Israel có thể trở thành “cửa ngõ Địa Trung Hải” trong bản đồ năng lượng mới

Trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu, ông Yossi Abu – Tổng giám đốc công ty NewMed Energy của Israel hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực khai thác và sản xuất khí tự nhiên, cho rằng khu vực Trung Đông đang đứng trước một sự tái cấu trúc chiến lược sâu sắc, mở ra cơ hội để Israel trở thành trung tâm trung chuyển năng lượng nối Vùng Vịnh với Địa Trung Hải.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo Globes, ông Abu nhấn mạnh, việc đóng cửa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 25 triệu thùng dầu mỗi ngày trong thời bình – không chỉ tác động đến dầu mỏ mà còn đặc biệt nghiêm trọng đối với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG). Khoảng 20% sản lượng LNG toàn cầu hiện bị “mắc kẹt” phía sau eo biển này, trong đó Qatar là nhà sản xuất lớn nhất.

Dù một phần nguồn cung dầu có thể được thay thế thông qua các tuyến đường khác như đường ống Đông – Tây của Saudi Arabia hay cảng Fujairah của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nhưng với khí đốt, tình hình phức tạp hơn nhiều. Ông Abu nhấn mạnh: “Dự trữ khí chỉ đủ trong vài tuần đến vài tháng, và điều này đặc biệt nguy hiểm với các nền kinh tế châu Á". Ông cảnh báo sự thiếu hụt LNG có thể ảnh hưởng trực tiếp đến ngành sản xuất vi mạch tại vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc) – một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu, từ đó gây tác động dây chuyền đến kinh tế thế giới.

Xung đột đã thúc đẩy một cuộc đua toàn cầu nhằm tìm kiếm những nguồn năng lượng ổn định và an toàn hơn. Trong ngắn hạn, Mỹ có thể chuyển hướng xuất khẩu LNG sang châu Á. Nhưng về dài hạn, các khoản đầu tư lớn sẽ đổ vào những khu vực có trữ lượng khí đốt đáng tin cậy – trong đó có Israel và khu vực Đông Địa Trung Hải.

Một ví dụ là mỏ khí Aphrodite ngoài khơi Cyprus, nơi NewMed đang lên kế hoạch xây dựng nền tảng khai thác nổi, kết nối với Ai Cập để cung cấp khoảng 8 tỷ m³ khí mỗi năm từ 2031.

Ông Abu cũng cho rằng năng lượng tái tạo không thể thay thế hoàn toàn do tính thiếu ổn định, và xu hướng sẽ chuyển sang khí đốt và điện hạt nhân. Theo ông, một “tam giác năng lượng” đang hình thành gồm: các nước Vùng Vịnh, Israel – Ai Cập (cửa ngõ Địa Trung Hải) và Azerbaijan. Azerbaijan hiện kết nối với châu Âu qua đường ống TANAP, tạo thành hành lang vận chuyển năng lượng quan trọng.

Ông Abu đề xuất một tuyến vận chuyển khí đốt từ Qatar sang châu Âu thông qua Saudi Arabia, Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan – thay thế vai trò của eo biển Hormuz. Điểm nhấn trong tầm nhìn của ông Abu là biến Israel thành “cửa sổ ra Địa Trung Hải”. Theo đó, dầu mỏ từ Saudi Arabia và UAE có thể được vận chuyển đến Eilat, sau đó qua đường ống Eilat–Ashkelon để ra biển Địa Trung Hải. Một tuyến khác đi qua Ai Cập cũng có thể được phát triển nhằm đảm bảo tính linh hoạt và an toàn. Ông đánh giá: “Đây sẽ là một bước đi chiến lược mang tính các bên cùng thắng", đồng thời dự báo sẽ có dòng vốn đầu tư lớn từ các nước Vùng Vịnh vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Israel.

Dù cơ hội lớn, ngành năng lượng Israel vẫn đối mặt với không ít rủi ro, từ gián đoạn sản xuất tại mỏ Leviathan đến các tranh chấp thương mại và bất ổn an ninh. Tuy nhiên, theo ông Abu, nhu cầu năng lượng ngày càng tăng – đặc biệt trong bối cảnh phát triển trí tuệ nhân tạo – sẽ tiếp tục thúc đẩy đầu tư. Ông Abu nhấn mạnh: “Tiềm năng là rất lớn, nhưng dầu mỏ chỉ là điểm khởi đầu. Khi các tuyến năng lượng được thiết lập, chúng sẽ kéo theo đường sắt, cáp viễn thông và những ngành công nghiệp mới. Israel có cơ hội trở thành trung tâm chiến lược của toàn khu vực”.