IAEA thông qua nghị quyết về an toàn hạt nhân tại Ukraine

Ngày 5/3, Hội đồng thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã thông qua nghị quyết bày tỏ quan ngại về “các cuộc tấn công liên tục và gia tăng nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine”, cảnh báo điều này đe dọa đến an toàn hạt nhân.

Quang cảnh nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia ở miền Nam Ukraine. Ảnh: AFP/TTXVN

Nghị quyết do Canada và Hà Lan đề xuất, được 20 thành viên bỏ phiếu thuận, 4 phiếu chống và 10 phiếu trắng. Những quốc gia phản đối bao gồm Trung Quốc, Nga, Niger và lần đầu tiên có Mỹ. Đại diện Mỹ tại IAEA Howard Solomon cho rằng nghị quyết này “không cần thiết và không giúp mang lại hòa bình giữa Ukraine và Nga”.

Nghị quyết nhấn mạnh quan ngại trước các báo cáo của Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi rằng các cuộc tấn công vào lưới điện Ukraine đã tạo ra “rủi ro gia tăng” tại các nhà máy điện hạt nhân, trong đó có nhà máy Zaporizhzhia (ZNPP) ở miền Nam Ukraine – cơ sở lớn nhất châu Âu.

Nghị quyết kêu gọi Tổng Giám đốc Grossi đề xuất các biện pháp bổ sung nhằm ngăn ngừa sự cố hạt nhân trong trường hợp xuất hiện rủi ro mới. Zaporizhzhia vẫn cần nguồn điện để duy trì các hệ thống làm mát và bảo đảm an ninh, dù 6 lò phản ứng đã bị ngừng hoạt động kể từ khi cơ sở này được đặt dưới sự kiểm soát của Nga vào tháng 3/2022. 

Theo thông báo mới nhất của IAEA, dây chuyền điện Ferosplavna-1 công suất 330 kV đã được khôi phục và nối lại với ZNPP sau khi hoàn tất công tác sửa chữa trong khuôn khổ lệnh ngừng bắn địa phương. Lệnh ngừng bắn do IAEA làm trung gian đã cho phép nhà máy Zaporizhzhia tiếp cận hai đường dây điện ngoài khu vực.

Trước đó, dây chuyền Ferosplavna-1 đã bị ngắt kết nối 23 ngày trước do một cuộc tấn công quân sự, khiến nhà máy phụ thuộc hoàn toàn vào dây điện chính 750 kV duy nhất. Việc khôi phục đường dây bổ sung giúp tăng cường sự ổn định và an toàn cho cơ sở điện hạt nhân lớn nhất châu Âu này.

Liên quan xung đột Nga-Ukraine, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 5/3 đã mô tả Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky là “trở ngại” cho việc đạt thỏa thuận với Nga, trong khi khẳng định nhà lãnh đạo Nga Vladimir Putin sẵn sàng hợp tác.

Trong cuộc phỏng vấn với Politico, Tổng thống Trump cho rằng ông Zelensky cần nhanh chóng hành động và thúc đẩy một thỏa thuận. Nhà lãnh đạo Mỹ đánh giá Kiev đang ở thế yếu và cần chấp nhận những nhượng bộ, trong khi bày tỏ tin tưởng rằng Tổng thống Nga Putin sẵn sàng đạt được một thỏa thuận.

Từ lâu, ông Trump vẫn cho rằng sự hỗ trợ của Mỹ dành cho Ukraine là tốn kém và không có lợi cho Washington. Ông cũng từng nhiều lần thể hiện sự đánh giá tích cực đối với người đồng cấp Putin, người mà ông đã mời tới Alaska vào tháng 8.

Những phát biểu mới nhất của ông Trump về Ukraine được đưa ra sau khi ông phát động chiến dịch quân sự cùng Israel nhằm vào Iran hôm 28/2, chiến dịch được cho là đã khiến Mỹ tiêu tốn hàng tỷ USD.