạng, xác định nguồn gốc đất, thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai.