Hơn 40 quốc gia họp khẩn về tình hình eo biển Hormuz

Các bên tham gia đã đưa ra tuyên bố chung yêu cầu Iran phải "mở cửa ngay lập tức và vô điều kiện" tuyến đường hàng hải huyết mạch này, đồng thời để ngỏ khả năng gia tăng áp lực ngoại giao và các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Tehran.

Bộ trưởng Ngoại giao Anh Yvette Cooper nhấn mạnh việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz không chỉ là hành động thách thức an ninh hàng hải mà còn đang "bắt giữ" nền kinh tế toàn cầu làm con tin. Bà Cooper cho biết, các quốc gia tham gia đã thảo luận về hàng loạt hành động phối hợp tập thể, từ việc gia tăng áp lực ngoại giao thông qua Liên hợp quốc (LHQ) đến các biện pháp trừng phạt kinh tế nhằm đảm bảo quyền tự do hàng hải và bảo vệ an toàn cho các tàu hàng cũng như thuyền viên.

Kể từ khi xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran bùng phát ngày 28/2, tuyến đường trung chuyển 20% lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu này gần như bị "đóng băng". Theo dữ liệu từ hãng phân tích hàng hải Kpler, số lượng tàu hàng thực hiện quá cảnh đã sụt giảm tới 94% so với thời bình. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) xác nhận đã có 21 vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại kể từ đầu cuộc xung đột, khiến ít nhất 10 thuyền viên thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.

Dù sự đồng thuận về mục tiêu mở cửa eo biển Hormuz là rất lớn, nhưng phương thức thực hiện vẫn gây ra nhiều tranh cãi. Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) và Bahrain (Ba-ranh) đã đề xuất dự thảo nghị quyết lên Hội đồng Bảo an LHQ nhằm cho phép các quốc gia sử dụng "mọi phương tiện cần thiết" để đảm bảo an ninh. Tuy nhiên, đề xuất này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Nga, Trung Quốc và Pháp – ba quốc gia thành viên thường trực có quyền phủ quyết.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định trong chuyến thăm Hàn Quốc rằng, việc tiến hành một chiến dịch quân sự để khai thông eo biển Hormuz là điều "không thực tế" và nhấn mạnh đây chưa bao giờ là lựa chọn của nước này. Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cũng yêu cầu Mỹ và Israel (Ít-xra-en) cần minh bạch hơn về lộ trình chiến lược. Ông lập luận chỉ khi các mục tiêu quân sự được xác định rõ ràng, thế giới mới có thể định hình một kiến trúc an ninh bền vững cho khu vực.

Trong khi nỗ lực ngoại giao còn nhiều rào cản, Tổng Thư ký IMO Arsenio Dominguez cảnh báo các giải pháp quân sự đơn thuần sẽ không mang lại kết quả, thay vào đó cần có những giải pháp hàng hải thực tế để giải quyết khủng hoảng. Hiện có khoảng 20.000 thuyền viên vẫn đang bị mắc kẹt tại khu vực vùng Vịnh trong điều kiện vô cùng nguy hiểm.

Việc giá dầu Brent hiện đang dao động quanh ngưỡng 104 USD/thùng cho thấy thị trường vẫn chưa tin tưởng vào khả năng tình hình sẽ thay đổi nhanh chóng. Chừng nào Eo biển Hormuz còn bị phong tỏa, các quốc gia không chỉ đối mặt với nguy cơ đứt gãy nguồn cung năng lượng mà còn phải đối diện với tình trạng thiếu hụt trầm trọng những mặt hàng thiết yếu, từ phân bón cho sản xuất nông nghiệp đến các thiết bị công nghệ cao và đe dọa trực tiếp tới sự ổn định kinh tế toàn cầu.