Khai mạc Phiên họp thứ ba, Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XIV

Nhiều nội dung quan trọng

Thủy lợi có vai trò hết sức quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, cấp nước cho dân sinh, các ngành kinh tế khác, là giải pháp quan trọng trong công tác phòng, chống thiên tai, góp phần phát triển bền vững kinh tế-xã hội.

Kế thừa các quy định còn phù hợp của Pháp lệnh khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi và các văn bản pháp luật liên quan, dự án Luật Thủy lợi được xây dựng gồm 9 chương với 72 điều, quy định cụ thể phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, những vấn đề chung về hoạt động thủy lợi...

Nhấn mạnh rõ dự thảo luật này có phạm vi điều chỉnh liên quan đến vấn đề tưới và tiêu trong nông nghiệp, các đại biểu đã tập trung làm rõ những điểm mới của Dự án luật Thủy lợi, đó là quy định “giá dịch vụ” thay cho “thủy lợi phí” tại Pháp lệnh khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi để đảm bảo phù hợp, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, vì Luật Phí và lệ phí không quy định “thủy lợi phí”.

Đồng thời, việc thực hiện cơ chế giá sẽ làm thay đổi nhận thức của xã hội về công tác thủy lợi từ “phục vụ” sang “dịch vụ”; giúp người sử dụng dịch vụ nước từ công trình thủy lợi hiểu rõ bản chất hàng hóa của nước, coi dịch vụ nước là một dịch vụ đầu vào cho sản xuất…

Cùng với đó, quy định mới về xã hội hóa trong đầu tư xây dựng và quản lý, khai thác công trình thủy lợi cũng được các đại biểu tập trung thảo luận. Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Bá Tỵ cho rằng, điểm mới của dự thảo luật là đầu tư, quản lý các công trình theo hình thức xã hội hóa, nhằm huy động nguồn lực của toàn xã hội tham gia công tác thủy lợi, góp phần nâng cao chất lượng công trình thủy lợi đặc biệt là công trình có quy mô nhỏ. Tuy nhiên, cần làm rõ hơn các chính sách khuyến khích đầu tư về giá, thuế; cần quy định rõ trách nhiệm trong quản lý, khai thác, vận hành sử dụng các công trình này.

Cùng quan điểm này, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng, quan điểm xã hội hóa là cần thiết nhưng cần phân biệt rõ chủ thể quản lý nhà nước và chủ thể đầu tư có quyền quản lý khai thác công trình. Bên cạnh đó, quy định về thẩm quyền quyết định giá trong dự thảo còn chưa có căn cứ rõ ràng giữa công trình xã hội hóa và công trình do nhà nước đầu tư.

Tán thành việc cần thiết ban hành Luật Thủy lợi trong điều kiện biến đổi khí hậu cũng như nhu cầu công nghiệp hóa, đô thị hóa hiện nay, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu nêu rõ, phải đảm bảo tính đồng bộ của luật này với các luật hiện có. Luật cũng cần tính đến hiệu quả sử dụng tiết kiệm nước từ góc độ đất nông nghiệp hiện không còn nhiều trong khi quy mô dân số phát triển, cũng như việc sử dụng đường ống dẫn nước tưới tiêu ngầm...

Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Nguyễn Đức Hải cho rằng từ thực tiễn, vấn đề bảo đảm an toàn các công trình thủy lợi phải được đặt lên hàng đầu và luật phải có những quy định cụ thể về nội dung. Gắn liền với đó là các quy định về việc sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng...

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nhấn mạnh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí với dự án Luật Thủy lợi. Đa số các Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhất trí phạm vi hoạt động thủy lợi, xoay quanh vấn đề tưới và tiêu trong nông nghiệp và nhất trí cần làm rõ nội hàm "hoạt động thủy lợi", "thủy lợi" và phạm vi luật này phải thích ứng với tình hình mới, nhất là vấn đề biến đổi khí hậu.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ, cũng như chỉ đạo Ban soạn thảo tiếp tục rà soát các chủ trương, đường lối của Đảng, rà soát theo tinh thần Hiến pháp và hệ thống pháp luật có liên quan để đảm bảo tương thích và thống nhất. Để đảm bảo tính khả thi và tính cụ thể của luật, cần kèm dự thảo nghị định kèm theo dự thảo Luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu cơ quan soạn thảo bổ sung, chỉnh lý và làm rõ về quản lý đầu tư, quy hoạch các công trình thủy lợi đảm bảo an toàn, hiệu quả, tiết kiệm, đặc biệt chú ý đến hệ thống thủy lợi, trong đó có phân loại đầu mối nguồn nước, kênh dẫn, nội đồng...

Nhất trí quan điểm theo cơ chế thị trường, chuyển sang tính "giá dịch vụ" thủy lợi, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển yêu cầu Ban soạn thảo phải đánh giá rất rõ các mặt, nhất là chính sách miễn giảm phải hợp lý, đề nghị rà soát lại Điều 38 quy định về nguyên tắc định giá sản phẩm, dịch vụ thủy lợi vì việc tính giá dịch vụ sẽ ảnh hưởng đến 80% số hộ nông dân đang sử dụng nguồn nước tưới, tiêu cho nông nghiệp.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải có lộ trình trong việc tính giá dịch vụ thủy lợi. Bên cạnh đó, việc xã hội hóa đầu tư vào thủy lợi cần có chính sách cụ thể liên quan đến đất đai, tài chính, tín dụng....; phân định rõ đối với loại công trình nào thì xã hội hóa, công trình nào thì không.

Cùng với đó, Ban soạn thảo cần làm rõ vấn đề đảm bảo nước tưới, tiêu, tự do kinh doanh trồng trọt, những thiệt hại, quản lý nước đến công trình thủy lợi nội đồng; mối quan hệ thủy lợi, thủy điện; trách nhiệm quản lý nhà nước giữa các bộ, ngành, địa phương, tổ chức, cá nhân; vấn đề an toàn hồ chứa, gắn với an ninh quốc phòng; về hợp tác quốc tế; ứng dụng khoa học công nghệ; thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại tố cáo khi chuyển sang tính giá dịch vụ thủy lợi... /.