Các yếu tố khiến CPI quý III/2026 tăng 4,52%

Phát biểu tại cuộc họp báo công bố số liệu thống kê kinh tế - xã hội quý III và 9 tháng năm 2026, sáng 3/10, tại Hà Nội, Cục trưởng Cục Thống kê, Bộ Tài chính, bà Nguyễn Thị Hương cho biết, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9/2026 tăng 0,62% so với tháng trước, chủ yếu do giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng theo giá nhiên liệu thế giới và một số trường đại học, trường dân lập, tư thục điều chỉnh tăng học phí năm học mới.

So với tháng 12/2025, CPI tháng 9  tăng 4,2%; tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước. CPI bình quân quý III/2026 tăng 4,8% so với quý III/2025. Bình quân 9 tháng năm 2026, CPI tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 4,26%.

Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương cho biết, trước những biến động của kinh tế thế giới và áp lực lạm phát gia tăng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Công tác điều hành được thực hiện linh hoạt, phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ; đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, hỗ trợ phát triển doanh nghiệp, nhất là khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đặc biệt, việc điều hành thị trường xăng dầu được thực hiện chủ động, linh hoạt, bám sát diễn biến giá thế giới và cung - cầu trong nước, góp phần hạn chế tác động của giá năng lượng đến thị trường trong nước. Cùng với đó, các địa phương tích cực triển khai những giải pháp hỗ trợ sản xuất, ổn định thị trường. Nhờ đó, nguồn cung hàng hóa cơ bản được bảo đảm, thị trường vận hành ổn định, đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng.

“Tuy nhiên, áp lực từ chi phí đầu vào, biến động giá năng lượng và rủi ro lạm phát vẫn hiện hữu, đặt ra thách thức cho công tác điều hành trong thời gian tới. Chỉ số giá tiêu dùng bình quân 9 tháng năm 2026 tăng 4,52% so với cùng kỳ năm 2025”, Cục trưởng Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh.

So với tháng trước, CPI tháng 9/2026 tăng 0,62% (khu vực thành thị tăng 0,63%; khu vực nông thôn tăng 0,61%). Trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có 9 nhóm hàng tăng giá và 02 nhóm hàng giảm giá.

Lãnh đạo Cục Thống kê phân tích diễn biến CPI 9 tháng năm 2026 so với cùng kỳ năm trước như sau: tốc độ tăng CPI trong 9 tháng năm 2026 có xu hướng tăng nhanh trong những tháng đầu năm, đạt mức cao nhất vào tháng 5, sau đó giảm trong tháng 6 và tháng 7 trước khi tăng trở lại trong tháng 8 và tháng 9.

Cụ thể, CPI tháng 1/2026 tăng 2,53% so với cùng kỳ năm trước; tháng 2 tăng 3,35%; tháng 3 tăng 4,65%; tháng 4 tăng 5,46% và tháng 5 tăng 5,6%, mức cao nhất trong 9 tháng. Sang tháng 6, CPI tăng 4,69% và tiếp tục xu hướng giảm dần vào tháng 7 với 4,45%. Từ tháng 8, tốc độ tăng CPI trở lại xu hướng đi lên, lần lượt tăng 4,88% trong tháng 8 và 5,08% trong tháng 9.

Bình quân 9 tháng năm nay, CPI tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 3,27% của 9 tháng năm 2025. Mức tăng này chủ yếu do giá xăng dầu, giá gas tăng cao theo diễn biến của thị trường thế giới; cùng với đó, giá nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng do giá vật liệu xây dựng, chi phí sửa chữa và nhu cầu sử dụng điện tăng; giá nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng do chi phí nguyên liệu đầu vào và nhu cầu tiêu dùng của người dân tăng. Bên cạnh đó, giá dịch vụ giáo dục và dịch vụ y tế tăng cũng góp phần làm CPI chung tăng.

Cục Thống kê cũng chỉ ra các yếu tố tác động đến CPI 9 tháng năm 2026 như: chỉ số giá nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68% so với cùng kỳ năm trước, tác động làm CPI chung tăng 1,52 điểm phần trăm. Chỉ số giá nhóm giao thông tăng 6,06%, tác động làm CPI chung tăng 0,6 điểm phần trăm, trong đó giá nhiên liệu tăng 10,89%2.

Chỉ số giá nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%, tác động làm CPI chung tăng 1,69 điểm phần trăm. Trong đó, chỉ số giá nhóm thịt lợn tăng 4,46%, do nguồn cung hạn chế trong dịp Lễ, Tết và chi phí chăn nuôi ở mức cao; chỉ số giá thịt gia cầm tăng 3,93%; chỉ số giá ăn uống ngoài gia đình tăng 7,14% do chi phí nguyên liệu và dịch vụ tăng.

Cục Thống kê cũng chỉ ra, giá vàng trong nước biến động cùng chiều với giá vàng thế giới. Tính đến ngày 25/9/2026, bình quân giá vàng thế giới ở mức 4.434,45 USD/ounce, tăng 1,31% so với tháng trước, chủ yếu do đồng USD suy yếu, lợi suất trái phiếu Mỹ giảm và dòng vốn đầu tư vào các quỹ vàng tăng. Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị làm gia tăng nhu cầu trú ẩn an toàn.

Trong nước, chỉ số giá vàng tháng 9/2026 tăng 2,38% so với tháng trước; tăng 12,42% so với cùng kỳ năm 2025; giảm 4,04% so với tháng 12/2025; bình quân 9 tháng năm 2026, chỉ số giá vàng tăng 42,67% so với cùng kỳ năm trước.

Giá đô la Mỹ trong nước biến động cùng chiều với giá thế giới. Tính đến ngày 25/9/2026, chỉ số USD bình quân trên thị trường quốc tế tháng 9/2026 đạt mức 99,5 điểm, giảm 0,16 điểm so với tháng 8/2026, trong bối cảnh kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Mỹ thay đổi và lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ giảm.

Trong nước, chỉ số giá đô la Mỹ tháng 9/2026 giảm 0,69% so với tháng trước; giảm 1,34% so với cùng kỳ năm 2025; giảm 1,07% so với tháng 12/2025; bình quân 9 tháng năm 2026, chỉ số giá đô la Mỹ tăng 1,01% so với cùng kỳ năm trước.

Cục Thống kê cho biết, lạm phát cơ bản tháng 9/2026 tăng 0,11% so với tháng trước và tăng 4,45% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 9 tháng năm 2026, lạm phát cơ bản tăng 4,26% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức tăng 4,52% của CPI bình quân chung. Nguyên nhân chủ yếu do giá xăng dầu, gas, lương thực, thực phẩm tươi sống, dịch vụ y tế biến động làm CPI chung tăng, trong khi các nhóm này được loại trừ trong danh mục tính lạm phát cơ bản.